କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଦୂରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ହେବା ପରେ, ପାର୍ଥ ଅର୍ଜୁନ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ— “ପ୍ରିୟା, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବିଭାହର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ଆମ ଆର୍ୟମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଚଳିତ। ଏକ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ବାପା, ଭାଇ, ମା, ମାମୁଁ, କିମ୍ବା ଦାଦୁ ଓ ବଡ଼ ପିସା ଅଧିକାର ରଖନ୍ତି। ତୁମ ବାପା, ପଶୁପତିଙ୍କ ମହାଉତ୍ସବ ଦେଖିବାକୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ, ପଉତା, ଓ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ନେହୀମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱୀପାନ୍ତରକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ମୋ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହିକାରଣରୁ ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ପଞ୍ଚମ ପ୍ରକାର ଭାବେ ଗଣନା ହୁଏ। ମଧୁର ମାଧବୀ, ଏଠି ଚାରି ପ୍ରକାର ବିବାହ ପାଇଁ ବିଧି ଲିଖାଯାଇଛି; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକେ ସେଗୁଡିକୁ କିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ତୁମେ ଶୁଣ। ବାପା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଯେତେବେଳେ ବରକୁ ଡାକି କନ୍ୟାକୁ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଇ ଜନାନୀକୁ ସମସ୍ତେ ଦମ୍ପତିନିଷ୍ଠା ଓ ପତିପରାୟଣା କହନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜନାନୀକୁ ଚାକର-ଭୃତ୍ୟ ପାଳନ କିମ୍ବା ନିଜ ଉପଜୀବିକା ପାଇଁ ବିବାହ କରାଯାଏ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଜନାନୀ କହନ୍ତି। ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ, ଯେଉଁ କନ୍ୟାକୁ ବୟସରେ ନିଜ ଘରକୁ ଆଣି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିବାହ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ବାପା ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଜନାନୀ କୁହାଯାଏ। ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହରେ, ମନରେ ଆକାଂକ୍ଷା ଓ ସନ୍ତାନ ଇଚ୍ଛାରୁ, ଯେଉଁ ଜନାନୀ ନିଜେ ସମ୍ମତି ଦିଏ, ସେ ଜନାନୀ ହୁଏ ଓ ସନ୍ତାନ ଦିଏ। ଏଠି ‘ଜାୟା’ ବୋଲି ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ, ସେହି ଜନାନୀ, ପତ୍ନୀ, ସହଧର୍ମିଣୀ ଓ ଜାୟା—ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାର ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଚାରିଟି ବିବାହ ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଗୁଡିକୁ ଅଗ୍ନି ସାକ୍ଷୀରେ ବିଧିପୂର୍ବକ କରାଯାଏ, ସେଗୁଡିକୁ ଧର୍ମମୟ କୁହାଯାଏ; ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ କେବଳ କାମନା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ବିଧି ନାହିଁ। ମଧୁରେ, ମନ୍ତ୍ର ବିନା, ଗୁପ୍ତରେ, ଇଚ୍ଛାରେ—ଯାହା କହିଲି, ତୁମେ ସେହିପରି କରିବା ଉଚିତ। ବିବାହ ପାଇଁ ଉତ୍ତରାୟଣ, ମାସରେ ବୈଶାଖ, ପକ୍ଷରେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ, ତାରାରେ ହସ୍ତ, ତିଥିରେ ତୃତୀୟା, ଲଗ୍ନରେ ମକର ଓ କରଣରେ ବବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମୈତ୍ର ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ଅଟୁଟ; ଏହି ରାତି ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେବ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି, ଶୁଭ କ୍ଷଣ ଆସିଗଲା; ଏ ରାତି ଆମ ବିବାହ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ। ଏଠି ଧର୍ମ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନାରାୟଣ ଯେପରି ଜାଣନ୍ତି, କି କରିଲେ ଶ୍ରେୟସ୍ ମିଳିବ? ମୁଁ ଆସକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ କଥା କହୁଛି, ମାଧବୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଉତ୍ତର ଦେବୁନି? ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସୁଭଦ୍ରା ମନେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ପୂରିଗଲା। ଅର୍ଜୁନ, ଆସକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ପ୍ରବଳ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ମନେ କରି ବନମାଳିକା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭାବି, ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ମହାର୍ଷିମାନେ ସହ କୁଶସ୍ଥଳୀକୁ ଆସିଲେ। ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଚାରଣ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ, ଅରୁଣ୍ଧତୀ ଓ ବଶିଷ୍ଠ ସହିତ, ସେଉଁଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ମନର ଭାବ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି, ରୌହିଣେୟଙ୍କୁ ନିଦ୍ରାରେ ଅବୋଧ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ସୁଭଦ୍ରା ନଥିଲେ। ଅକୃର, ଶିନି, ସାତ୍ୟକି, ଗଦ, ବସୁଦେବ, ଦେବକୀ, ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଅହୁକ ସହ ରାତିରେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆସିଲେ; ଦେବତାମାନେ ଓ ନାରଦଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉ।” ଅହୁକ, ବସୁଦେବ, ଅକୃର ଓ ସାତ୍ୟକି ମାଥା ନମାଇ, “ଦେବଦେବ, ଆମେ ଧନ୍ୟ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ଆମେ ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଲୁ।” ଏପରି କହି, ସମସ୍ତେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଋଷିମାନେ ସହିତ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଶଚୀପୁତ୍ରଙ୍କ ବିବାହ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ଅରୁଣ୍ଧତୀ, ଶଚୀଦେବୀ, ରୁକ୍ମିଣୀ, ଦେବକୀ ଓ ଦେବୀମାନେ ମିଶି, ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କ୍ରିୟା ହେଲା। ମହାମୁନି କଶ୍ୟପ ପୂରୋହିତ ଭାବେ, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଋତ୍ୱିଜ ଭାବେ ଶୁଭାଶୀଷ୍ ଦେଲେ। ପରେ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ପାଳ ଓ ଦେବମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବାବେଳେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଅଭିଷେକ କଲେ। ମୁକୁଟ, ବାହୁଳୀ, ହାର, କଙ୍କଣ, କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧାଇ, ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବସବ ପରି ଭାସମାନ କଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ପୁରନ୍ଦର ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ଶଚୀଦେବୀ, ଅରୁଣ୍ଧତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ଦେବୀମାନେ, ନିଜ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସେଠାରେ ଥିବା ମହିଳାମାନେ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ପୌଳୋମୀ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ; ଏହିପରି ଶୁଭ ଓ ଧର୍ମମୟ ବିବାହ ସଫଳ ହେଲା। ଅନ୍ତେ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟା ସହିତ, ଅର୍ଜୁନ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ହାତ ଧରି, ଶଚୀପତିଙ୍କ ପରି ଶୋଭିତ ହେଲେ।