ଧର୍ମ ଭିତି ଉପରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେଶର ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି; ଏପରି ସୁନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କହାଯାଇଛି, ଯେ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ଓ ସଂକର୍ଷଣ ସଦା ଲାଗି ରହନ୍ତି, ଯଦି ଏହା ଲାଭକର ଭାବରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ମୋ ମତକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିବେ— ତେଣୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଏକ ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ପହଞ୍ଚି, ଏଠାରୁ ଯେପରି ଆସିଥିଲୁ, ସେପରି ଫେରିବା ଉଚିତ, ଯଦିଓ ଏଠାରେ ଉଚ୍ଚ ଦ୍ୱାର, ଗୋପୁର ଓ ଶତାଧିକ ଅନ୍ତଃପୁର ରହିଛି। ଏହି ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ନଗର ପାଣିରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଏଠାରେ ଘାସ, ଧାନ, କାଠ, ଯନ୍ତ୍ର, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧି ଭରି ରହିଛି। ଏହି ନଗର ଅନେକ ଦ୍ୱାର, ଗୋଦାମ ଓ ବେଦିରେ ସଜିତ; ଭୀମଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍ତଳ ଚକ୍ର ଓ ମହା ଗୋପୁର ରହିଛି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରକୋଟ ଓ ମହା ବାହ୍ୟ ଦୁର୍ଗ, ଶତାଧିକ ଯୁଦ୍ଧ ଯନ୍ତ୍ରରେ ଭରି ରହିଛି; ତଳବନ୍ଧ ଇଟ, କାଠ ଓ ମାଟିରେ ତିଆରି। ଅନ୍ତରେ ନଗର ଅତିରଥ ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣକାରୀ ମହାବୀରମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ; ଏଠାରେ ପାଣ୍ଡରା ନଗରରେ ଜନ୍ମିତ ରହିଛି, ଯାହା ନଗରକୁ ଅଳୋକିତ କରେ। ଏହି ନଗର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତାଳଗଛ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ପରିକ୍ଷେପ ଦେଇ ଘେରାଯାଇଛି; ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଜନମାନେ ଏଠାରେ ଅତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଯେଉଁମାନେ ଉପହାର ଓ ସମ୍ମାନ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍; ଏହିମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ। ଦଶାର୍ହମାନେ, ଅସ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚ କରି, ଆସିବେ; ଯେଉଁଥିରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ରମାନେ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ମୋ ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରିବେ, ଆମେ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଧର୍ମ ଓ ସୁରକ୍ଷାର ମାର୍ଗ। ସୌମଦତିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିକର୍ତନପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଯଥାସମୟର କାର୍ଯ୍ୟ ଜଣା, ସମୟୋପଯୁକ୍ତ କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ନୀତି ଓ ଅର୍ଥ ସହିତ କହାଯାଇଛି; ମୁଁ ଏଥିରେ ତ୍ରୁଟି ଦେଖୁନାହିଁ। ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣ। କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ମନ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଦ୍ୱିତୀୟ ମନ ରଖିଲେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ। ଘେରା ଦେଇ, ଆକ୍ରମଣ କରି, କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ନଗର ଜିତିହେବ ନାହିଁ; ଏକ ଚିତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏବେ ଆକ୍ରମଣ ଚାପିବା ସମୟ, ଯେପରି ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରୁଛି; ଯେଉଁଥିରେ ବୃଷ୍ଣିମାନେ, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରିୟ, ପଛରୁ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ। ତୁମେମାନେ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି rampart ଭଙ୍ଗ କର; battering ram ଦ୍ୱାରା ଖାଇ ଭରି ଦିଅ। ପାଣି ଅପସାରଣ କର, ଭୂମି ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ କର; ମହା ଖାଇ ଘାସ ଓ କାଠରେ ଭରି ଦିଅ। ରାଜପଥରେ ଘୋଷଣା କର: ଶତ୍ରୁକୁ ହତ କରିବା ଯେଉଁମାନେ—ହାତୀ, ଘୋଡା କିମ୍ବା ପଦାତି—ସେମାନେ ଉପହାର ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇବେ। ହାତୀ ପାଇଁ ଦଶ ହଜାର; ଘୋଡା ଓ ପଦାତି ପାଇଁ ପାଞ୍ଚ ହଜାର; ରଥ ପାଇଁ ହାତୀ ଚାଏଁ ଦୁଇ ଗୁଣା—ରାଜାମାନେ ଧନ ଦେବେ। ଯେଉଁମାନେ ସୁଖ ନିମନ୍ତେ ଲାଗିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ମନ ନାହିଁ—ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଛରେ ରହନ୍ତୁ। କୌଣସି ଲୋକ ଉପରେ ଦିଆଯିବା ଆଜ୍ଞା ବିନା ଯାଇବା କିମ୍ବା ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ନିଜ ସମ୍ମାନକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର—ଭାଗ୍ୟ ତୁମରେ ନିମନ୍ତେ—ଆମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଜିତିବା। ବାୟୁ ସଦା ଆମ ପକ୍ଷରେ, ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଉପକୃତ; ଅଗ୍ନି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜ୍ୱଳି, ଅସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ଚମକୁଛି। କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ରମାନେଙ୍କ ଭଲ ଚାହିଲେ, ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁକୁ ବିନ୍ଦୁଇ ଦେଇ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ପ୍ରତି ନୁହେଁ, କେବଳ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଭୟାନକ ଆକ୍ରମଣ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଲାଗିଥିଲା। ଏହି ସେନାର ଅଗ୍ରଗାମୀ କର୍ଣ୍ଣ, ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର ଉତ୍ତଳ ତରଙ୍ଗ ପରି; ଦୁଶ୍ୟାସନ ମହା ମାଛ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ମହା ଶାର୍କ ପରି। ଏହି ରାଜସମୁଦ୍ର ଭୀମ ଭୟାନକ ଗର୍ଜନ ସହିତ ବାମ ପଟରୁ ନଗର ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଅପରାଜିତ ସେନା, ଅସ୍ତ୍ର ଓ କବଚର ଅଗ୍ନିରେ ଦ୍ବୀପ୍ତ, ଦେଖି ଦ୍ରୁପଦପୁତ୍ରମାନେ ବିନ୍ଦୁଇ ଦେଇ ଚିତ୍କାର କଲେ। ମହାବୀରମାନେ, ଉତ୍ତମ ରଥରେ, ଯେଉଁମାନେ ରଥର ଗର୍ଜନ ବଦଳ ମେଘ ପରି, ନଗର ଦ୍ୱାରରୁ ବାହାରି ଶତ୍ରୁକୁ ଭୟଭୀତ କଲେ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶିଖଣ୍ଡୀ, ସୁମିତ୍ର, ଚିତ୍ରକେତୁ, ସୁକେତୁ, ଧ୍ୱଜକେତୁ— ଦ୍ରୁପଦ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବିଜୟ ଅଭିଲାଷୀ, ଦ୍ରୁପଦ ନିଜେ, ଶ୍ୱେତ ମୁଣ୍ଡାସ୍ତ୍ର ବନ୍ଦାରେ, ମହା ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଶ୍ୱେତ ଚାମର, ଶ୍ୱେତ ଛତା, ଶ୍ୱେତ ଧ୍ୱଜ ରଥରେ, ସେ ରାଜା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଥିଲେ। ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି, ତାଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଉପରେ ଉଡୁଥିଲା, ଗତି ସିଧା ଓ ଅଚଳ। ଦ୍ରୁପଦ ସେନା କୁରୁ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା; ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ ଉତ୍ତଳ ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଦୁଇ ସେନା ନଦୀର ଧାରା ପରି ଅଗ୍ରସର ହେଲା, ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡା ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇଗଲା। ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଅଲୋକ ପରି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚମକୁଥିଲା, ମହା ଶବ୍ଦ ଢୋଲ ଓ ଶଂଖ ଚମକରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଉତ୍ତମ ଘୋଡା ଯୋଗାଯୋଗ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଉତ୍ତମ ଧ୍ୱଜ ଉଠାଇ, ରଥରେ ଚଢ଼ି, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଧନୁ ତାଣି ଦେଖି, ରାଜାମାନେ ଭୟରେ ବିନ୍ଦୁଇ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ, ଦ୍ରୁପଦ ସେନାରେ ବିଜୟ ଆଶା ଓ ଆନନ୍ଦ ଭରିଗଲା। ବିଜୟ ଆଶାରେ ଦ୍ରୁପଦ ସେନାର ମହା ଉତ୍ସାହ ଓ ସମ୍ମୋଦ ଜନ୍ମ ନେଲା; ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଯୁଦ୍ଧର ଭୟାନକ ମୁକାବିଲା ହେଲା।