ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଦୂତ, ଏହି ଦୁଇ ଉତ୍ତମ ଜନ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ଯାଇ ନମ୍ରତା ସହ କହିଲେ, "ହେ ଧର୍ମରାଜ, ଯଦି ଆପଣ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତେବେ ରୁରୁଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟର ଅର୍ଧାଂଶ ଦେଇ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ପ୍ରମଦ୍ଭରାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବିତ କରନ୍ତୁ।" ଧର୍ମରାଜ ମଧ୍ୟ ଦୂତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ପ୍ରମଦ୍ଭରା, ରୁରୁଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟର ଅର୍ଧାଂଶ ନେଇ, ଉଠିପାରନ୍ତୁ।" ଏଠାରେ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ପ୍ରମଦ୍ଭରା ନିଦ୍ରାରୁ ଉଠିଥିବା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପରେ ଉଠିଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ରୁରୁଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟର ଅର୍ଧାଂଶ ନେଇ ଅନ୍ୟଦିନ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା—ଏହି ଭାର୍ଯ୍ୟା ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଥିବା ରୁରୁଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟର ଅର୍ଧାଂଶ କ୍ଷୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ପରେ ଏକ ଶୁଭ ଦିନ ଦୁଇଁ ପିତା ମିଶି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ବିବାହ ଦେଖିଲେ। ରୁରୁ ଓ ପ୍ରମଦ୍ଭରା, ପରସ୍ପର ମଙ୍ଗଳ ଚିନ୍ତା କରି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଖି ଜୀବନ କଟାଇଲେ। ରୁରୁ, ତାଙ୍କ ଦୁର୍ଲଭ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପାଇ ଶତଦଳର ତନ୍ତୁ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗିଥିଲେ, ଏବଂ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ସପଥ ନେଲେ—ଏହି ବକ୍ର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବି। ସେ ଯେଉଁଠାରେ ବକ୍ର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଥିଲେ, ସେଉଁଠି ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ସବୁବେଳେ ତାଙ୍କୁ ମାରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୁରୁ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେଠାରେ ଏକ ବୃଦ୍ଧ ଡୁଣ୍ଡୁଭ ସରିସୃପକୁ ଶୁଇଥିବା ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ତୀବ୍ର ଥିଲା, ତେଣୁ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ, ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ ପରି ତାହାକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏହା ଦେଖି ଡୁଣ୍ଡୁଭ କହିଲେ, "ହେ ତପୋଧନ, ମୁଁ ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିନାହିଁ, ତେବେ କାହିଁକି ଏତେ କ୍ରୋଧରେ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?" ରୁରୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୋର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ସର୍ପ ଦଶିଥିଲେ, ତାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ସପଥ ନେଇଛି। ମୁଁ ଯେଉଁ ସର୍ପକୁ ଦେଖିବି, ତାକୁ ମାରିଦେବି। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସପଥରେ ଆସିଛ।" ଏଠାରେ ରୁରୁ କହିଲେ, "ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ସର୍ପମାନେ ମାନବକୁ ଦଶିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଡୁଣ୍ଡୁଭ ଗନ୍ଧ ଧାରଣ କରିଥିବାରୁ ତୁମକୁ ହାନି କରିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ। ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷତି, ଭିନ୍ନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଅନେକ ଦୁଃଖ ଓ ସ୍ୱାଦ ଅଛି; ତଥାପି ତୁମେ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ତେଣୁ ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ଡୁଣ୍ଡୁଭଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରୁରୁ ବୁଝିଲେ ଏହା କୌଣସି ମାନ୍ୟ ସଂନ୍ୟାସୀ ଅଟୁଟ ତପସ୍ବୀ ଅଟେ। ତେଣୁ ଭୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ। ରୁରୁ ଶାନ୍ତ ହୋଇ କହିଲେ, "ହେ ସର୍ପ, କି କାରଣରେ ତୁମେ ଏହି ଦଶାକୁ ଆସିଛ? ତୁମେ କିଏ?" ତେବେ ଡୁଣ୍ଡୁଭ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଏକ ତପସ୍ବୀ ଥିଲି, ନାମ ଥିଲା ଡୁଣ୍ଡୁଭ, ହଜାର ଚରଣ ଥିଲା। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ମୁଁ ସର୍ପ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରୁରୁ ପଚାରିଲେ, "କି କାରଣରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଲେ? ଏବଂ କେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦଶା ରହିବ?" ଡୁଣ୍ଡୁଭ କହିଲେ, "ପୂର୍ବକାଳରେ ଖଗମା ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋ ସ୍ନେହୀ ଥିଲେ। ସେ ନିୟମିତ, ତପସ୍ଵୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ଶିଶୁବେଳେ ଖେଳ କରିବା ସମୟରେ ଘାସରେ ଏକ ସର୍ପ ତିଆରି କରି, ସେଠାରେ ଦେଖାଇଲି। ସେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ୍ନ ଥିଲେ, ଭୟରେ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ସେ ହୁଷ ଆସି, କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳି, କହିଲେ, 'ଯେପରି ତୁମେ ମୋତେ ଏହି ସର୍ପ ଦେଖାଇ ଭୟଭୀତ କଲ, ସେପରି ମୋ ଶାପରେ ତୁମେ ସର୍ପ ହେବା।' ମୁଁ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଜାଣି ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଦୟା ପାଇଁ ଅଞ୍ଜଳି ମୁଡ଼ି କହିଲି, 'ମିତ୍ର, ଏହା କେବଳ ଖେଳରେ ହସିବା ପାଇଁ କରିଥିଲି। ମୋତେ କ୍ଷମା କର।' ସେ ତପସ୍ଵୀ ତପ୍ତ ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, କହିଲେ, 'ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କହିନାହିଁ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ହେବ। କିନ୍ତୁ ଶୁଣ, ପ୍ରମତିଙ୍କ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ହେବେ ନାମ ରୁରୁ। ସେ ତୁମକୁ ଦେଖିବା ପରେ ତୁମର ଶାପ ମୁକ୍ତି ହେବ।' ତୁମେ ପ୍ରମତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୁରୁ ଅଟୁ, ଏହି ଦିନ ମୁଁ ମୋର ନିଜ ରୂପ ପୁନଃ ପାଇଛି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କିଛି କହିବି।" ଏହିପରି କହି, ଡୁଣ୍ଡୁଭ ତାଙ୍କ ସର୍ପ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ଦୀପ୍ତିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପସ୍ବୀ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ରୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଅହିଂସା ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ, ହେ ସର୍ବଜନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହିପରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ହାନି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷଣ ହେଉଛି ମୃଦୁତା। ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥାନ୍ତି; ଅହିଂସା, ସତ୍ୟ ଓ ଖ୍ଷମା ତାଙ୍କର ଗୁଣ। ବ୍ରାହ୍ମଣର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବେଦର ସୁରକ୍ଷା, କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏହା ଭିନ୍ନ। ଶାସନ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ, ଭୟଙ୍କରତା ଦେଖାଇବା, ଜନସମୂହର ସୁରକ୍ଷା—ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ।" "ଜନମେଜୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ସର୍ପ ନାଶ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଏଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୟଭୀତ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଅସ୍ତିକ ନାମକ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତପସ୍ୟା, ଶକ୍ତି, ଶୌର୍ୟ ଓ ବେଦଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେଉଁଠି ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ।" ଏଠାରେ ରୁରୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "କିପରି ରାଜା ଜନମେଜୟ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିଥିଲେ? କାହିଁକି ସେଠାରେ ସର୍ପମାନେ ନାଶ ପାଇଥିଲେ? ଏବଂ କିପରି ଅସ୍ତିକ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ? ମୁଁ ଏ ସବୁ ଘଟଣା ବିସ୍ତୃତରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।