ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନି ଅନ୍ୟ ଜନେ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖର କାରଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଗୃହସ୍ଥ କହିଲେ, “ମୁନିଜୀ, ଆପଣ ଯାହା କହିଲେ, ଏହା ଧର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥି; ହେଲେ ମୋର ଏହି ଦୁଃଖ କୌଣସି ମାନବୀୟ ଉପାୟରେ ଦୂର କରିହେବ ନାହିଁ। ତଥାପି, ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣାଉଛି, ଏହି ଦୁଃଖର ମୂଳ କାହାଣୀ ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ।" ସେ କହିଲେ, “ଏହି ସହର ନିକଟରେ, ଏକ ରାକ୍ଷସ ବକା ନାମରେ ରହୁଛି। ଏହିଠାରୁ ଗଁଯାଁ ଦୂରରେ, ଯମୁନା ନଦୀ ନିକଟର ଏକ ଗୁହାରେ, ସେ ରହୁଛି। ଏହି ଗୁହାରେ ବକା ନାମକ ଏହି ଭୟଙ୍କର ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ଷକ ରାକ୍ଷସ ରହୁଛି, ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ନିମ୍ନ।" ସେ ଏହି ଭୂମି ଓ ସହରର ମାଳିକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମାନବ ମାଂସରେ ପାଳିତ, ଦୁଷ୍ଟମନ, ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ଷକ। ସେ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରେ, ଏହି ସହରକୁ ଏକାଉଁ ଘେରି ରଖିଛି, ଏବଂ ଏହି ଦୁଃଖ ତେର ଦିନ ବର୍ଷ ହେବାକୁ ଚାଲିଛି। ଏହି ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ବିଦେଶୀ ସେନା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଭୂତ-ପ୍ରେତର ଭୟ ରହିନାହିଁ; ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ଷକ ଆମକୁ ଭକ୍ଷଣ କରେ। ସହର ରକ୍ଷକ ବିହୀନ, କୌଣସି ଉଦ୍ଧାରକ ନାହିଁ; ସେ ଏହି ଗୁହାରେ ରହି, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ଜନ, ଜନନୀ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ, ଯୁବକ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧରି ନିଏ; ଏଠାରେ ଅନେକ ଉତ୍ସବ, ନିବେଦନ, ଭୋଜନ ଦିଆଯାଏ। ସେ ଅନେକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ, ତଥାପି ଯେତେବେଳେ ରାକ୍ଷସ ଚାହେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଦିଏ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକ ସମ୍ମତି କରିଥିଲେ—“ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଦେବା, ଆପଣ ଚାହିଲେ ହତ୍ୟା କରିବେନାହିଁ। ଆମେ ଆପଣ ଚାହିଲା ପରି, ମାଂସ ମିଶିତ ଭୋଜନ ଦେବା—ଭାତ, ମାଂସ, ତିଳ ଚୂଣା, ଘିଁ, ମସଲା, ତିଳ ଲଡ଼ୁ, ଚିଁରା ତାଲ, ମଦ, ଚାମ୍ପାନି, ଆଡ଼ୁ ମାଂସ, ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁ, ମହିଷ, ଶୁଆ, ଭାଲୁ, ଘିଁ ଦହି ଦିଆଯାଇଥିବା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାରରୁ ଏକ ଲୋକ ଓ ଦୁଇଟି କଳା ମଦିଆ ଦିଆଯିବ।" ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ନିୟମ ରଖିବାକୁ ରାକ୍ଷସକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ସେ ମନେ ରଖିଲା। ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସେ ବିଦେଶୀ ସେନା ଓ ଜଙ୍ଗଲର ଭୟରୁ ସହରକୁ ରକ୍ଷା କରେ। ପ୍ରତିଥରେ ଏକ ଲୋକ ଦିଆଯାଏ, ଏହି ଦିନ ଆସିବା ପରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ଲାଗିଯାଏ, ଏହି ଦୁଃଖ ଲୋକମାନେ ସହିପାରିନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଦୁଃଖରୁ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ରାକ୍ଷସ ସେମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ମାରିଦିଏ, ଭକ୍ଷଣ କରେ। ବେତ୍ରକୀୟ ଘରରେ ରାଜା ନ୍ୟାୟ ରଖିନାହିଁ; ସେ ଅନ୍ୟଥା ଚେଷ୍ଟା କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଲୋକମାନେ ନିରାପଦ ରହିପାରିବେନାହିଁ। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, ଆମେ ଦୁଃଖୀ, ଦୁର୍ବଳ, ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାର ଅଧୀନରେ ରହୁଛୁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କାହାକୁ କହିବେ, କାହା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ? ଏହି ଗୁଣ ରହିଲେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରହିବେ, ଦେଖିବେ। ପ୍ରଥମେ ରାଜା ଚାହିଁବା ଉଚିତ, ତାପରେ ପତ୍ନୀ, ତାପରେ ଧନ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଜଗତରେ ରାଜା ବିନା, କିପରି ପତ୍ନୀ ଓ ଧନ ରହିପାରିବ? ମିତ୍ରମାନେ ଏକଠା କରି, ପରିବାର ଓ ପୁଅ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଏହି ତିନି—ରାଜା, ପତ୍ନୀ, ଧନ ଅର୍ଜନ କରିଛି; ତଥାପି, ଏହି ଦୁଃଖ ଆସିଛି, ଆମେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛୁ। ଏବେ ପରିବାର ନଶ୍ଟ କରିଦେଇଥିବା ଏହି ବିପଦ ଆସିଛି; ମୁଁ ରାକ୍ଷସକୁ ଭୋଜନ ଓ ଏକ ଲୋକ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ମୋର କାଉଁସି ଧନ ନାହିଁ ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକ କିଣିପାରିବି, ନାହିଁ କିପରି ମିତ୍ର ଦେଇପାରିବି। ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖୁନାହିଁ; ଏହି ରାକ୍ଷସରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ବୁଡ଼ିଗଲି। ଆଜି ଏହି ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ମୁଁ ରାକ୍ଷସ ନିକଟକୁ ଯିବି; ତେବେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକାଉଁ ଭକ୍ଷଣ କରିଦେବ। ଅପରାଧହୀନେ, ଆପଣ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖର ମୂଳ କାହାଣୀ କହିଦେଲି। ଏହା ପରେ ମୁନି କହିଲେ, “ଆପଣ ନିରାଶ ହେବେନାହିଁ, କିମ୍ବା ଭୟ କରିବେନାହିଁ; ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସରୁ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଉପାୟ ମିଳିଛି।" ମୁନି କହିଲେ, “ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ ଯେ ଆପଣ ନିଜେ ଓ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ରାକ୍ଷସ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ଏକ, ଜନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ ଝିଅ ଅଛନ୍ତି, ଆପଣ ବା ଆପଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଯାଇବାକୁ ମୁଁ ଅନୁମୋଦନ କରିନାହିଁ।" "ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜନେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ନିକଟକୁ ଯିବ।" ଗୃହସ୍ଥ କହିଲେ, “ମୁଁ କେବେ ଏହା କରିବିନାହିଁ, ମୁଁ ଜୀବନ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତିଥିର ଉପକାର କିମ୍ବା ଜୀବନ ଛାଡ଼ିବିନାହିଁ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ନାହିଁ, ଅଧର୍ମିକ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିନାହିଁ—ମନୁଷ୍ୟ ନିଜେ କିମ୍ବା ନିଜ ପୁଅକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇବେନାହିଁ।" "ମୋତେ ଲାଗେ ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କିମ୍ବା ନିଜ ହତ୍ୟା, ମୋ ପାଇଁ ନିଜ ଆତ୍ମ ଦାନ ଉତ୍ତମ।" "ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସବୁଠୁ ମହାପାପ; ଏହାର କୌଣସି ପରିହାର ନାହିଁ, ଅଜାନିରେ କଲେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ହୁଏ।" "କିନ୍ତୁ ମୁଁ ନିଜେ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଯଦି ଅନ୍ୟ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, ମୋର କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ।" "ଏହି ଭାବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଲେ, ମୁଁ କୌଣସି ପରିହାର ଦେଖିବିନାହିଁ—କେବଳ କ୍ରୂରତା ଓ ଦୁଷ୍ଟତା।" "ଘରକୁ ଆସିଥିବା ଅତିଥି, ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଥିବା, ନିବେଦନ କରୁଥିବା ଲୋକକୁ ଛାଡ଼ି ଦେବା କିମ୍ବା ହତ୍ୟା କରିବା—ଏହି କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି।" ଏଭଳି ଭାବରେ ଦୁଃଖ ଓ ଦୟାର ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ପରିବାର ଏକାଉଁ ନିଷ୍ଠା, ଧର୍ମ ଓ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଦୟା ଦେଖାଇଲେ, ଏବଂ ସଂକଟ ସମୟରେ ମାନବତାର ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରମାଣ ଦେଲେ।