ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟଶୀଳୀ ଋଷି ଥିଲେ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତପସ୍ୟାରେ ନିପୁଣ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଓ ନୀତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶାସନରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ । ସେ ମହାର୍ଷି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଉଚ୍ଚତମ ଧର୍ମକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ମନ ପବିତ୍ର, ରାଗ-ଦ୍ୱେଷ ଶୂନ୍ୟ, ଶାନ୍ତ, ମୃଦୁ, ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ଓ ଆତ୍ମ-ନିଗ୍ରହର ପ୍ରତୀକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଧର୍ମଜ୍ଞତାକୁ ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜୀବର କର୍ମ ଓ ପାପ କମିଯାଇଥିଲା । ସେ ସବୁ ପ୍ରକାରର ଆଚରଣରେ ନିମଗ୍ନ ଥିଲେ, ବେଦମାନ୍ୟ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଶତଶଃ ଶୁଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞରେ ସୋମପାନ କରି, ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିର ସେବା କରିଥିଲେ । ସେ ଋଗ୍, ସାମ ଓ ଯଜୁର୍ବେଦର ଜ୍ଞାନୀ, ନ୍ୟାୟ ଓ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଉଚ୍ଚ କୁଳର, ବୃଦ୍ଧ, ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଓ ନିର୍ମଳ ଚିତ୍ତ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ସୁନ୍ଦର ଜଟା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜର ଧାରୀ, ଶୁଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ମହାବସ୍ତ୍ର ଓ ନୂତନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମରବନ୍ଧ ଧାରଣ କରି, ତାହାର ଅଙ୍ଗରେ ଦୀପ୍ତି ଝଲମଲ କରୁଥିଲା । ତାଙ୍କ କାନରେ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ଥିଲା, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଛତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ଏହିପରି ଅପୂର୍ବ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେ ରାଜମହଳକୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପରି ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ସଂଗ୍ରହରେ ଦକ୍ଷ, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିପଦ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ଧର୍ମ ଓ ଆଚରଣରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଧର୍ମର ଅନୁସୂଚନା ଓ ପ୍ରୟୋଗରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ । ଗାଧି ନାମକ ଏହି ମହାପୁରୁଷ ସାମନ୍ୟ ଗୀତର ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର ଜାଣିଥିଲେ, କ୍ରିୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ଅତିଶୟ ଦକ୍ଷ, ମୋକ୍ଷ ଚାହିଁଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅପରିମିତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ । ସେ ଯଜୁର୍ବେଦର ବିଭିନ୍ନ କ୍ରିୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଣ୍ଡିତ, ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରିବାରେ ଦକ୍ଷ, ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଓ ସନ୍ଦେହ ନିବାରଣ କରିଥିବା ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ । ସେ ସଦା ଅର୍ଥ ବ୍ୟାଖ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଓ ସ୍ୱୟଂ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରୁଥିଲେ; ନିଜ ସ୍ୱଭାବରୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦାନଶୀଳ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ ଥିଲେ । ଶାସ୍ତ୍ରର ଅପବାଦ, ଉପସଂହାର, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା ଏକାର୍ଥ ଓ ବିଭିନ୍ନାର୍ଥ ଶବ୍ଦକୁ ଚିହ୍ନିପାରୁଥିଲେ । ସେ ବିଭିନ୍ନ ଅର୍ଥ ଯୋଗାଯୋଗ କରୁଥିବା ଓ ଅବିଚାରିତ ଶବ୍ଦବ୍ୟବହାରକୁ ବୁଝିପାରୁଥିଲେ; ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓ ନ୍ୟାୟରେ ସେ ପ୍ରମାଣ ଥିଲେ । ଉଚ୍ଚାରଣ, ସ୍ୱର, ଛନ୍ଦ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ନିପୁଣ ଲୋକମାନେ ସେଉଁଠି ସଦା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ । ସେ ସମସ୍ତ ସ୍ଥିତି, ପାଠ ଓ ଶବ୍ଦମୂଳରେ ଅର୍ଥ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରୁଥିଲେ; ନିୟତ ଅଭିପ୍ରାୟ, ଶବ୍ଦ ଓ ତାଙ୍କ ଅଂଶ ସ୍ମରଣ କରି, ସମୟ ଅନୁସାରେ ଯଥାର୍ଥ ବିଚାର କରୁଥିଲେ । ଲୋକମାନେ ଯାହା ଲୁଚାଇଥିଲେ, ଯାହା ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ, ଓ ଯାହା ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲା, ସେ ସବୁ ବୁଝିପାରୁଥିଲେ । ସ୍ୱୟଂ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସ୍ୱର ଓ ଧ୍ୱନିର ବ୍ୟବହାରରେ ଦକ୍ଷ, ଏହି ସବୁ ଜ୍ଞାନରେ ସେ ଅପରିମିତ ଅଧିକାରୀ ଓ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ । ସେ ବକ୍ତବ୍ୟର ଏକତା ଓ ବିଭିନ୍ନତା ବୁଝିପାରିଥିଲେ, ଉଚ୍ଚତମ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବିଚ୍ଛେଦ ଜାଣିଥିଲେ । ସେ ବହୁ ପ୍ରକାର ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଥିଲେ । ପଞ୍ଚ ଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଥା ଓ ବିଭିନ୍ନ ନିୟମ ବିଚାର କରି, ଅନେକ ଅର୍ଥରେ ନିପୁଣ ଓ ତଦ୍ଵିତ୍ଥ ଥିଲେ । ଅକ୍ଷର, ସ୍ୱର ଓ ଅର୍ଥରେ ବାଣୀକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରୁଥିଲେ; ପ୍ରତ୍ୟୟର ଅର୍ଥ ତାଙ୍କ ମୂଳ ସହିତ ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ । ସେ ପଞ୍ଚ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସ୍ୱର ନାମ ଜାଣିଥିଲେ । ଏଭଳି ତେଜସ୍ବୀ ଋଷିଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଠି ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ । ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଆସନ ଦେଲେ, ଯାହା କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଥିଲା । ଦେବର୍ଷି ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟର୍ଥିତ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ଉପହାର କରିଲେ । ମୁନି ମନରେ ଖୁସି ହୋଇ, ଏହି ଆଦର ଗ୍ରହଣ କଲେ । ତାଙ୍କୁ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ମୁନି କହିଲେ, "ବସ," ଏବଂ ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବସିଲେ । ତାପରେ ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ଯିଏ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଦ୍ରୌପଦୀ ଏହା ଶୁଣି, ପବିତ୍ର ହୋଇ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କଲେ । ସେ ନାରଦଙ୍କୁ ସତ୍କାର କରିବାକୁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ; ଧର୍ମର ପଥ ଅନୁସରି ଦିବ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶିର ନମାଇଲେ । ଭଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ହାତ ଜୋଡି, ଦ୍ରୌପଦୀ ଠିଆ ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, କହିଲେ, "ତୁମେ ଯାଅ ।" କୃଷ୍ଣା ବିଦାୟ ନେଇଲେ । ତାପରେ ଦିବ୍ୟ ମୁନି ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ କଥା କହିଲେ: "ପଞ୍ଚାଳୀ ତୁମମାନଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ମହିମାମୟା ସ୍ତ୍ରୀ; ଏଠାରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନ ହେଉ, ଏପରି ଏକ ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କର ।" "ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ ନାମକ ଦୁଇ ଭାଇ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ତିନି ଲୋକରେ ଅପରାଜିତ ଭାବେ ବିଶ୍ରୁତ ଥିଲେ । ସେମାନେ ଏକ ରାଜ୍ୟ, ଏକ ଘର, ଏକ ଶଯ୍ୟା, ଏକ ଆସନ ଓ ଏକ ଭୋଜନ ଭାଗ କରୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ତିଲୋତ୍ତମା ନାମକ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଏମିତି ରାଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ।" "ଏହି କାରଣରୁ, ପ୍ରେମ ଓ ସମ୍ମିଳନ ଯାହା ପରସ୍ପର ସୁମିଳନ ଦେଇଥାଏ, ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କର । ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏପରି କୌଣସି ବିଭେଦ ନ ହେଉ, ଯାହା ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା କର ।" ଏହା ଶୁଣି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମହାମୁନି, ସେ ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ କାହାଙ୍କ ପୁତ୍ର? କିପରି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ହେଲା ଓ ସେମାନେ କିପରି ପରସ୍ପରକୁ ହତ୍ୟା କଲେ? ଏବଂ ତିଲୋତ୍ତମା କିଏ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅପ୍ସରା, ଯାହା ପାଇଁ ସେମାନେ ମୁହଁ ହରାଇ, ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ପ୍ରାଣ ଦେଲେ?