ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କ ଚରଣ ଉପରେ ଦୃଢ଼ କରି, ଦର୍ଭା ଉପରେ ଶୋଇଥିବା କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ରଖିଥିଲେ। ସେ କୃଷ୍ଣା କେବେ ମନରେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କଲେନି, କିମ୍ବା କେବେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ନିମ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେନି। ଏହି ସମୟରେ, ସେହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନାୟକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅଦ୍ଭୁତ କଥାବାର୍ତ୍ତା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—ଯୁଦ୍ଧ, ଦେବାସ୍ତ୍ର, ରଥ, ହାତୀ, ତଳୱାର, ଗଦା ଓ ପରଶୁ ନେଇ। ଏଠି ସେମାନେ ଏମିତି କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, ପଞ୍ଚାଳ ରାଜପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସେ କଥାଗୁଡିକୁ ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ବସିଥିବା କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସେ ରାତିରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଶୁଣି, ସେ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ପିତା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ସମସ୍ତ କଥା ଖୁବ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଜଣାଇଲେ। ଦ୍ରୁପଦ ରାଜା, ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ କିଏ ତାହା ଚିହ୍ନି ପାରିନଥିବାରୁ, ମହାତ୍ମା ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: “କୃଷ୍ଣା କେଉଁଠି ଗଲେ, କିଏ ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ? ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କୃଷ୍ଣା କୌଣସି ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ନିମ୍ନଜାତି କିମ୍ବା କୌଣସି ବଣିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନ ନିଆଯାଇଥିବେ? ସେ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ପାଦ କଦାଚିତ୍ କିଛି ଅଶୁଚି ସ୍ଥାନରେ ପଡ଼ିନଥିବ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ମାଳା ଶ୍ମଶାନରେ ଝରିପଡ଼ିନଥିବ? ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଉତ୍ତମ କୁଳୀନ ହେବେ, ଯଦିଓ ତାଙ୍କ ଦେହ ଅସାଧାରଣ। ଆଜି କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରୁ ମୋର ମୁଣ୍ଡ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ପାଦ ଛୁଇଁଥିଲେ କି? ମୁଁ କି ପାପ କଲି? ମୁଁ କି ଏହି ବିଷୟରେ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ପଡିବ? ଏହି ଦିନ ମୋର କନ୍ୟା କିଏ ଜିତିଛି, ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ମୋତେ କହ। ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ସେଇ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କୁରୁମାନେ, ଏଉଁଠି ଅଛନ୍ତି କି? ଆଜି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ କି ପର୍ଥା, ଧନୁଷ୍ଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ, ବିଧ୍ୱଂସ କରିଛନ୍ତି?” ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଲେ—“ଯିଏ ବଡ଼ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, କଳା କୃଷ୍ଣାମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦେବତୁଳ୍ୟ ଦେହ ଥିଲା, ସେ ମହାନ୍ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ବାନ୍ଧି ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଦେଇଥିଲେ। ସେ ବଡ଼ ଦ୍ରୁତ, ନିଷ୍କପଟ ଭାବରେ, ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହେଇ, ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସେ କଳା ମୃଗଚର୍ମ ନେଇ, ପଛରେ ଆନନ୍ଦରେ ଚାଲୁଥିବା କୃଷ୍ଣା ଏକ ଖୁସି ହାତୀଣୀ ପରି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ସେ ଅର୍ଜୁନ ହେବେ ବୋଲି ମୁଁ ବିଶ୍ୱାସ କରେ, କାରଣ ସେ ରଥୀପୁତ୍ର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ରାଜାମାନେ ଏହା ସହିପାରିଲେନି, ସମସ୍ତେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ରାଜମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ଭୀମ ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମୃତ୍ୟୁ ପରି ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲେ। ସହର ଚାରିପାଖରେ ଭାର୍ଗବଙ୍କ କାମଶାଳା ଥିଲା। ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଏକ ମହିଳା ବସିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଭାବିଲି ସେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମାଆ। ତାଙ୍କ ସହ ତିନି ଜଣ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷ ବସିଥିଲେ, ଅଗ୍ନିପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସମ୍ମାନ ସହ ତାଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ‘କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର,’ ବୋଲି ସୂଚନା ଦେଲେ, ଏବଂ ବିକ୍ଷା ପାଇଁ ବାହାରିଗଲେ। କୃଷ୍ଣା ସେ ବିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ଶ ଦେଇ, ବୃଦ୍ଧା ମହିଳାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ, ଏବଂ ସେଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସହ ଖାଇଲେ। ସମସ୍ତ ରାଜପୁତ୍ର ମାଟି ଉପରେ ଦର୍ଭା ଓ ଚର୍ମ ଦେଇ ଶୋଇଲେ, କୃଷ୍ଣା ସେମାନଙ୍କ ପାଦ ଉପରେ ମୁଣ୍ଡ ରଖିଲେ। ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଶୂରବୀର କଥା କହୁଥିଲେ, ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି ଧ୍ୱନି ହୁଏ। ସେ କଥା ବ୍ୟାପାରୀ କିମ୍ବା ଶ୍ରମିକଙ୍କ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ, ଆଉ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଥିବା ଧାର୍ମିକ କଥା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ନେଇ କଥା କହୁଥିଲେ, ଯାହା ଆମ ଆଶାକୁ ପୂରଣ କରିଛି, କାରଣ ପାର୍ଥମାନେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଅନୁଭବ ହୁଏ। ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭେଦ ହୁଏ ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ବାନ୍ଧାଯାଏ, ସେପରି ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର କଥା ଚାଲିବା ଶୈଳୀ ଦେଖି ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ ପାର୍ଥମାନେ ଅପରିଚିତ ରୂପେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଖୁସି ଖବର ପାଇ ଦ୍ରୁପଦ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ, “ଯାଅ, ଯଦି ସେମାନେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଅଟୁଟ ଧୈର୍ୟ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ତାହା ଜାଣିକି ଆସ।” ପୁରୋହିତ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି, ସେଠାକୁ ଗଲେ, ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ପଞ୍ଚାଳ ରାଜା ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ଆପଣମାନେ କିଏ? ଏଠି ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭେଦ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ। ଆପଣମାନେ ନିଜ ବଂଶ ଓ ପୂର୍ବଜ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରନ୍ତୁ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଚରଣ ରଖନ୍ତୁ, ମୋ ଓ ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରନ୍ତୁ। ପାଣ୍ଡୁ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଓ ସମାନ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା ଯେ, ତାଙ୍କ କନ୍ୟା କୌରବ ବଂଶର ବହୁ ହେଉ। ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ହୃଦୟର ଏକମାତ୍ର ଇଚ୍ଛା ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଅର୍ଜୁନ ଧର୍ମପଥେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରନ୍ତୁ। ଏହା ଘଟିଲେ, ମୋ ପାଇଁ ବିଶେଷ କୀର୍ତ୍ତି, ପୁଣ୍ୟ ଓ ଲାଭ ହେବ। ଏଭଳି କଥା କହି ରାଜା, ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଆଦର କରିବା ପାଇଁ ଭୀମଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, “ପାଦ ପରିଷ୍କାର ପାଇଁ ଜଳ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନ ଆଣ; ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଉଚ୍ଚତମ ସମ୍ମାନ ଦେଖିବାଯୋଗ୍ୟ।” ଭୀମ ଏହିପରି କରି, ପୁରୋହିତ ଆନନ୍ଦରେ ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ବସିବା ପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ପଞ୍ଚାଳ ରାଜା ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁସାରେ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଦେଇଛନ୍ତି, କୌଣସି ଇଚ୍ଛାବଶତ ନୁହେଁ। ବରମୂଲ୍ୟ ଦ୍ରୁପଦ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନାୟକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭେଦ କରି, ତାହା ପୂରଣ କରିଥିଲେ। କୌଣସି ଜାତି, ଚରିତ୍ର, କୁଳ କିମ୍ବା ବଂଶ ଦେଖାଯାଇନଥିଲା; ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭେଦ କରିଥିଲେ, ସେଠି ସେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।