ମା' ଭିନତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର କହିଲେ, “ମା, ଏହି ତୁମର ନୂତନ ପୁତ୍ର ତୁମକୁ ଦାସୀତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବେ, କିନ୍ତୁ ମୋ ପରି ତୁମେ ତାଙ୍କର ଅଣ୍ଡ ଅପେକ୍ଷା କରି ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ ନାହିଁ।” ସେଉଁଠି ଅଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହିଳା ଭିନତାଙ୍କୁ ଆଦେଶ ମିଳିଲା, “ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଅପଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଜନ୍ମର ସମୟ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୈର୍ୟ ଧରି ଅପେକ୍ଷା କର।” ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଆଶା କରି, ତୁମେ ପାଞ୍ଚଶେ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡିବ। ଏହିପରି ଶାପ ଦେଇ, ସେ ପୁତ୍ର ଆକାଶକୁ ଯାଇଗଲେ। ଏହାପରେ, ଅରୁଣ ଉଷାବେଳେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସହସ୍ର କିରଣ ଧାରୀ ଦେବତା ଉଦୟ ହେଲେ। ଅରୁଣ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମାନ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଥିଲେ, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିବାରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ହୋଇ, ନିଜ ରଥର ସାରଥି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଅରୁଣ ଅମର ଚାରିଅଞ୍ଚଳ ଜଗତର ଆଲୋକକ ଦେବତାଙ୍କର ରଥର ସାରଥି ହେଲେ। ସମୟ ଆସିଲା, ଗରୁଡ଼ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଅଜଗରମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ। ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ, ଗରୁଡ଼ ମା' ଭିନତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, ତାହା ପାଇଁ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀ ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭାର୍ଗବ ଋଷିଙ୍କ ଉତ୍ତମ ବଂଶଜ, ଭିନତା ଓ କଦ୍ରୁ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ନାମକ ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ାକୁ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ଦେବତାମାନେ ସେଉଁଠି ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅମୃତ ମଥନ ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଦେବଘୋଡ଼ାକୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂଜା କଲେ। ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତେଜସ୍ୱୀ, ଆଦୃଶ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ତା'ପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—“ଏହି ଅମୃତ କେମିତି ମଥାଯାଇଥିଲା? କେଉଁଠି, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ଅମୃତ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଥନ ହେଇଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା କେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା?” ତା'ପରେ କଥା ଆସିଲା ମେରୁ ପର୍ବତର, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ସ୍୵ର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା। ଏହି ପର୍ବତ ସ୍୵ର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏଠାରେ ବସୁଥିଲେ, ଅଧର୍ମୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ ଏବଂ ଅପରିମିତ ଥିଲା। ଭୟଙ୍କର ସ୍ର୍ପମାନେ ଏହି ପର୍ବତକୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଔଷଧି ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ମହାପର୍ବତ ଆକାଶକୁ ଢାକି ରହିଥିଲା। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚିନ୍ତାରେ ଅଗମ୍ୟ, ନଦୀ ଓ ବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ମଧୁର ଡାକରେ ଗଞ୍ଜାଇଯାଉଥିଲା। ଏହି ପର୍ବତର ରତ୍ନମୟ ଶିଖର ଉପରେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ବିରାଜମାନ ହେଲେ। ସେଉଁଠି ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ଅମୃତ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଚିନ୍ତନ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିବାବେଳେ, ନାରାୟଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର କୁ ମଥନ କରନ୍ତୁ; ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ମଥାଯିବା ପରେ ଅମୃତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ।” ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଓ ରତ୍ନ ଏକତ୍ର କରି, ଦେବତାମାନେ ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥିଲେ ଅମୃତ ମିଳିବ। ଏହିପରି ମନ୍ଦରାଚଳ ପର୍ବତ ଏକ ମେଘ ଶିଖର ପରି ଶୋଭିତ, ଲତାକୁ ଲତା ଜଡ଼ି ଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ଗଞ୍ଜାଇଯାଉଥିଲା, ଅନେକ ଦାନ୍ତବାହୁଳ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଏଠାରେ ବସୁଥିଲେ, ଏବଂ କିନ୍ନର, ଅପ୍ସରା, ଦେବତାମାନେ ଏଠାକୁ ଆସୁଥିଲେ। ଏହି ପର୍ବତ ଏଗାର ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ତଳେ ହଜାର ଯୋଜନ ଗଭୀର ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଏହି ପର୍ବତକୁ ଉଠାଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏଠି ଉତ୍ତମ ଏବଂ ଉପକୃତିକାରୀ ଉପାୟ ଆବିଷ୍କାର କରନ୍ତୁ; ମନ୍ଦରାକୁ ଉଠାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉ।” ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ସହିତ ଏକମତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେଉ।” ପଦ୍ମନୟନ ବିଷ୍ଣୁ ନାଗମାନ୍ୟ ରାଜାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ତା'ପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅନନ୍ତ ଉଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତୟାରି ହେଲେ। ଏହିପରି ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମହାପର୍ବତ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସହିତ ଉଠାଯାଇଲା। ପରେ ସେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସମୁଦ୍ର ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ଅମୃତ ପାଇଁ ଆମେ ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।” ତା'ପରେ ଜଳର ଦେବତା କହିଲେ, “ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଏକ ଅଂଶ ଦିଅ; ମୁଁ ମନ୍ଦରା ମଥନରେ ହେଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ଥିରତା ସହିବି।” ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ସମୁଦ୍ର ଗଭୀରରେ ଥିବା କୁମିର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏହି ପର୍ବତର ଆଧାର ହେବା ଉଚିତ୍।” କୁମିର ରାଜା ସହମତ ହୋଇ ପିଠି ଦେଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଉପରେ ପର୍ବତକୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦବାଇଲେ। ମନ୍ଦରାକୁ ମଥନ ଦଣ୍ଡ ଭାବେ ଏବଂ ବାସୁକିକୁ ରସ୍ସୀ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରି, ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ଦାନବମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିଆ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଅମୃତ ପାଇଁ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ମହା ଅସୁରମାନେ ବାସୁକି ନାଗର ମୁଣ୍ଡ ଧରିଲେ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ଡେଲାରେ ଅନ୍ୟପଟେ ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ସ୍ଥିତ ହେଲେ। ମହା ଅସୁରମାନେ ବାସୁକିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଉପରେ ତଳେ ଟାଣିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହିପରି ବାସୁକିକୁ ଦ୍ରୁତ ଟାଣିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଧୂଆଁ ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ବାହାରିଲା। ବାସୁକି ମଥିତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଷ୍କ୍ରମିତ ବିଷ ଜଳ ସହିତ ମିଶିଗଲା। ଏହିପରି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମନ୍ଦରା ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥିଲେ, ତେଁଠାରେ ତୀବ୍ର ବିଷ “ହଳାହଳ” ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।