ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ମହାନ୍ୟାୟୀ ପାଞ୍ଚାଳୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଉଠି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କରି, ମହାପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣ ଏକ ଶୁଭ୍ର ସୁନାର ଆସନରେ ବସିଲେ। ତାଙ୍କର ଅନୁମତିରେ, ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଆସନରେ ବସିଲେ। ଅଳ୍ପ ସମୟ ପରେ, ପୃଷତପୁତ୍ର ଦ୍ରୁପଦ ମଧୁର କଥାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଏକ ଜଣୀ ନାରୀ କିପରି ଅନେକ ପୁରୁଷଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇପାରିବେ? ଏହା କି ଧର୍ମର ବିପରୀତ ନୁହେଁ କି? ମୋତେ ଏହା ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ କହିବେ। ଏହି ମାମଲାରେ ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ ଓ ଲୋକାଚାର ଶାସ୍ତ୍ର ବିରୁଦ୍ଧ, ଏ ନେଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ମତ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହା ଅଧର୍ମ ଓ ଲୋକର ଚଳିତ ଆଚାର ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ବିରୁଦ୍ଧ; କାରଣ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, କୌଣସି ନାରୀ ଅନେକ ପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିବା ଦେଖାଯାଇନାହିଁ। ପୁରାତନ ମହାନ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରିନାହାନ୍ତି; ଶିକ୍ଷିତମାନେ କେବେ ଅଧର୍ମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହେଁନି; ଏହି ମାମଲାରେ ଧର୍ମ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ଲାଗେ। ଆଉ, ବଡ଼ଭାଇ କିପରି ଛୋଟଭାଇର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବେ? ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ତପସ୍ୱୀ, ସେ ଏଭଳି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଧର୍ମର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତାହାର ପଥ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ; କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମ କି ଅଧର୍ମ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଅସମ୍ଭବ। ଏହିକାରଣରୁ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଆମ ପରି ଲୋକମାନେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରିବା ନୁହେଁ ଯେ, କୃଷ୍ଣା ପାଞ୍ଚଭୂତର ରାଣୀ ହେବେ। ମୋର ମନ ଅଧର୍ମ ଦିଗକୁ ଯାଏ ନାହିଁ, ମୋର ମନ ଏଠି ଏକାଗ୍ର, ଏହି କଥା କୌଣସି ଅଧର୍ମ ନୁହେଁ। ପୁରାଣରେ ଶୁଣାଯାଏ, ଗୌତମୀ ନାମକ ଜଟିଳା ଏକ ସମୟରେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସହ ବସିଥିଲେ। ଏହିପରି, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଏକ ଋଷିକନ୍ୟା ଦଶ ପ୍ରଚେତସପୁତ୍ରଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ ହୋଇଥିଲେ। ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଧର୍ମମୟ କହାଯାଏ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାଆ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେମାନେ କହିଥିଲେ, "ଏହା ଭିକ୍ଷା ଭାବେ ଖାଉ।" ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଏହାକୁ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ଭାବେ ମନେ କରେ। ଯେପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଥିଲେ, ମୁଁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲି—"ଭାଇମାନେ ମିଶି ଏହା ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ।" ମୋତେ ମିଥ୍ୟା କହିବାର ଭୟ ବହୁତ—ମୁଁ କିପରି ମିଥ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି? "ତୁମେ ମିଥ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ, ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମରୁ ମଧ୍ୟ। ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା କହିବି, ହେ ପାଞ୍ଚାଳ, ନିଜେ ଶୁଣ। ଯେପରି ଏହି ଧର୍ମ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି, ଯେପରି ଏହା ଶାଶ୍ୱତ, ଓ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର କହିଛନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ଧର୍ମ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ—ଏଠି କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ଏହାପରେ, ମହାବଳୀ ବ୍ୟାସଦେବ, ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଉଠି ରାଜାଙ୍କ ହାତ ଧରି ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ, କୁନ୍ତୀ, ଓ ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଗଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କଲେ। ତାପରେ ବ୍ୟାସଦେବ ଏହି ମହାନ୍ୟାୟୀ ରାଜାଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ—ଏକ ଜଣୀ ନାରୀ ଅନେକଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେବାର ଧର୍ମ କିପରି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ପୁରାତନ କାଳରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଏହି ରାଜକନ୍ୟାକୁ ପାଞ୍ଚ ପତି ପାଇବାର ବର ଦେଇଥିଲେ। "ହେ ରାଜା, ତୁମ ମନ ଚିନ୍ତିତ ହେଉ ନାହିଁ, ଯେ ମୋର ଝିଅ ପାଞ୍ଚ ପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ। ଏହି ବେଳେ ତାଙ୍କର ମାଆ ଏହି ବର ଚାହିଁଥିଲେ—ମୋର ଝିଅ ପାଞ୍ଚ ପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଉ। ଯଜ ଓ ଉପୟଜ, ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ପତି ଦେଇଥିଲେ; ଏଭଳି କୃଷ୍ଣା ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ—ତୁମ ବଂଶ ମହିମା ପାଉ। ଏହି ଭୂମିରେ, ତୁମଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କେହି ନାହିଁ, ଏବଂ ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ କେବେ ତୁମକୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏବେ ଆଉ ଏକ କଥା ଶୁଣ, କିପରି ସେ ପାଞ୍ଚ ପତି ପାଇଲେ। ପୂର୍ବେ, ଏହି ନାରୀ ନଳାୟନୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ର ଓ ଜରାଜୀର୍ଣ୍ଣ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ପତି ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ସେ ବୃଦ୍ଧ, ଚର୍ମ ଓ ହାଡ଼ ମାତ୍ର, କଠୋର, ଚଞ୍ଚଳ, ଇର୍ଷ୍ୟାଳୁ, ଶୀଘ୍ର କ୍ରୁଧ୍ଧ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧମୟ, ଚୁଲି ଧଳା ଓ ଭାଙ୍ଗି, ଏଭଳି ଦେହ ଥିଲେ। ଏହି ବୃଦ୍ଧ, ବିକୃତ ଦେହ ଓ ଅପରିପାକ୍ ଚର୍ମ-ନଖ ଥିବା ପତିଙ୍କୁ, ସେ ତାଙ୍କର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ ଖାଇ, ଶୁଶ୍ରୂଷା କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ସେ ଭୋଜନ କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଠି ପଡ଼ିଗଲା; ସେ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ଭୟ ନ କରି, ସେଇ ଭୋଜନ ଖାଇଲେ। ଏହା ଦେଖି, ସେ ଋଷି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପୁନିପୁନି କହିଲେ, "ବର ଚାହିଁ।" ତେବେ ସେ ନିଜ ବର ଚାହିଲେ। "ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ ନୁହେଁ, କଠୋର ନୁହେଁ, ଶକ୍ତିହୀନ ନୁହେଁ, କ୍ରୁଧ୍ଧ ନୁହେଁ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ନାହିଁ, ଶୁକ୍ଲ ନୁହେଁ, ଲୋଭୀ ନୁହେଁ। ଏଠି ମୁଁ କିପରି ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି, କିପରି ତୁମ ସହ ବସିବି? କହ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଯେପରି ତୁମ ମନ ଚାହେ।" ସେ ନିର୍ମଳ ରୂପାବତୀ ନଳାୟନୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏହି ଶରୀର ପଞ୍ଚଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଏବଂ ପୁନି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ତୁମେ ମୋ ସହ ଭୋଗ କର।" ମହାତ୍ମା ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ କହିଲେ—"ଏହିପରି ହେଉ।" ପୁନି ସେ ପଞ୍ଚ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେଠି ନଳାୟନୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଅଧିକ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ, ସେଠି ନଳାୟନୀଙ୍କ ସହ ବସିଲେ। ସେ ଚାହିଲେ ଯେପରି ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ; ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ଦେବ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ। ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକରେ ଅମୃତ ଖାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଶଚୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଏହିପରି ଯାତ୍ରା ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା, ଦ୍ରୌପଦୀ ପାଞ୍ଚ ପତି ପାଇଲେ, ଏହା ଦେବତାଙ୍କ ଆଶିର୍ବାଦ ଓ ଧର୍ମର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ହେଇଛି।