ଏହି ସମୟରେ, ମହାମୁନି, ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ବିଶ୍ୱାଭାସୁଙ୍କର ଜନ୍ମ ହେଲା ମେନକାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ। ଏହି ଅପ୍ସରା ମେନକା, ଯଥା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଏହି ଶିଶୁକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଏବଂ ତାକୁ ସ୍ଥୂଳକେଶ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦିଗରେ ପଠାଇଦେଲେ। ମେନକା ଏହି ଗର୍ଭକୁ ଏକ ନଦୀ କୂଳରେ ଛାଡ଼ି, କୌଣସି କ୍ଷମା ବା ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି, ଚୁପଚାପ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ମହାମୁନି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଶିଶୁକୁ ନଦୀ କୂଳରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲେ—ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ। ସ୍ଥୂଳକେଶ ନାମକ ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ମୁନି ଏହି ଅନାଥା କନ୍ୟାକୁ ଅକେଳା ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦୟାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏହି କନ୍ୟାକୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳମୟ ଆଶ୍ରମରେ ଲାଲନା-ପାଳନା କଲେ। ସ୍ଥୂଳକେଶ ମହାମୁନି ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟାବଳୀ ନିୟମାନୁସାରେ ଏହି କନ୍ୟା ପାଇଁ କଲେ। ଏହି କନ୍ୟା ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଆକୃତି ଓ ଗୁଣରେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ନାରୀଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ। ମୁନି ତାଙ୍କ ନାମ ରଖିଲେ—ପ୍ରମଦ୍ବରା। ସ୍ଥୂଳକେଶଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରମଦ୍ବରାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଧର୍ମାତ୍ମା ରୁରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋହିତ ହେଲେ। ତେଣୁ, ରୁରୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଏହି ବିଷୟ କହିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ପ୍ରମତି ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ଥୂଳକେଶଙ୍କ ନିକଟକୁ ପ୍ରମଦ୍ବରାଙ୍କ ହାତ ମାଗିବାକୁ ଗଲେ। ତାପରେ ପ୍ରମଦ୍ବରାଙ୍କ ବିବାହ ଉପୟୁକ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଦେବତା-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାରାରେ ରୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। କିଛି ଦିନ ପରେ, ବିବାହ ସମୟ ସମୀପ ଆସିଥିଲା। ପ୍ରମଦ୍ବରା ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ ଖେଳୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସେ ଜଣେ ସପ ଘୁମେଇଥିବା ଏକ ସ୍ଥାନ ଉପରେ ଅନ୍ଧାରେ ପଦ ଦେଲେ, ଏହା ତାଙ୍କ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ। ସେ ଅଜାଣିରେ ସପ ଉପରେ ପଦ ଦେଲେ, ଏବଂ ଦୁର୍ଦ୍ଦୈବରେ, ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁଥିବା ପରି ଲାଗିଲା। ସେହି ସପ ସମୟର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଦଢ଼ି ଅନ୍ତ୍ର ବିଷ ଦ୍ୱାରା କାମୁଡ଼ିଦେଲା। ସପର କାମୁଡ଼ାରେ, ପ୍ରମଦ୍ବରା ତୁରନ୍ତ ଭୂମିରେ ଢଳିଗଲେ—ତାଙ୍କ ରଙ୍ଗ ହରାଇଗଲା, ଶୋଭା ନାସ୍ତ ହେଲା, ଭୂଷଣ ଓ ଜ୍ଞାନ ହରାଇଗଲା। ତାଙ୍କ ଚୁଲ ଖୋଲିଗଲା, ଶରୀର ନିର୍ଜୀବ ହେଲା, ଏବଂ ଏହି ଅତି ଦ୍ରଶ୍ୟମାନ ନାରୀ ଏବେ ଦୁଃଖର କାରଣ ହେଲେ। ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ସପ ବିଷରେ ମୃତ୍ୟୁ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଶୋଭାମୟ ଲାଗୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ—ପ୍ରମଦ୍ବରା ଭୂମିରେ ଡେଙ୍କା ଦେଉଥିବା ଅପୂର୍ବ କମଳପରି ଦ୍ରଶ୍ୟମାନ। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦୟାରେ ଭରି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ—ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟାତ୍ରେୟ, ମହାଜାନୁ, କୁଶିକ, ଶଂଖମେଖଳ, ଉଦ୍ଦାଳକ, କଥ, ଶ୍ୱେତ, ଭରଦ୍ୱାଜ, କୌଣକୃତ୍ସ, ଅର୍ଷ୍ଟିଶେନ, ଓ ଗୌତମ। ପ୍ରମତି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ବନବାସୀମାନେ ଏହି ମୃତ୍ୟୁଶାୟି ପ୍ରମଦ୍ବରାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତେ ଦୟାରେ ଭରି କନ୍ଦିଲେ, ରୁରୁ ତ ଦୁଃଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ ବାହାରକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ବସିଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ଭରି, ରୁରୁ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଗଲେ ଏବଂ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କନ୍ଦିଲେ। ଦୁଃଖରେ ଭରି, ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପ୍ରମଦ୍ବରାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଦୁଃଖର ଶବ୍ଦ କହିଲେ—"ସେ ଭୂମିରେ ଶୁଇଛନ୍ତି, ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ ନିଧାରଣ କରି, ମୋର ଦୁଃଖକୁ ବଢ଼ାଉଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି, ମୋ ଜୀବନକୁ ନେଉଛନ୍ତି। ଯଦି ସେ ଚଉଡ଼ିଆ କଟି ଓ କମଳପତ୍ର ନୟନ ଥିବା ଏହି ପ୍ରିୟା ମୃତ୍ୟୁରେ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେ ମୋ ଜୀବନକୁ ନେଇଯିବେ କି? ମୋ ପିତା, ମାତା, ବନ୍ଧୁ ଓ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଆଉ କ'ଣ ଥାଏ? ଯଦି ମୁଁ କେବେ ଦାନ କରିଛି, ତପସ୍ୟା କରିଛି, ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଆଦର କରିଛି, ଏହି ପୁଣ୍ୟରେ ମୋ ପ୍ରିୟା ପୁନର୍ବାର ବଞ୍ଚୁନ୍ତୁ। ମୁଁ ଜନ୍ମଠାରୁ ନିୟମିତ ଓ ଦମୀ ଥିଲି, ଏହି ପୁଣ୍ୟରେ ପ୍ରମଦ୍ବରା ଆଜି ଉଠୁନ୍ତୁ।" ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ଶୋକ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦୂତ ଜଙ୍ଗଲରେ ରୁରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ରୁରୁ କହିଲେ, "ଯଦି ମୋର କୃଷ୍ଣ, ବିଷ୍ଣୁ, ହୃଷୀକେଶ, ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ଦାନବଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଅଛି, ଏହି ପୁଣ୍ୟରେ ମୋ ପ୍ରିୟା ଫେରି ଆସନ୍ତୁ।" ତାଙ୍କ ଏହି ଶୋକ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦୟାରେ ଭରି ଏକ ଦୂତଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ, ଯିଏ ରୁରୁଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ ଶବ୍ଦ କହିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇଲେ। ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଦୂତ ଦ୍ରୁତ ଆସି, ଦେବତାଙ୍କ ବାଣୀ ଦୁଃଖିତ ରୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟରୁ ତୁମ ପାଖକୁ ପଠାଯାଇଛି। ଏହି ଉପକାରକ ବାଣୀ ଶୁଣ।" "ତୁମେ ଯାହା ଦୁଃଖରେ କହୁଛ, ତାହା ଅବ୍ୟର୍ଥ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ମଣିଷ ପାଇଁ ଏକଥା ସତ୍ୟ—ଏକଥର ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ତାହା ପୁନର୍ବାର ଫେରେ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଃଖିତ ପ୍ରମଦ୍ବରା, ଯିଏ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାର କନ୍ୟା, ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଚାଲିଗଲା। ତେଣୁ ଦୁଃଖରେ ତୁମ ମନକୁ ଦଗ୍ଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" "ତଥାପି, ପୂର୍ବରୁ ମହାଦେବତାମାନେ ଏକ ଉପାୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଥିଲେ; ଯଦି ତୁମେ ଚାହ, ଏହି ଉପାୟ ଅନୁସରଣ କରି, ପ୍ରମଦ୍ବରାକୁ ପୁନର୍ବାର ପାଇପାରିବ।" ରୁରୁ କହିଲେ, "କୃପାକରି ଏହି ଉପାୟ କହ, ମୁଁ ଶୁଣି ତାହା କରିବି—ମୋ ଉଦ୍ଧାର କର।" ଦୂତ କହିଲେ, "ହେ ଭୃଗୁବଂଶଜ, ତୁମେ ତୁମ ଆୟୁଷ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ପ୍ରମଦ୍ବରାକୁ ଦିଅ; ଏଭଳି କଲେ ତୁମ ଭାର୍ୟା ପ୍ରମଦ୍ବରା ପୁନର୍ବାର ଉଠିପାରିବେ।" ରୁରୁ କହିଲେ, "ହେ ଦିବ୍ୟ ଦୂତ, ମୁଁ ମୋର ଆୟୁଷ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ପ୍ରମଦ୍ବରାକୁ ଦେଉଛି; ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଶୋଭା ଓ ଭୂଷଣ ସହିତ ଉଠିଯିବାକୁ ଦିଅ।