ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ, “ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିବାହିତ ନୁହେଁ, ଭୀମସେନ ବି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିବାହ କରିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମର ମଣିକୁମୁଦ୍ରା ସମାନ ଝିଅ ପାର୍ଥ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ରାଜନ୍, ଆମେ ସମସ୍ତେ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଇଛୁ—ଯାହା ପାଉଛୁ, ଖାଦ୍ୟ ହେଉ କି ଅନ୍ୟ ଯାହାକି, ସମସ୍ତେ ମିଶି ଭାଗ କରିବା। ଏହି ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଆମେ ଚାହୁଁନାହିଁ। ଯଦି ନିୟମ ବିନା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଯିବା, ତେବେ ଧର୍ମର ଅନେକ ହାନି ହେବ। ଏହିଠାରେ ନୀତିଅନୁସାରେ କୃଷ୍ଣା ସମସ୍ତଙ୍କ ରାଣୀ ହେଉ, ଏବଂ ପ୍ରତିଜନ ତାଙ୍କର ହସ୍ତ ଅଗ୍ନି ସାକ୍ଷୀରେ ଧରୁନ୍ତୁ। କିନ୍ତୁ ଏହି କୁରୁବଂଶରେ ଏକ ପୁରୁଷ ପାଖରେ ଅନେକ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିବା ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦିତ, କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ବି ଏହି ଶୁଣିନାହିଁ ଯେ ଗୋଟିଏ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଖରେ ଅନେକ ସ୍ୱାମୀ ଥାଏ। ଏହି ପ୍ରକାର କ୍ରିୟାକଳାପ ନ ଲୋକରେ, ନ ବେଦରେ ଧର୍ମ ଭାବିତ; ତୁମେ ଧର୍ମଶୁଦ୍ଧ, ଏହିପରି କିଛି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କୌନ୍ତେୟ, ଏହି ଭାବ କିପରି ତୁମେ ଆଣିଲେ? ଧର୍ମ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ରାଜନ୍, ଏହାର ମାର୍ଗ ଆମେ ଜାଣିନାହୁଁ; ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେପରି ଚାଲିଥିଲେ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ପଦେ ପଦେ ସେହିପରି ଚାଲିବା ଉଚିତ। ମୋର କଥା କଦାପି ଅସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ମୋର ମନ ଅଧର୍ମ ପ୍ରତି ଝୁକିନାହିଁ; ମୋର ମାତା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କହନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ମୁଁ ମନରେ ଧାରଣ କରିଛି। ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଶ୍ରମରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣିଥିଲି; ଏହି ହେଉଛି ଦୃଢ଼ ଧର୍ମ, ରାଜନ୍—ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଏହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ଏବଂ ଏନିମିତ୍ତେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରଖିନାହ। କୌନ୍ତୀପୁତ୍ର, କୌନ୍ତୀ, ଆମ ପୁଅ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏହି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତୁ; କାଲି ସକାଳେ ଯାହା ଉଚିତ ହେବ, ଆମେ ଏହା କରିବା। ଏପରି ଆଲୋଚନାରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହେଲେ, ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ ଅଚାନକ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ। ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଓ ପଞ୍ଚାଳୀ ଉଠି ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ ଦେଲେ। ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, ଏବଂ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆସନରେ ବସିଲେ। ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସମସ୍ତେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଆସନ ଉପରେ ବସିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ପ୍ରିଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ମୃଦୁ କଥାରେ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମହାନୁଭାବ, ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ କିପରି ଅନେକ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହ ରହିପାରିବେ, ଯାହା ଧର୍ମର ବିପରୀତ? ଦୟାକରି ଏହାର ସତ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ।” ସେଉଁଠି ସେ ଦୃଢ଼ କଥା କହିଲେ, “ଏହା ଧର୍ମବିରୁଦ୍ଧ, ଲୋକ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଉଭୟର ବିପରୀତ। କେଉଁଠି ବି ଏହିପରି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ନାହିଁ। ପୂର୍ବଜମାନେ ଏହିପରି କିଛି କରିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଅଧର୍ମ କଦାପି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହିଁ, ଏଠାରେ ଧର୍ମ ନିତାନ୍ତ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ। ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭାଇଁଠାରୁ ବଡ଼ ଭାଇ କିପରି ଛୋଟ ଭାଇଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବ? ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ତପସ୍ୱୀ, ସେ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଧର୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଆମେ ଏହାର ମାର୍ଗ ଜାଣିନାହୁଁ। ଏହିପରି ଅନ୍ୟାୟ କିମ୍ବା ଧର୍ମ ତାଲିକା ଆମେ ନିର୍ଣ୍ଯ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ। ତେଣୁ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ରାଣୀ କରିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆମେ ନେଇପାରିବୁ ନାହିଁ। ମୋର କଥା କଦାପି ଅସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ମୋର ମନ ଅଧର୍ମ ପ୍ରତି ଝୁକିନାହିଁ; ଏଠାରେ ମୋର ମନ ଅଟୁଟ, ଏହା କୌଣସି ଅନ୍ୟାୟ ନୁହେଁ। ପୁରାଣରେ ଶୁଣିଛି, ଗୌତମୀ ଜାଟିଳା ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସହ ବାସ କରିଥିଲେ। ତିନି, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ମୁନିକନ୍ୟା, ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ଦଶ ପୁଅଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ ହୋଇଥିଲେ। ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଧର୍ମ ଭାବିତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷକ ମଧ୍ୟରେ ମାଆ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ, “ଏହା ଭିକ୍ଷା ଭାବେ ଖାଉ।” ତେଣୁ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ଭାବି ମନେ କରେ। ଯେପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଥିଲେ, ମୁଁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଥିଲି, “ଭାଇମାନେ ମିଶି ଏହା ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ।” ମୋତେ ଅସତ୍ୟର ଭୟ ଅଧିକ—କିପରି ମୁଁ ଅସତ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବି? ବ୍ୟାସ କହିଲେ, “ତୁମେ ଅସତ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ, ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମରୁ ମଧ୍ୟ। ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା କହିବି, ପଞ୍ଚାଳ, ନିଜେ ଶୁଣ। ଏହି ଧର୍ମ ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ; ଯେପରି କୌନ୍ତୀପୁତ୍ର କହିଛନ୍ତି, ଏହି ଧର୍ମରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଏପରି କହି ବ୍ୟାସ, ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ପୁଅ, ରାଜାଙ୍କ ହାତ ଧରି ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ପାଣ୍ଡବ, କୌନ୍ତୀ ଓ ପ୍ରିଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସେଉଁଠି ରହି ସେମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ତାପରେ ବ୍ୟାସ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେଇ କହିଲେ, କିପରି ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ଅନେକ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହ ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବାସ କରିଥିଲେ। ପୂର୍ବକାଳରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ରାଜକନ୍ୟାକୁ ପାଞ୍ଚ ସ୍ୱାମୀ ପାଇବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ। “ରାଜନ୍, ଏହି ଭାବରେ ମନ ଦୁଃଖିତ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଯେ ମୋର ଝିଅ ପାଞ୍ଚ ପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି। ସେହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ମାଆ ଏହା ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ—ମୋର ଝିଅ ପାଞ୍ଚ ପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଉ। ଯଜ ଓ ଉପୟଜ ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଏହି ବିବାହ ସଫଳ କରିଥିଲେ; ଏହିପରି କୃଷ୍ଣା ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ—ତୁମର ବଂଶ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଉ। ଏହି ଭୂମିରେ ତୁମେ ଅପରାଜିତ, ଶତ୍ରୁମାନେ କେହି ମିଳି ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଆଉ ଶୁଣ କିପରି ସେ ପାଞ୍ଚ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଲେ। ପୂର୍ବକାଳରେ ଏହି ନିର୍ମଳା ନାଳୟନୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ପତି ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରୁଥିଲେ। ସେ ବୃଦ୍ଧ, ଚର୍ମ ଓ ହାଡ଼ରେ ମାତ୍ର ଥିଲେ, ରୂଢ଼, ଚଞ୍ଚଳ, ଇର୍ଷ୍ୟାଳୁ, ଶୀଘ୍ର କ୍ରୁଧ୍ଧ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ ପକା ଚୁଉଲି ଥିଲେ। ସେ ବୃଦ୍ଧ, ଅକୃତିମାନ, ଅପକ୍ଷୟ ନଖ ଓ ଚର୍ମ ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ସେ ଶେଷ ଭାଗ ଭୋଜନ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରୁଥିଲେ।