ଏହି ଘଟଣାରେ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଗଲା। ଏକ ଗନ୍ଧର୍ବ ମୁଖରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଯେପରି ତୁମେ ପାଖକୁ ଆସୁଛି, ଏପରି କିଏ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିପାରିବ? ଦୂତ, ଶୂଙ୍ଗୀ, ଦେବତା, ମାନବ, କୁବେରଙ୍କ ଦୂତମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଆସିନଥିଲେ। ତୁମେ କାହିଁକି ଏପରି ଆସୁଛ? ମୂଢ଼, ସମୁଦ୍ର, ହିମାଳୟ କିମ୍ବା ଏହି ନଦୀରେ, ଦିନ, ରାତି କିମ୍ବା ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ କିଏ ଏଠାରେ ଅଧିକାର କରିପାରିବ?” ସେ କହିଲେ, “ଖାଇଥିବେ କି ନାହିଁ, ଦିନ କି ରାତି, ଆକାଶରେ ଚଳିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ଗଙ୍ଗାରେ ଯିବାର କୌଣସି ନିୟତ ସମୟ ନାହିଁ। ଆମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅସମୟରେ ତୁମେ ପାଖକୁ ଆସୁଛି; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୂର୍ବଳମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି।" ସେ ଏହି ଗଙ୍ଗା ପ୍ରସଙ୍ଗ କଥା କହିଲେ, “ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଗଙ୍ଗା ହିମାଳୟର ସୁନା ପ୍ରସ୍ତରରୁ ଉପସୃତ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ର ପହଞ୍ଚିଲା ପରେ ସାତ ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଗଲା। ଏହି ସାତ ନଦୀ ହେଉଛି—ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ପ୍ଲକ୍ଷ ତରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସରସ୍ୱତୀ, ରଥଯାନ କରି ଯାଉଥିବା ସରୟୂ, ଗୋମତୀ ଓ ଗଣ୍ଡକୀ। ଏହି ସାତ ନଦୀର ଜଳ ପିଇଥିବା ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ପାପ ଶେଷ ହୋଇନଥିବା, ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଏହି ନଦୀ punah ଏକା ହୋଇ ଆକାଶକୁ ଯାଇଥାଏ, ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ।" ସେ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା ଅଳକାନନ୍ଦା ରୂପେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ; ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସେ ଭୟଙ୍କର ଭୈତରଣୀ ହୁଏ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ମ କରିଥିବା ପାଇଁ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ। ଏପରି ଗଙ୍ଗାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱୈପାୟନ କହିଥିଲେ।" ଏହି ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ଅବରୋଧ ହୋଇନଥିବା, ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥିବା, ମଙ୍ଗଳମୟ। ତୁମେ କିପରି ଏହି ନଦୀକୁ ଅଟକାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏହି ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ ନୁହେଁ। ତୁମେ କହିଥିବା କଥାରେ ଆମେ କିପରି ଭାଗୀରଥୀ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳକୁ ବା ଚୁଆଁବାରେ ବଞ୍ଚିତ ହେବା? ଏହି କଥା ଶୁଣି ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣ୍ଣ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଧନୁ ବଙ୍କା କରି, ବିଷାକ୍ତ ସାପ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ। ତେବେ ପାଣ୍ଡବ ଧନଞ୍ଜୟ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଦୀପ ଘୁମାଇ ତାଙ୍କର ଢାଲ ଉପରେ ଉଠାଇ, ସେହି ବାଣମାନେକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ। ଧନଞ୍ଜୟ କହିଲେ, "ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସ୍ତ୍ର କୁଶଳୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା ଉପାୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏନାହିଁ; ଏପରି କଲେ ଏହା ଫେନ ପରି ଗଳିଯାଏ। ଏଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମାନବମାନେ ଅଛନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ମାୟା ନୁହେଁ, ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।" ସେ କହିଲେ, "ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ବୃହସ୍ପତି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ, ଏହି ଅଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ବୃହଦ୍ବାଜକୁ ଦେଇଥିଲେ। ବୃହଦ୍ବାଜରୁ ଏହା ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟ କୁ, ତାଠାରୁ ମୋ ଶିକ୍ଷକ ଦ୍ରୋଣ ପାଣ୍ଡିତଙ୍କୁ, ତାଠାରୁ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଛି।" ଏପରି କହି ରୁଷ୍ଟ ଧନଞ୍ଜୟ ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଅଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ଗନ୍ଧର୍ବ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ତାହାର ରଥ ଜଳିଗଲା। ରଥ ହାରାଇ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଅସ୍ତିର ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବ ଚିହ୍ନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଧନଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ମାଳା ଉଠାଇ ତାଙ୍କୁ ଭାଇମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଅଚେତ ହୋଇ ଥିଲେ। ଏହି ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ଜନୀ, କୁମ୍ଭୀନାସୀ ନାମର ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ତାଙ୍କ ପତି ପାଇଁ ରକ୍ଷା ଚାହିଁ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଶରଣ ଚାହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମହାଭାଗ, ମୋ ପତିକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ମୁଁ ଗନ୍ଧର୍ବୀ କୁମ୍ଭୀନାସୀ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି, ମୋ ପତିକୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ।” ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, “ପିତା, ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଥିବା, କୀର୍ତିହୀନ, ନାରୀର ରକ୍ଷକ, ଅସାହସୀ ଶତ୍ରୁକୁ କିଏ ହତ କରିବ? ଏହି ଜନକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦିଅ।” ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ, “ଗନ୍ଧର୍ବ, ତୁମେ ଜୀବନ ଫେରିପାରିବ, ଦୁଃଖ କରିନପାର; ଆଜି କୁରୁ ବଂଶର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତୁମକୁ ରକ୍ଷା ଦେଉଛି।” ଏହି ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାମ ପୂର୍ବକ, କହିଲେ, “ମୁଁ ହାରିଛି, ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣ୍ଣକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଉଛି; କୀର୍ତିହୀନ ଲୋକ ସ୍ୱ ନାମ ମାନ୍ୟମାନ୍ୟ କରିପାରିବ ନାହିଁ।” ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ସଉଭାଗ୍ୟ ପାଇ ଧନ୍ୟ ହୋଇଛି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଗନ୍ଧର୍ବୀ ସହିତ ଏକତ୍ର କରିପାଇଁ ଚାହୁଁଛି।” “ମୋ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥ ଅଗ୍ନିର ଅସ୍ତ୍ରରେ ଜଳିଗଲା; ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ଚିତ୍ରରଥ ରୁ ଦଗ୍ଧରଥ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲି।” “ମୁଁ ଅନେକ ତପ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜ୍ଞାନ ସଂଗ୍ରହ କରିଛି, ଏହି ଜୀବନ ଦାନ କରିଥିବା ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦେଇବି।” “ଶତ୍ରୁକୁ ଶକ୍ତିରେ ଦମନ କରି, ହାରି ଶରଣ ଆସିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିଲେ ସେ ଲୋକ ସଉଭାଗ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିବ।” “ଏହି ଚାକ୍ଷୁଷୀ ଜ୍ଞାନ ମନୁ ସୋମକୁ, ସୋମ ବିଶ୍ୱାବାସୁକୁ, ବିଶ୍ୱାବାସୁ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ।” “ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅପାତ୍ରରେ ଦେଲେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ଏହାର ଶୃଙ୍ଖଳା କହିଛି—ଏବେ ଏହାର ଶକ୍ତି ଶୁଣ।” “ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜଗତରେ ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଲେ, ତାହା ଦେଖିପାରିବେ; ଯେଉଁ ରୂପ ଚାହିଲେ, ତାହା ଦେଖିପାରିବେ।” “ଏହି ଜ୍ଞାନ ମୁଁ ଛଅ ମାସ ଏକ ପାଦରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଅर्जନ କରିଛି; ଆପଣ ଏହି ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ମୁଁ ଦେଇପାରିବି।” “ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ରାଜା, ଆମେ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇପାରିଛୁ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇପାରିଛୁ।” “ଓତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଘୋଡ଼ାମାନେ ପାଇଁ, ଆପଣଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଓ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ଶତ ଘୋଡ଼ା ଦେଉଛି।” “ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବ ହସ୍ତୀ, ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ, ଚିନ୍ତା ପରି ଦ୍ରୁତ, କ୍ଷୀଣ ଓ ଅକ୍ଷୀଣ ହୋଇପାରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଗତି କ୍ଷୟ ହୋଇନଥାଏ।” “ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ବଜ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ବୃତ୍ର ହତ କରିବାକୁ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା; ବୃତ୍ର ମୁଣ୍ଡରେ ଏହା ଦଶ ଓ ଏକଶ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଗଲା।” “ପରେ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଜ୍ରର ଏକ ଅଂଶ ପୂଜିତ ହେଲା; ଜଗତରେ ଯେଉଁ କିଛି କୀର୍ତି ଓ ଧନ ଦେଇଥାଏ, ତାହା ବଜ୍ର ସ୍୵ଭାବର ଭାବିତ ହୁଏ।” “ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହାଯାଏ ହାତରେ ବଜ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା; କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ବଜ୍ରର ରଥ ଭାବିତ; ବୈଶ୍ୟମାନେ ବଜ୍ର ଦାତା, ଶୂଦ୍ରମାନେ କ୍ଷୁଦ୍ର ବଜ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା।