ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ ଗୋତ୍ରର ବୀର, ସିଂହ ପରି ପ୍ରବଳ ରଥୀମାନେ, ଶତ-ଶତ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଥିଲେ, ଏକ ଅଗ୍ନି-ଯଜ୍ଞର ବେଦି ପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନରେ ବସିଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଦେବତାମାନେ ପରି ପରିଷଦରେ ବସିଥିଲେ। ଏଥିରେ, ସଭାର ରକ୍ଷକ ତାଙ୍କ ସହାୟକମାନେ ସହିତ ଆସି ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୌଶଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବିବରଣା କରିଥିଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ବୃଷ୍ଣି ବୀରମାନେ, ମଦରେ ଆଖି ଲାଲ ହୋଇ, ପାର୍ଥଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଗର୍ବରେ ଭରି, ଉତ୍ସାହରେ ଉଠିବା ଆରମ୍ଭ କରିଲେ। "ତୁରନ୍ତ ରଥ ଯୋଗାନ୍ତୁ! ବଡ଼ ବଣ୍ଡ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କବଚ ଆଣନ୍ତୁ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିଲେ। କିଛି ରଥଚାଳକ ଚିତ୍କାର କରିବା ସହିତ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଗୋଲ୍ଡ ତିଆରି ଘୋଡା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଲେ। ରଥ, କବଚ, ଧ୍ୱଜା ଆଣାଯାଉଥିବା ସମୟରେ ବୀରମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଚିତ୍କାର ଏକ ବିଶାଳ ଶବ୍ଦ ହେଇଗଲା। ଏହି ସମୟରେ, ବନମାଳୀ, ଯେଉଁଠାରେ କୈଳାସ ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଦୃଢ଼ ଓ ଶୀଘ୍ର, ନୀଳବସନ ଧାରଣ କରି, ଗର୍ବରେ ମଦିରାପାନରେ ଉଚ୍ଚିତ, ଏହିପରି କଥା କହିଲେ: "ତମେ ଏହି କଣ କରୁଛ? ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଚୁପ ରହିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନ ବୁଝି, ଅପ୍ରୟୋଜନୀୟ ଚିତ୍କାର କରୁଛ।" "ଏହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କ ମନୋଭାବ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଯେଉଁ କିଛି ତାଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ, ତାହାକୁ ଅବିଳମ୍ବରେ କର।" ହଲାୟୁଧଙ୍କର ଏହି ସଠିକ୍ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସମସ୍ତେ ଚୁପ ହେଇଗଲେ; "ଭଲ କହିଲ, ଭଲ କହିଲ," ବୋଲି କହିଲେ। ବଳରାମଙ୍କ ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସମସ୍ତେ ପୁନଃ ସଭାରେ ଏକାଠି ବସିପଡ଼ିଲେ। ତାପରେ, ଶତ୍ରୁଦମନ ରାମ ବସୁଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ, ବର୍ତ୍ତମାନର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ତୁମେ କାହିଁକି ଚୁପ ରହିଛ? ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଏହି ସମୟରେ ତୁମେ ଦୃଷ୍ଟି କରୁଛ, କିନ୍ତୁ କିଛି କହୁନାହିଁ?" "ତୁମ ପାଇଁ, ଅଚ୍ୟୁତ, ପାର୍ଥକୁ ସମସ୍ତେ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ବାହାରି ଏହି ଗୋତ୍ରର ଲଜ୍ଜା। ସେ ଏହି ସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। କେଉଁ ମଣିଷ, ଏଠାରେ ଖାଇ, ପତ୍ର ଭଙ୍ଗ କରିବେ, ନିଜକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶର ଜନ୍ମ ଭାବି, ପୁରୁଷ ହୋଇ?" "କେଉଁଠି ଏକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିବା ସମ୍ମାନ ଓ ସମ୍ପର୍କ ଚାହିଁ, ଅପରିପକ୍୵ ଭାବରେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ?" "ସେ ଆଜି ଆମକୁ ଅପମାନ କରିଛି, କେଶବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ରହଣ କରି, ସୁଭଦ୍ରାକୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନେଇଛି, ନିଜ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଆଣିଛି।" "ମୁଁ କିପରି ସହିପାରିବି, ଅର୍ଜୁନ ମୋ ମସ୍ତକ ଉପରେ ପାଦ ରଖିଛି, ଗୋବିନ୍ଦ, ଏକ ସର୍ପ ମାନେ ମଣିଷର ପାଦ ସହିବା ପରି?" "ଆଜି ମୁଁ ଏକା ଭୂମିକୁ କୌରବମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ କରିଦେବି, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଅତିକ୍ରମଣ ସହିପାରିବି ନାହିଁ।" ଏପରି ରାମ ଗର୍ଜନ କରି, ବାଦଳ ଓ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ପରି, ସମସ୍ତ ବୋଜ, ବୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ବୃଷ୍ଣିମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଅନେକ ପ୍ରକାରର କଥା କହିଲେ। ତାପରେ ବସୁଦେବ ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭିତ୍ତିକର କଥା କହିଲେ। "ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା କହିଥିଲି, ସମସ୍ତ ଯାଦବ ଶୁଣିନଥିଲେ। ଯାହା ହୋଇଯାଇଛି, ତାହା ପୁନଃ ବଦଳିହେବ ନାହିଁ। ଏବେ ସମସ୍ତେ ମୋର ଯୁକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।" "ଗୁଡାକେଶ ଏହି ବଂଶକୁ ଅପମାନ କରିନାହିଁ, ବରଂ ଅଧିକ ସମ୍ମାନ ଦେଇଛି—ଏହି ନିଶ୍ଚିତ।" "ପାର୍ଥ ସତ୍ବତମାନେ ଧନ ଲୋଭୀ ଭାବିନାହିଁ; ସ୍ୱୟଂବର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବିଥିବା ପାଣ୍ଡବ।" "କିଏ କନ୍ୟା ଦାନକୁ ଗୋ-ବିକ୍ରୟ ପରି ଭାବିବେ? ଏବଂ କିଏ ନିଜ ସନ୍ତାନକୁ ବିକ୍ରୟ କରିବେ?" "ମୋ ଭାବନା, କୌନ୍ତେୟ ଏହି ଦୋଷ ଦେଖିଛନ୍ତି: କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବଳ ଦ୍ୱାରା କନ୍ୟା ହରଣ ପ୍ରଶଂସନୀୟ। ଏହି ଦର୍ଶନାନୁସାରେ, ପାଣ୍ଡବ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ କନ୍ୟାକୁ ବଳ ଦ୍ୱାରା ନେଇଛନ୍ତି।" "ଏହି ସମ୍ପର୍କ ଯଥାଯଥିକ, ସୁଭଦ୍ରା ଉତ୍ତମ, ପାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ—ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ବଳ ଦ୍ୱାରା ନେଇଛନ୍ତି।" "କିଏ ଭାରତବଂଶର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସନ୍ତାନ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, କୁନ୍ତିଭୋଜର କନ୍ୟାର ପୁତ୍ର, ଅର୍ଜୁନ ଛଡ଼ା ନିଜ ପୁତ୍ର ଭାବିବାକୁ ଚାହିବେ?" "ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ କିଏ ପାର୍ଥକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳ ଦ୍ୱାରା ଜିତିପାରିବ, ବିରୁପାକ୍ଷ ଛଡ଼ା—ହରା ନିଜେ।" "ସମସ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ରୁଦ୍ର ସହିତ, ତାଙ୍କ ରଥ ଓ ଘୋଡା ପରି କିଏ ଅଛି?" "ମୋର ଅସ୍ତ୍ର ବିଶେଷ, ଅଶ୍ରମାନ୍ୟ କୁଇଭର—ଅର୍ଜୁନ ପରି ଶୀଘ୍ରବାହୁ ବୀର କିଏ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ସମ?" "ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳନ ଦ୍ୱାରା ଆଗକୁ ଆଣନ୍ତୁ—ଏହି ମୋର ଉତ୍ତମ ଉପଦେଶ।" "ପାର୍ଥ ଯଦି ବଳ ଦ୍ୱାରା ଜିତି ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଯିବେ, ତୁମର କୀର୍ତି ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହେବ, କିନ୍ତୁ ସମ୍ମିଳନ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ମୋର ପିତାଙ୍କ ଭଉଣୀର ପୁତ୍ର ମୋର ଶତ୍ରୁ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।" ବସୁଦେବଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ତାପରେ ଯାଦବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ଢୋଳ ଉପରେ ଶବ୍ଦ କଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଏହି ଉଚ୍ଚ ଢୋଳ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସୁଭଦ୍ରାକୁ କହିଲେ: "ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣି, ତାଙ୍କ ମିତ୍ର ଓ ନିଜ ଜନ୍ମାତ୍ରମାନେ, ଏଠିକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।" "ସେମାନେ ରକ୍ତ ଆଖିରେ ରାଗରେ ଭରି, ତୁମ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଛନ୍ତି—ଅସଂୟମ, ଅଶୁଦ୍ଧ, ବିମୂଢ଼, ମଦରେ ଅପମାନିତ।" "ଏମାନେ ମଦରେ ମତ୍ତ, ମୁଁ ଉତ୍ତମ ବାଣରେ ଏମାନେକୁ ଆଘାତ କରିବି; କିମ୍ବା ଏମାନେ ଅତି ମଦରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ମୁଁ ଏମାନେକୁ ଯମ ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।" ଏହିପରି ନିଜ ପ୍ରିୟାକୁ କହି, ପ୍ରବଳ ପାର୍ଥ ପଛକୁ ଫେରିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଫେରିବା ଦେଖି, ସୁଭଦ୍ରା ଭୟଭିତ ହେଲେ। ସେ ପାର୍ଥଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ି, "ଏପରି କଥା ନ କହ," ବୋଲି କହିଲେ। ସୁଭଦ୍ରା, ଦୋଷ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଉପରେ ଦେଇ, ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ। "ନଗରବାସୀମାନେ, ଅପବାଦରେ ଲିପ୍ତ, ମୋର ଦୁଃଖ ବଢ଼ାଇଲେ; ତେଣୁ ମୁଁ ନଷ୍ଟ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ତୁମ ଦୟାରେ, ଅପବାଦର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।" ନିଜ ପ୍ରିୟା, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପାର୍ଥ, ନିଜ ସତ୍ୟ ଓ ବିରତାରେ ଅଟୁଟ ରହି, ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ।