ତିଲୋତ୍ତମା ନାମକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ଆଞ୍ଜଳି ଜୋଡି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, "ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଆଜି ମୋତେ ଯେହିପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଛି, ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?" ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, "ହେ ତିଲୋତ୍ତମେ, ତୁମ ଆକର୍ଷକ ରୂପ ନେଇ ଦୁଇ ଦାନବ—ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ—ଙ୍କୁ ମୋହିତ କର। ତୁମ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କର।" ତିଲୋତ୍ତମା "ଏମିତି ହେବ" ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦେବମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପୂର୍ବଦିଗକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଦକ୍ଷିଣକୁ ମହେଶ୍ୱର, ଉତ୍ତରକୁ ଦେବତାମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଋଷିମୁନି ଚାରିପାଖରେ ବସିଥିଲେ। ତିଲୋତ୍ତମା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମହାଦେବ ମନୋଭ୍ରମ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଗ୍ରହରେ, ତାଙ୍କ ଦହିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏକ ନୂତନ ମୁହଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପଛକୁ ଘୁରିଲେ, ପଛରେ ମୁହଁ ହେଲା; ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଯିବାବେଳେ, ଉତ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ମୁହଁ ହେଲା। ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦେହରେ ହଜାର ଟିଏ ଚଉଡ଼ା ଆଖି, ଲାଲ ଆଖିପାଟିରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଖାଦେଲା। ଏଭଳିପରି ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ମହାଦେବ ଚାରିମୁଖୀ ହେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ହଜାର ଆଖିବାଳା ହେଲେ। ଏହିପରି, ତିଲୋତ୍ତମା ଯେଉଁଠାରେ ଯାଉଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାମୁନିଙ୍କ ମୁହଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିଲେ, କେବଳ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ୟତୀତ। ତିଲୋତ୍ତମା ବିଦାୟ ନେଲେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ମହାମୁନିମାନେ ଭାବିଲେ—ତାଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦ୍ୱାରା କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଲା। ତିଲୋତ୍ତମା ଚାଲିଗଲେ, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଲା," ବୋଲି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମୁନିଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ଏହିପରି, ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ ଦୁଇ ଦାନବ ପୃଥିବୀଜୟ କରି, ବିରୋଧୀ ବିହୀନ ଓ ଦୁଃଖମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତିନି ଲୋକରେ ଶାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଓ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ ଭାବିଲେ। ସେମାନେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ରାଜା, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ନେଇ, ଅତିଶୟ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ। କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ନଥିବାରୁ, ଦୁଇଜଣ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଦେବତୁଳ୍ୟ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ମାଳା, ଗନ୍ଧ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ୱାନ୍ନ, ଏବଂ ରସାଳ ପାନୀୟ ସହିତ ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଅନ୍ତଃପୁର, ବାଗିଚା, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ—ଯେଉଁଠାରେ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ପରି ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଥିଲେ। ଏଭଳି ଏକ ଦିନ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ଏକ ସମତଳ ପଥର ଚତୁର୍ଥରେ, ମନୋହର ଶାଳ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନେ ବିଳାସ କରିବାକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ, ସମସ୍ତ ଭୋଗବିଲାସ ଯଥାସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ, ଦୁଇଜଣ ମହାଦାନବ ଅନେକ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ରତ୍ନମୟ ଆସନରେ ବସିଥିଲେ। ଏବେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ନୃତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ମନୋରଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ତିଲୋତ୍ତମା ଜଙ୍ଗଲରେ ଫୁଲ ତୁଳୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଏକ ଲାଲ ଚିରା ଚାଦର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଫୁଲ ନଦୀକୂଳରୁ ତୁଳୁଥିବା ବେଳେ, ଶନେ ଶନେ ସେ ଦୁଇ ଦାନବ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ। ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ ଉତ୍ତମ ମଦ୍ୟ ପିଇ ମଦାନ୍ଧ ହୋଇ, ତିଲୋତ୍ତମାଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ରୂପ ଦେଖି ଆନ୍ତରିକ ଉତ୍ସାହରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ। ଦୁଇଜଣ ଆସନ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, ତିଲୋତ୍ତମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ଦୁଇଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କଲେ। ସୁନ୍ଦ ତିଲୋତ୍ତମାଙ୍କ ଦହିଣ ହାତ ଧରିଲେ, ଉପସୁନ୍ଦ ବାମ ହାତ ଧରିଲେ। ବରଦାନ, ଶକ୍ତି, ଧନ-ଦୌଲତ ଓ ମଦ୍ୟର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପ୍ରେମ ଏବଂ ସ୍ନେହ ଭୁଲି, ଏକାଉପରେ ଅନ୍ୟ ଚିଢ଼ିଲେ। "ତିଅ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସେ ତୋ ଭଉଣୀ," ବୋଲି ସୁନ୍ଦ କହିଲେ; "ତିଅ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସେ ତୋ ଭାଉଜ," ବୋଲି ଉପସୁନ୍ଦ କହିଲେ। "ତିଅ ତୋର ନୁହଁ, ମୋର!" ବୋଲି ଦୁଇଜଣ ରାଗିଗଲେ, ତିଲୋତ୍ତମାଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମତ୍ତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ମୈତ୍ରୀ ଭୁଲିଗଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇଜଣ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଧରିଲେ, ଏବଂ "ମୁଁ ପ୍ରଥମେ! ମୁଁ ପ୍ରଥମେ!" ବୋଲି ଏକାଉପରେ ଅନ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଘାତରେ ଦୁଇଜଣ ମାଟିକୁ ଢେଉଁଡି ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲା—ଏକାଉପରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ସିଂହ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ମହିଳା ଓ ଦାନବମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ, ନିମ୍ନଲୋକକୁ ଚଳିଗଲେ। ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତା ଓ ମହାମୁନିମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ତିଲୋତ୍ତମାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ କହିଲେ, "ହେ ଦୀପ୍ତିମୟୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ତିନି ଲୋକରେ ଚଳିଥାଏ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଚଳିପାରିବ। ତୁମ ତେଜସ୍ୱୀ ରୂପ ଦ୍ୱାରା କେହି ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ।" ଏପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ବ୍ରହ୍ମା ତିନି ଲୋକର ଦାୟିତ୍ୱ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇ, ନିଜ ଲୋକକୁ ଚଳିଗଲେ। ଏଭଳି, ତିଲୋତ୍ତମା ପାଇଁ ଦୁଇ ଦାନବ ଏକାଉପରେ ଅନ୍ୟ ରାଗି ନିଜେ ନିଜେ ନାଶ ହେଲେ। ଏହି କଥା ମୁଁ ସ୍ନେହବଶତଃ ତୁମକୁ କହୁଛି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ!