ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ନାଥ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହିତ ଏକଥିରେ ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦେବତା, ପୀତବସନଧାରୀ, ବିଭିନ୍ନ ପଥରେ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ। ମଧୁସୂଦନ ଏଠି ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟର ବିନାଶ, ତାହାର ବୃକ୍ଷ, ଯକ୍ଷ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ନାଶ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ସେମାନେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ବିବିଧ ପ୍ରକାରର ବୃକ୍ଷ ଥିଲା, ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ଘର ଥିଲା, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଠାରେ ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ଏବଂ ବାସୁଦେବ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ, ମିଷ୍ଟାନ୍ନ, ମାଳା ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ, ବଡ଼ ଧନ-ଘନ୍ୟର ମଜା ଉଠାଉଥିଲେ। ଏହି ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନକୁ ସେମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, ଏଉଁଠାରେ ସମସ୍ତେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଅନେକ ନାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ବିଶାଳ କଟି, ମଧୁର ନୟନ, ଉନ୍ମତ୍ତ ଚାଳ ଏବଂ ଉତ୍ସାହରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଖେଳୁଥିଲେ। କେହି ଅରଣ୍ୟରେ, କେହି ଜଳରେ, କେହି ଘର ଭିତରେ ଅନୁସାରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ପାର୍ଥ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠାଉଥିଲେ। ବାସୁଦେବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସତ୍ୟଭାମା, ଦ୍ରୌପଦୀ ଏବଂ ସୁଭଦ୍ରା, ଏହି ତିନି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକିବା ପାତ୍ରୀମାନେ, ଅନ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅଳଙ୍କାର ଦେଉଥିଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ। କେହି ନାରୀ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, କେହି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, କେହି ହସୁଥିଲେ, କେହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମଦପାନ କରୁଥିଲେ। କେହି ନାରୀ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, କେହି ଏକାଅପରକୁ ମାଡ଼ିଥିଲେ, କେହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ। ସେଉଁଠି ମହାଲ ଏବଂ ଅରଣ୍ୟ ପୂରାପୁରି ବାଂଶୀ, ବୀଣା ଏବଂ ମୃଦଙ୍ଗ ଧ୍ୱନିରେ ମନୋହର ଶବ୍ଦରେ ପୂରିଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ କୁରୁ ଏବଂ ଦାଶାର୍ହବଂଶୀମାନେ ଏକ ଆନନ୍ଦମୟ ସ୍ଥାନକୁ ଏକଥିରେ ଗଲେ। ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନ, ଦୁଇ ମହାନ ଆତ୍ମା, ମୂଲ୍ୟବାନ ଆସନରେ ବସିଲେ। ସେଉଁଠି ଦୁଇଁଜଣ ଏକାଠି ଅନେକ ପୂର୍ବ କାହାଣୀ, ଶୌର୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ସେଉଁଠି ବାସୁଦେବ ଏବଂ ଧନଞ୍ଜୟ, ଦେବତା ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ ସମାନ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବସିଥିବାବେଳେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଡ଼ ଗଛ ସମାନ ଉଚ୍ଚ, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦାଢ଼ି ତାମ୍ରାବର୍ଣ୍ଣୀ ଏବଂ ଦେହ ଏକରୂପ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ଏକ ଯୁବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଚିର ଛାଲ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଜଟା ଥିଲା, ମୁହଁ ପଦ୍ମପତ୍ର ସମାନ, ତାଙ୍କର ତାମ୍ର ରୂପ ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ପାର୍ଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟକୁ ଦହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିକଟକୁ ଆସିବା ସହିତ, କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ବନ୍ଦନା କଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଖାଣ୍ଡବ ନିକଟରେ ଦଁଡାଇଥିବା ଅର୍ଜୁନ ଏବଂ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ— “ମୁଁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନେକ ଭୋଗ କରେ, ଅସୀମ ଖାଇଥାଏ; ଓ ବୃଷ୍ଣି ଓ ପାର୍ଥ, ମୋତେ ଏକ ଭିକ୍ଷା ଦେଇ ତୃପ୍ତ କର।" ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ଓ ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: “କେଉଁ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଆପଣ ତୃପ୍ତି ଲାଭିବେ? କୃପାକରି କହନ୍ତୁ, କେଉଁ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଆପଣ ଚାହାନ୍ତି?" ସେ ପବିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଖାଦ୍ୟ ଚାହେନି, ମୋତେ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଜାଣ। ମୋତେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଉଚିତ, ତାହା ଦିଅ।" ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଜାଣି, ସେଉଁଠି କହିଲେ, “ଇନ୍ଦ୍ର ସଦା ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ତେଣୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ଦହିପାରୁନି। ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ତକ୍ଷକ ନାଗ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହ ରହେ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ରକ୍ଷିତ; ମୁଁ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପୂରା ଦହିପାରୁନି। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଜ୍ୱାଳାମୟ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରନ୍ତି; ଏଭଳି ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଖାଣ୍ଡବ ଦହିପାରୁନି। "ଯଦି ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ମୋ ସହ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ ମୋ ସାଥୀ ହେବ, ତେବେ ମୁଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ମୋ ଭୋଜ୍ୟ ଭାବେ ଦହିପାରିବି। ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଳଧାରା ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ରୋକିପାରିବ।" ଏଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ପଚାରିଲେ, “ଦେବତା ଅଗ୍ନି କାହିଁକି ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ରକ୍ଷିତ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଣ୍ଡବ ଦହିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?” ମୁଁ ଏହି କାରଣ ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ମନେ କରୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ହବିବାହକ ଅଗ୍ନି ଏଭଳି କ୍ରୋଧରେ ଖାଣ୍ଡବ ଦହିଦେଲେ। ମୁଁ ଏହି କାହାଣୀ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ପୂର୍ବକାଳରେ କିପରି ଖାଣ୍ଡବ ଦହିଗଲା, ଏହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ତାହାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସମସ୍ତ କଥା କହିବି, କିପାଇଁ ଅଗ୍ନି ଖାଣ୍ଡବ ଦହିଥିଲେ। ଏହା ପ୍ରାଚୀନ ଗାଥା, ଋଷିମାନେ ଯାହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି, ଖାଣ୍ଡବ ବିନାଶର ଏହି କଥା ଏବେ ମୁଁ କହିବି। "ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜା ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ଶ୍ୱେତକି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ହରି ଏବଂ ହୟ ସମାନ। ସେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ଦାନରେ ପ୍ରବୀଣ, ଜ୍ଞାନୀ—ଏପରି ରାଜା ଆଉ କେହି ଥିଲେନାହିଁ। ସେ ତେବେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ବ୍ରତ ନେଲେ। ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଅନେକ ମହାର୍ଷି, ଏବଂ ଶତାଧିକ ବେଦବିଦ୍ ଓ ବେଦାଙ୍ଗଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯୋଗ ଦେଉଥିଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ବଡ଼ ଦାନ ଦେଉଥିଲେ। ସେ ରାଜା ଦିନରେ ଦିନ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦାନ ଦେବା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ଚିନ୍ତା କରୁନଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ପୂର୍ବ କର୍ମକାଣ୍ଡ ଓ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁମାନେ ସହିତ କ୍ରିୟା କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ସେଉଁଠି ଯଜ୍ଞେ ଅଗ୍ନିର ଧୂଆଁରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲା...