ଏହି ଉତ୍କଳ ମହାଭାରତର ଏକ ପବିତ୍ର ଘଟଣା ଆମେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାରେ ଶୁଣିବା। ବେଦ ନିୟମାନୁସାରେ, ମହାର୍ଷି ଭୃଗୁ ନିଜ ଉତ୍କଳ ଦୂତୀ ପୁଳୋମାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବେଦୀକ ରୀତିରେ ବିବାହ କଲେ। ଏହି ବିବାହର ସମୟରେ ମୁଁ ଦାନବ, ସାକ୍ଷୀ ଥିଲି। ଏହି ଘଟଣା କଥା ମୁଁ ଯେପରି ଜାଣିଛି, ସତ୍ୟ କହୁଛି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ କେବେ ମିଛ କହିପାରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ଜଗତରେ ସତ୍ୟ ସଦା ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ। ସେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧରି ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭୃଗୁଙ୍କର ପତ୍ନୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି ଗଲା; ଏହି ଶିଶୁ ହେଉଛି ଚ୍ୟବନ। ଚ୍ୟବନ ତିନିପଟି ତାଳିଆର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ପଡ଼ି ଦେଖି, ସେଇ ରାକ୍ଷସ ଭସ୍ମ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି ଚାଲିଗଲେ। ପୁଳୋମା, ଶୋକରେ ବିନ୍ଦୁବିନ୍ଦୁ ଅଶ୍ରୁ ପକାଇ, ନିଜ ପୁଅ ଚ୍ୟବନକୁ ଉଠାଇ ଦୂରକୁ ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା ଭୃଗୁଙ୍କର ନିର୍ମଳ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ପୁଳୋମାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ବିନ୍ଦୁରୁ ଏକ ମହା ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେଇ ନଦୀ, ଭୃଗୁଙ୍କର ତାପସ୍ୟାର ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଚଳିତ ହେଲା; ଏହି ଭାବରେ ନଦୀ ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ଦିଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାହାକୁ ଏକ ନାମ ଦେଲେ—ବଧୂସରା, କାରଣ ଏହି ନଦୀ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଏଭଳି ଭୃଗୁଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଚ୍ୟବନ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏଠାରେ ଭୃଗୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପୁଳୋମା ଓ ପୁଅ ଚ୍ୟବନକୁ ଦେଖି, ରୋଷରେ ପୁଉଛନ୍ତି, "ତୁମକୁ କେଉଁଠି ରାକ୍ଷସ ଦେଖିଲା? ସେ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିଲେ କିପରି? ସେ ତୁମେ ମୋ ପତ୍ନୀ ଅଟଁ କି ବୁଝିଲେ ନାହିଁ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଅଟଁ।" "ସତ୍ୟ କହ, ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବି; କିଏ ଏହି ଅପରାଧ କଲା? କିଏ ମୋ ଶାପକୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ?" ପୁଳୋମା କହିଲେ, "ଅଗ୍ନି ମୋତେ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ; ତାପରେ ରାକ୍ଷସ ମୋତେ ଉଠାଇ ନେଲେ, ମୁଁ ଚିଲାଇ ଚିଲାଇ ଦେଉଁଥିଲି। ତୁମର ପୁଅ ଚ୍ୟବନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ମୁଁ ମୁକ୍ତ ହେଲି; ରାକ୍ଷସ ଭସ୍ମ ହୋଇ ଚାଲିଗଲା।" ପୁଳୋମାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଭୃଗୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଶାପ ଦେଲେ: "ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ପଡିବ।" ଅଗ୍ନି ଏହି ଶାପ ପାଇଁ ରୋଷରେ କହିଲେ, "ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ମୋପରି ଏହି ଅନ୍ୟାୟ କାହିଁକି କଲା? ମୁଁ ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟଳ ଓ ସତ୍ୟ କହିବାରେ ଅଟଳ। ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯିବାରେ ମୁଁ ସତ୍ୟ କହିଥିଲି; ଏଠାରେ ମୋର କି ଦୋଷ?" "ଏକ ସାକ୍ଷୀ ଯଦି ସତ୍ୟ ଜାଣି ମିଛ କହେ, ସେ ସପ୍ତ ପୂର୍ବଜ ଓ ପରମ୍ପରାକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ଏବଂ ଯିଏ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଜାଣି ଚୁପ ରହେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୋଷରେ ଅଟଁ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବାର ଶକ୍ତି ରଖିଛି, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋପାଇଁ ସମ୍ମାନିତ। ଏହି କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହିବି।" "ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅନେକ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଉଛି; ମୁଁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଯଜ୍ଞ, ବିଭିନ୍ନ କ୍ରିୟା ଓ ଉତ୍ସବରେ ବସିଥିବି। ବେଦ ନିୟମାନୁସାରେ ଯେ କୌଣସି ହବି ମୋପାଇଁ ଅର୍ପିତ ହୁଏ, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।" "ପାଣି ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ; ଦର୍ଶ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣମାସ ଯଜ୍ଞ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରିୟା ହୁଏ।" "ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଏକାସାଥି ଓ ଅଲଗା ଭାବେ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ମୋପାଇଁ ଅର୍ପିତ ଯେ କୌଣସି ହବି, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଦୁହେଁ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଦୁହେଁଙ୍କର ମୁଁ ଭାବେ ପରିଗଣିତ।" "ଅମାବାସ୍ୟାରେ ପିତୃମାନେ, ପୂର୍ଣ୍ଣମାସରେ ଦେବତା, ମୋ ମୁଁ ଦ୍ୱାରା ହବି ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।" "ତେବେ ମୁଁ କିପରି ସମସ୍ତଙ୍କର ମୁଁ ଭାବେ ଭକ୍ଷଣ କରିବି?" "ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟାରେ, 'ଓମ', 'ବଷଟ୍', 'ସ୍ୱାହା', 'ସ୍ୱଧା' ଉଚ୍ଚାରଣ ନ ହେଲେ, ଅଗ୍ନି ନ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦୁଃଖରେ ଅଟଁ। ଏହି ଦୁଃଖରେ ଋଷିମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯାଇ, କହିଲେ—'ଅଗ୍ନି ନ ଥିବା ପାଇଁ ତିନି ଲୋକର ଯଜ୍ଞ ଭଙ୍ଗ ହେଉଛି; କୌଣସି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ସମୟ ଅନୁକ୍ରମ ଭଙ୍ଗ ନ ହେଉ।'" "ଏହି ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଯାଇ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଶାପ ଓ ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହେବାର କଥା କହିଲେ।" "ଅଗ୍ନି, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଭୃଗୁଙ୍କର ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ହେଲା; ତେବେ ଦେବତାଙ୍କର ମୁଁ ଭାବେ ଅଗ୍ନି କିପରି ପୁନଃ ହବିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଂଶ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ?" ବ୍ରହ୍ମା ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ସେ ଦୟାଳୁ ଓ ଶାଶ୍ୱତ କଥା କହିଲେ: "ତୁମେ ଏହି ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଓ ଶେଷ କରିବାର ଶକ୍ତି ଅଟଁ।" "ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ଉପରେ ଅଟଁ, ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିବାର ଶକ୍ତି ଅଟଁ; ତେବେ, ଓ ଲୋକର ନାଥ, ଏଭଳି କର, ନାହିଁ ହେଲେ ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହେଇଯିବ।" "ତୁମେ ଏଭଳି ଭ୍ରମିତ କାହିଁକି? ତୁମେ ସଦା ପବିତ୍ର ଅଟଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଅଟଁ।" "ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ନୁହଁ; ତୁମର ନିମ୍ନ ଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ତେଜ ତଳେ ସମସ୍ତ କିଛି ଭସ୍ମ ହେଉଛି।" "ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରିବାର ତୁମର ରୂପ ସମସ୍ତକୁ ଭସ୍ମ କରିବ; ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଛୁଇଁ ଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ସେପରି ତୁମ ଅଗ୍ନିର ତେଜରେ ଜଳିଥିବା ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ହେଉଛି।" "ଏଭଳି, ଓ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତେଜ।" ଏହିପରି ଭୃଗୁ, ପୁଳୋମା, ଚ୍ୟବନ, ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ଆମେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣିଲୁ।