ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ, ଶ୍ୱେତକି ନାମକ ରାଜା, ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଏଠାରେ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ତାହାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଅଧ୍ଵର୍ୟୁ ହେବାକୁ ନିୟୁକ୍ତ, ତେଣୁ ମୁଁ ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ ଅଧ୍ଵର୍ୟୁ ହେବିନି। ମୋ ଅଂଶରେ ପୃଥିବୀରେ ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେଇ ଦୁର୍ବାସା ନାମକ ମହାବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମ ପାଇଁ ଅଧ୍ଵର୍ୟୁ ହେବେ। ମୋ ଆଦେଶରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।” ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି ଶ୍ୱେତକି ତାଙ୍କ ସହରକୁ ଫେରିଯାଇ, ପୁଣିଥରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ଏକଠା କଲେ। ସବୁ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ପରେ, ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, “ମୋର ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ଉପକରଣ ସଜିଛି। ମହାଦେବ, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୋର ଦ୍ୱିଜତା ସଂସ୍କାର କାଲି ହେଉ।” ରୁଦ୍ର ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ହେ ଦୁର୍ବାସା, ଏହି ରାଜା ଶ୍ୱେତକିଙ୍କ ପାଇଁ ମୋ ଆଦେଶରେ ଯଜ୍ଞ କର।” ଦୁର୍ବାସା ମନ୍ତ୍ରଣା କରି, “ଯଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କଲେ। ତା’ପରେ ଶ୍ୱେତକି ରାଜା ନିୟମ ଓ ବେଳାନୁସାରେ, ବିପୁଳ ଦାନ ଦେଇ, ମହାଯଜ୍ଞ କଲେ। ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସମସ୍ତ ଋତ୍ବିଜ୍ମାନେ ଚଳିଗଲେ। ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱିଜତା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ, ଏବଂ ରାଜା ଶ୍ୱେତକି ତାଙ୍କ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବର୍ଦ୍ଧମାନ ଓ ନାଗରିକମାନେ ଆଦର ଦେଲେ, ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। ଏଭଳି ଶ୍ୱେତକି ରାଜା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଲାଭ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗମନ କଲେ। ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଓ ସଭ୍ୟମାନେ ସହ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଅହରନିଶି ହବି ଭୋଗ କଲେ। ଏଠି, ଏକ ଅବିଛିନ୍ନ ଘୃତଧାରା ଯୋଗୁଁ, ଏହି ଏକାଗ୍ର ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ। ତା’ପରେ ଅଗ୍ନି ଅନ୍ୟ କାହାରୁ ହବି ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେନି; ସେ ମ୍ଲାନ ଓ ଅବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଆଗର ଭଳି ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଉନଥିଲେ। ଏହିପରି ଦେବତା ଅଗ୍ନିରେ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଲା; ତାଙ୍କର ତେଜ ହ୍ରାସ ପାଇଲା, ତାଙ୍କୁ କ୍ଳାନ୍ତି ଆକ୍ରମଣ କଲା। ନିଜେ ଶକ୍ତିହୀନ ବୋଧ କରି, ଅଗ୍ନି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସି କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶ୍ୱେତକି ମୋତେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏବେ ମୋର ଭିତରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅସନ୍ତୋଷ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଦୂର କରିପାରୁନି; ମୁଁ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ହୀନ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ପୁଣି ମୋର ସ୍ଥିର ସ୍ୱଭାବ ପାଇବାକୁ ଚାହେଁ।” ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ହସି କହିଲେ, “ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ତୁମେ ଘୃତ ହବି ଭୋଗ କରିଛ; ଏହା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, ଏହିଥିରୁ ତୁମେ କ୍ଳାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁଛ। ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ, ତୁମେ ପୁଣି ତୁମ ସ୍ୱଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ମୁଁ ତୁମର ଏହି ଅସନ୍ତୋଷକୁ ଦୂର କରିବି, ଏହା ମୋର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଦେବତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତୁମେ ଖଣ୍ଡବ ଅଟବିକୁ ଦହି ଦେଇଥିଲ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବସିଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଚର୍ବି ଭୋଗ କରି, ତୁମେ ପୁଣି ତୁମ ସ୍ୱଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ଏହି ଅଟବିକୁ ଦହା, ତାହାଲେ ତୁମର ପାପ ମୁକ୍ତି ହେବ।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବେଗ ନେଇ ଖଣ୍ଡବ ଅଟବିକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଗ୍ନି ବାୟୁର ଚଞ୍ଚଳତାରେ ଏକାଏକି ଦହି ଉଠିଲେ। ଖଣ୍ଡବ ଅଟବି ଦହିଉଠିବା ଦେଖି, ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅଗ୍ନିକୁ ନିବାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କ ଶୁଣ୍ଡରେ ପାଣି ନେଇ, ଶତଶଃ-ସହସ୍ରଶଃ ଅଗ୍ନି ଉପରେ ଛିଟିଲେ। ଅନେକ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ପାଣି ଝରାଇ ଅଗ୍ନିକୁ ନିବାଇଲେ। ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ଦମନ କରିଦେଲେ। ଏଭଳି, ଅଗ୍ନି ପୁଣିପୁଣି ଦହିଉଠିଲେ, କିନ୍ତୁ ସପ୍ତଥର ତାଙ୍କୁ ନିବାଇ ଦିଆଗଲା। ଏହିପରି ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଳାନ୍ତିରେ ଅଗ୍ନି ଭର୍ତ୍ସନା ଭାବେ ପୁଣି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ସମସ୍ତ କଥା ନିବେଦନ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଭାବି କହିଲେ, “ମୁଁ ଏକ ଉପାୟ ଦେଖିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏହି ଅଟବିକୁ ଦହିପାରିବ। କିଛି ସମୟ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧର; ତୁମେ ତାହାକୁ ଦହିପାରିବ। ସେ ସମୟରେ ତୁମର ସହ ବିଶେଷ ସାଥୀ ଥିବେ—ନର ଓ ନାରାୟଣ। ସେମାନଙ୍କ ସହାୟତାରେ ତୁମେ ଖଣ୍ଡବ ଅଟବିକୁ ଦହିଦେବ।” ଅଗ୍ନି “ଯଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ। ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ଅବତାର ହୋଇଥିବା ଜାଣି, ସେ ମହାମହିମା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବେଳକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ପୁଣି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ଏବେ ତୁମେ ଦେଖିବ, ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ଆଜି ତୁମେ ଶଚୀପତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଖଣ୍ଡବ ଅଟବିକୁ ଦହିଦେବ।