ଗାଧି ଏକ ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ, ଯିଏ ସାମନ୍ ମନ୍ତ୍ରର ସଠିକ୍ ପ୍ରୟୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ସ୍ୱର ଏବଂ ଗୀତିର ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁରତାକୁ ଜାଣିଥିଲେ। ସେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ଏବଂ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ, ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ଯଜୁର୍ବେଦୀୟ କ୍ରିୟାର ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ତାଙ୍କର ପାରଦର୍ଶିତା ଥିଲା; ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାରେ ପ୍ରଥମ, ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝିଥିଲେ, ସମଦୃଷ୍ଟି ଥିଲେ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ସନ୍ଦେହର ସମାଧାନକାରୀ ଥିଲେ। ସେ ସବୁବେଳେ ଅର୍ଥ ବିଶ୍ଲେଷଣରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସ୍ୱୟଂ ସନ୍ଦେହମୁକ୍ତ ଏବଂ ଅନ୍ୟଙ୍କର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରୁଥିଲେ; ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦାତା ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ। ଉଚ୍ଚାରଣ, ଅପବାଦ ଏବଂ ଚଳନଶୀଳ ଉପଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେ ଏକାର୍ଥକ ଏବଂ ବହୁଅର୍ଥକ ଶବ୍ଦକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲେ। ଅନେକ ଅର୍ଥ ଦେଉଥିବା ବ୍ୟବହାର ଓ ଅନବିଚାରିତ ବ୍ୟବହାରକୁ ସେ ଚିହ୍ନିପାରୁଥିଲେ; ଲୋକମାନ୍ୟ ଏବଂ ନ୍ୟାୟ ବିଷୟରେ ସେ ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ। ସବୁ ଧ୍ୱନି ଏବଂ ଉଚ୍ଚାରଣ ରୂପରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତ ସ୍ଥିତି, ପାଠ ଏବଂ ଧାତୁରେ ସେ ଅର୍ଥ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ଯାହା କହିବା ଉଚିତ ତାହା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଦେଖାଇଥିଲେ। ମନସ୍କାମନାର ସତ୍ୟତା, ଶବ୍ଦ ଏବଂ ତାହାର ଅଂଶକୁ ସ୍ମରଣ କରି ସେ କାଳକ୍ରମ ଏବଂ ଯଥାର୍ଥକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁଥିଲେ। ଲୋକେ ଯାହା ଲୁଚାଇ କହିଥିଲେ ଏବଂ ଯାହା ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ, ସେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ; ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ଉଚ୍ଚାରଣ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଥିଲା। ସ୍ୱୟଂ ଏବଂ ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଧ୍ୱନି ଏବଂ ସ୍ୱରର ବ୍ୟବହାରରେ ସେ ପାରଦର୍ଶୀ ଥିଲେ; ଏହି ସବୁ ତାଳ, ସ୍ୱର ସେ ଜାଣିଥିଲେ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ। ଉଚ୍ଚାରିତ ବାକ୍ୟର ଏକତା ଓ ବିଭିନ୍ନତା ସେ ବୁଝିଥିଲେ; ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ତାହାର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଅନେକ ଜିନିଷକୁ ସେ ଏକ ଓ ଭିନ୍ନ ଭାବେ କହିଥିଲେ; ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିଭିନ୍ନ ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ। ପଞ୍ଚ ବିଧ ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅନେକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ; ଅନେକ ଅର୍ଥ ଏବଂ ତଦ୍ଭବ ଶବ୍ଦରେ ସେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ। ଅକ୍ଷର, ସ୍ୱର ଏବଂ ଅର୍ଥରେ ସେ ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ଶୋଭାୟମାନ କରୁଥିଲେ; ପ୍ରତ୍ୟୟର ଅର୍ଥ ସେ ସଦା ଧାତୁ ସହିତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ପଞ୍ଚ ଵର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସ୍ୱର ନାମ ତାଙ୍କୁ ଜଣା ଥିଲା; ଏହି ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଠି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କୁ ଏକ ଶୋଭାମୟ ଆସନ ଦେଲେ; ମୁନି ତାହାରେ ବସିଲେ, ଯାହା କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମରେ ଆବୃତ୍ତ ଥିଲା। ଦେବର୍ଷି ବସିବା ପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କୁ ଉଚିତ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ଉପହାର ଦେଲେ; ମୁନି ହୃଦୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ ଆଦର ଗ୍ରହଣ କଲେ। ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ କରି ‘ବସ’ ବୋଲି କହିଲେ; ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅନୁମତି ପାଇ ବସିଲେ। ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ଯିଏ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଏହି ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ଦ୍ରୌପଦୀ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କଲେ ଏବଂ ମନକୁ ସଂଯମ କଲେ। ସେ ନାରଦ ଯେଉଁଠାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହ ବସିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ; ଧର୍ମର ମାର୍ଗ ଅନୁସରି, ସେ ଦିବ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ପାଦ ପର୍ଶେ। ଭଲ ଭୂଷିତ ହୋଇ ହାତ ଜୋଡି, ଦ୍ରୁପଦନନ୍ଦିନୀ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ସେଉଁଠି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ମୁନି ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯାଇପାର;” ଏହିପରି କହି ତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ। କୃଷ୍ଣା ବିଦାୟ ନେବା ପରେ, ଦିବ୍ୟ ମୁନି ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ପଞ୍ଚାଳୀ ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର ଖ୍ୟାତିଶାଳି ପତ୍ନୀ; ଏହିପରି ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କର, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନ ହେଉ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ ଭାଇମାନେ ଏକତାରେ ସାରା ତିନି ଲୋକରେ ଅପରାଜିତ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକ ରାଜ୍ୟ, ଏକ ଘର, ଏକ ଶୟନ, ଆସନ ଏବଂ ଭୋଜନ ଅଂଶୀଦାର ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ତିଲୋତ୍ତମାଙ୍କ କାରଣରୁ ସେମାନେ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଏକାଉଁକୁ ହତ୍ୟା କରିଦେଲେ। ତେଣୁ ମିତ୍ରତା ଯାହା ପ୍ରେମକୁ ବଢ଼ାଏ, ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କର; ଏହିପରି କିଛି ନିୟମ କର, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଫୁଟ ନ ଆସୁ।” ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ, “ହେ ମୁନି, ସେ ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ କିଏ? ସେଉଁମାନେ କେମିତି ଏମିତି ବିରୋଧରେ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ପରସ୍ପରକୁ ହତ୍ୟା କଲେ? ତିଲୋତ୍ତମା କିଏ, ଯାହା ପାଇଁ ସେମାନେ ଏପରି ଦୁର୍ମତିରେ ପଡ଼ିଲେ? ଦୟାକରି ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କହ, ମୋର ଜିଜ୍ଞାସା ଅତ୍ୟଧିକ।” ନାରଦ କହିଲେ, “ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ପ୍ରାଚୀନ କଥାକୁ ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ଭାଇମାନେ ସହିତ ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି। ଦୈତ୍ୟ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ବଂଶରେ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ ଦୈତ୍ୟପତି ନିକୁମ୍ଭ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାକ୍ରମୀ, ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେମାନେ ଦୈତ୍ୟମାନେ, କ୍ରୂର ଚିତ୍ତ ଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇଁଜଣ, ଏକ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସଦା ଏକତାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଖୁସି ଓ ଦୁଃଖରେ ସମାନ ଭାଗୀଦାର ଥିଲେ। ଏକା ଥିଲେ ତେଁ ଭୋଜନ କରୁନଥିଲେ, କିଛି କହୁନଥିଲେ; ଏକ ଅନ୍ୟକୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗୁଥିବା କଥା କହୁଥିଲେ ଏବଂ କାମ କରୁଥିଲେ। ଚରିତ୍ର ଏବଂ ଚଳନରେ ଏକ, ଦୁଇ ଆକୃତିରେ ଏକ ଆତ୍ମା ପରି ଥିଲେ। ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏକତାରେ ଥିଲେ। ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଦୁଇଁଜଣ ଦୃଢ଼ ଉପବାସ ଓ ତପସ୍ୟା ଶୁରୁ କରି, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତପସ୍ୟା କରି, ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ବିନା କ୍ଷୀଣ ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ, ଜଟା ଓ ବାଲ୍କଳ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।