ଏହି ସମୟରେ, କୌରବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିରାଶ ଏବଂ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ମୁଁ ବିଚାର କରେ ଭାଗ୍ୟ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ମାନବ ପ୍ରୟାସ ବିଫଳ। ଯେଉଁଠି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଆସି ସବୁ କିଛି ନେଇଯାଉଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଲଜ୍ଜା ହେଉ ମାନବ ପ୍ରୟାସ ଓ ଉପଦେଶରେ।" ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, "ପୃଥାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଆମ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଧିଦେଲେ ଏବଂ ଦ୍ରୁପଦ ରାଜାଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରି, ଆମ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ବାମ ପାଦ ରଖିଲେ।" ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରି କହିଲେ, "ଏମାନେ କିପରି ଲାକୁଡ଼ିଘରରୁ ବଞ୍ଚି ନିସ୍କଳେ? ଆମର ଶକ୍ତି, ଶୌର୍ୟ, ବୁଦ୍ଧି ସବୁ ହରାଇଗଲା।" ପୁନି କହିଲେ, "ଆଜି ମୁଁ ମାମା, ପୁରୋଚନ ସହିତ, ବିନଶ୍ଟ ହେଲୁ। କାରଣ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୁଡ଼ି ନମରି, ପୁରୋଚନ ନିଜେ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ।" ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, "ମୁଁ ମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୁଁଠୁ ଅଧିକ ବୁଦ୍ଧିମାନ, କାରଣ ଲାକୁଡ଼ିଘରରୁ ଯେଉଁମାନେ ପଳାଇଲେ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରିନାହାନ୍ତି।" ଏପରି କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ ସେମାନେ ପୁରୋଚନଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ପାଞ୍ଚପୁତ୍ରା ଜନନୀ, ଏକ ଶିକାରଣୀ ଓ ବିଦୁରଙ୍କ କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରୁଥିଲେ। ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସ୍ଥିର ମନରେ ସେମାନେ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଭୟଭୀତ ଏବଂ ମନୋବଳ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିରୁ ମୁକ୍ତ ପାର୍ଥମାନେ ଦ୍ରୁପଦ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ଦେଖି ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେମାନେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶିଖଣ୍ଡିନ୍ ଓ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧାପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଓ କୌଶଳ ଭାବି ଅଧିକ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବିଦୁର ଶୁଣିଲେ ଯେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ଲଜ୍ଜିତ ଓ ନିରାଶ ହୋଇ ଫେରିଛନ୍ତି। ବିଦୁର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭାଗ୍ୟବଶତଃ କୁରୁବଂଶର ମଙ୍ଗଳ ହେଉଛି!" ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏହି କଥା ଶୁଣି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ହେ ଭାରତ!" କିନ୍ତୁ ରାଜା ଭିତରେ ଭ୍ରମ ଥିଲା—ସେ ଭାବିଲେ ଦ୍ରୁପଦର କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ଜେଷ୍ଠପୁତ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ସେ ଆଦେଶ ଦେଲେ, "ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର ଆଣିଦିଅ, କୃଷ୍ଣା ପାଇଁ," ଏବଂ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ପରେ ବିଦୁର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କଲେ, "କୌରବମାନେ ତୁମ ସନ୍ତାନମାନେ ମାତ୍ର ନୁହେଁ, ସମସ୍ତ କୁରୁବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ।" ସେ କହିଲେ, "ମୋର କଥା ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ କୃଷ୍ଣା ସହିତ ରାଜସଭାରୁ ନିରାପଦ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଛନ୍ତି। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେମାନେ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ।" ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ବିଦୁରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟ ଲୁଚାଇବା ପାଇଁ ଆବାର-ଆବାର "ଭାଗ୍ୟବଶତଃ" ବୋଲି କହିଲେ। ବିଦୁରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ, "ଯଦି ପାଣ୍ଡବମାନେ ବଞ୍ଚି ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ହୃଦୟ ତୁମ ମଧୁର କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ସେମାନଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଦ୍ରୁପଦ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧ ପ୍ରଶଂସାନୀୟ। ମୁଁ 'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ' ବୋଲି ଏହି କଥା କହିଛି।" ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ବଂଶ, ତାଙ୍କ ଶିଳ, ଶିକ୍ଷା, ତପସ୍ୟା ଓ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ। ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ନାତିମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହି ସମସ୍ତେ ଏବେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ, "ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଯେପରି ମୋର, ଏମିତି ଏହି ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ମୋର। ମୁଁ ଏହାକୁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ କର୍ମ ବୋଲି ଭାବେ। ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ମୋର ଯେତେ ମମତା, ଅନ୍ୟ କାହା ପାଇଁ ନାହିଁ; ଏହି କଥା ମୋର ମନରେ ସବୁବେଳେ ରହିଥାଏ।" ସେ କହିଲେ, "ତୁମ ଶୂରବୀର ପୁଅମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ସୁସ୍ଥ ଓ ମୋର ସନ୍ତାନମାନେ ସହିତ ମିଳି ଅଛନ୍ତି। ଯେବେ ଶୁଣିଲି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଗଲେ, ମୁଁ ଖାଇପାରିଲି ନାହିଁ, ଶୋଇପାରିଲି ନାହିଁ, ଦିନ ରାତି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲି।" "ମୋର ପୁଅମାନେ ସମୟରେ ସାଥୀ ନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ, ବିଦୁର—ମୋ ସନ୍ତାନମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଥୀ ପାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏବେ ମୋର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ହେଇଛି।" "କିଏ ଡ୍ରୁପଦ ଓ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ମିତ୍ରତା ହେଲେ ଜୀବନ ଚାହିବେ ନାହିଁ? ଏକ ଅଭାଗ୍ୟ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଏହା ଚାହିବ।" ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ ବିଦୁର କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଏହି ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ଶତବର୍ଷ ଅବଧି ଆପଣଙ୍କୁ ମିଳୁ।" ଏହିପରେ ବିଦୁର ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ କର୍ଣ୍ଣ, ଜନମାନ୍ୟ ରାଜନ୍, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ବିଦୁର ଥିବା ସମୟରେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ତ୍ରୁଟି କହିପାରିଲୁ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଗୁପ୍ତରେ କହୁଛୁ—ଆପଣ କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?" "ପିତା, ଆପଣ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉନ୍ନତିକୁ ନିଜ ଲାଭ ବୋଲି ଭାବୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବିଦୁରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି। ଏକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଥିଲେ ଆପଣ ଅନ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସମୟ ସାର୍ଥକ କରିବା ପାଇଁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି କମାଇବା ଆବଶ୍ୟକ।" "ଏବେ ଆମେ ଚିନ୍ତାବିମର୍ଶ କରୁଛୁ, ଯେପରି ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ଶକ୍ତି ଓ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ଆମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିନପାରନ୍ତି।" ଏହିପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଯେପରି ଚାହୁଁଛ, ସେପରି କରିବାକୁ ଚାହେଁ, କିନ୍ତୁ ବିଦୁର ସମ୍ମୁଖରେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ।" "ତେଣୁ, ମୁଁ ବିଶେଷ କରି ସେମାନଙ୍କ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲି; ବିଦୁର ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅନୁମାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ଏବଂ ତୁମେ ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବୁଛ, ସେ କଥା କହ, ହେ ସୁୟୋଧନ; ଓ ରାଧେୟ, ତୁମେ ଯାହା ସମୟୋପଯୁକ୍ତ ଭାବୁଛ, ଶୀଘ୍ର କହ।" "ଆଜି କୌନ୍ତେୟମାନେ ଓ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରମାନେକୁ ବିଭକ୍ତ କରିଦିଅ, ଦକ୍ଷ, ନିଶ୍ଚିତ ଓ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା।" "କିମ୍ବା, ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ ଓ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅମାନେ ତୀବ୍ର ଧନ ଦେଇ ଆକର୍ଷିତ କର।" ଏପରି ଭାବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ କର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟରେ ଚିନ୍ତାବିମର୍ଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।