ଓ ଭାରତ, ସେ ସମୟରେ କୁନ୍ତୀ ଏକ ଭୟାନକ ଓ ଉଚ୍ଚ ସ୍ବରର ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରୁ ଉଠୁଥିବା ଶୁଣିଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରୁ ଏମିତି କନ୍ଦନ ଓ ବିଳାପ ଦେଖି, କୁନ୍ତୀଙ୍କ ହୃଦୟ କୃପା ଓ ଧର୍ମରେ ବିଭୋର ହୋଇଗଲା, ସେହି ଦୁଃଖ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତା’ପରେ, ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହୃଦୟରେ, ପ୍ରିଥା ଭୀମଙ୍କୁ କୃପା ଭରା କଥା କହିଲେ— “ପୁତ୍ର, ଆମେ ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖରେ ବାସ କରୁଛୁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଆମକୁ ଚିହ୍ନିନାହାନ୍ତି, ଏଠାରେ ସମ୍ମାନ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ଅଛୁ। ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଭାବୁଥାଏ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ କ’ଣ କରିପାରିବି? କେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କିଛି କରିପାରିବି, ଏଠି ଥିବା ଲୋକମାନେ ସୁଖୀ ହେବେ? ପୁତ୍ର, ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ କିଛି ନଷ୍ଟ ହୁଏନି, ସେଇ ଲୋକ ସଫଳ ମନାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟେ ଅଧିକ କରନ୍ତି, ସେଠି ତାହା ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଦୁଃଖ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଆସିଛି; ଯଦି ଆମେ ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ନକରିବା, ତେବେ କୌଣସି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ଚଳ, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ କ’ଣ ଏବଂ କେଉଁଠୁ ଆସିଛି ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା; ମୁଁ ଯଦି ଜାଣିପାରିବି, ଯଥାପି ଦୁଃସାଧ୍ୟ ହେଉ, କ’ଣ କରିବି ତାହା ନିର୍ଣ୍ୟ କରିବି।” ଏହିପରି କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ପୁଣି ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଚିତ୍କାର ସେମାନେ ଶୁଣିଲେ। ତା’ପରେ, ଗାଈ ଯେପରି ନିଜ ଛୁଆଁ ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଏ, ସେପରି କୁନ୍ତୀ ତୁରନ୍ତ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର ଓ କନ୍ୟା, ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁ ଦୁଃଖରେ ବିକୃତ ଦେଖିଲେ। ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଲାପ କରୁଥିଲେ—“ଏହି ସଂସାର ଜୀବନ ଉପଯୋଗୀ ନୁହେଁ, ତାହାର କୌଣସି ସାର୍ଥକତା ନାହିଁ, ଏହା ଦୁଃଖରେ ମୂଳିତ, ଅନ୍ୟରେ ନିର୍ଭର, ଏବଂ ଅସୁଖଦାୟକ। ଜୀବନରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଓ ଚିନ୍ତା ଅଛି; ଯେଉଁଠି ଜୀବନ ରହିଛି, ସେଠି ଦୁଃଖ-ସୁଖ ଦୁଇଟି ଆସିବା ନିଶ୍ଚିତ। ଆତ୍ମା ନିଜେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମକୁ ଅନୁସରଣ କରେ; ଏବଂ ଏହାଠାରୁ ବିୟୋଗ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ। କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି ମୋକ୍ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ ସେଠାକୁ କେହି ପାଉନାହାନ୍ତି; ଅର୍ଥ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେଠାରୁ ନରକ ଉପଜେ। ଧନ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବହୁତ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଧନ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ତେବେ ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ଅଟୁଟ ଆସକ୍ତି ଅଛି, ବିୟୋଗ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବେଦନା ଦେଉଛି। ମନୁଷ୍ୟ ଯେତେ ଆସକ୍ତି ରଖେ, ସେତେ ଦୁଃଖର ବାଣ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଘୁସିଯାଏ। ଏହି ସଂସାର ଜୀବନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଛୋଟ ଓ ଭୟଙ୍କର, ତଥାପି ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିନାହିଁ, ମୋ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ମଧ୍ୟ। ମୁଁ ଏହି ବିପଦରୁ ବାଉଁଚିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖୁନାହିଁ, ନାହିଁ ମୁଁ ମୋ ପୁଅ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ପଳାଇପାରିବି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ତୁମେ ଜାଣ, ମୁଁ ଆଗରୁ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କରିଛି ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋ କଥା ଶୁଣିନାହ। ତୁମେ ବାରମ୍ବାର କହିଛ—‘ଏଠି ମୋର ଜନ୍ମ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଏଠି ମୋ ପିତା ଓ ମାତା,’ ମୁଁ ବହୁବେଳେ ଅନୁରୋଧ କଲି ମଧ୍ୟ। ଏବେ ତୁମର ପିତା ମାତା ବୃଦ୍ଧ ହୋଇ ସ୍ବର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ, ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଏଠି ରହିବାରେ କଣ ଆନନ୍ଦ? ଖାଦ୍ୟ ନେଇ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ, ନାହିଁ ନାରୀର ନିବାସ ଯାଞ୍ଚ; ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଗରୁଡ଼ କିମ୍ବା ହଂସ ପରି ଦୂର ଦେଶକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏବେ, ତୁମେ ଆତ୍ମୀୟ ଆଶାରେ ମୋ କଥା ଶୁଣିନଥିଲେ, ତେଣୁ ଆମର ବନ୍ଧୁବର୍ଗ ନାଶ ଆସିଗଲା, ଯାହା ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବେଦନା ଦେଉଛି। କିମ୍ବା, ଯଦି ମୁଁ ନିଜ ନାଶ ସହିପାରିବି ନାହିଁ, ତେବେ ଜୀବନ୍ତ ଥିବାବେଳେ ଆତ୍ମୀୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା କ୍ରୂରତା। ମୋ ସ୍ତ୍ରୀ ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ସଦା ମୋ ପାଇଁ ମାତୃସମାନ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ମୋ ସହଧର୍ମିଣୀ ଓ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ନିୟୋଜିତ କରିଛନ୍ତି। ମୋ ପିତା ଓ ମାତା ତାଙ୍କୁ ହୃଦୟର ମିଳନ ଓ ବିବାହ ସଂସ୍କାର ସହିତ ମୋର ସହଧର୍ମିଣୀ ଭାବେ ଚୟନ କରିଥିଲେ। ତୁମେ ଉତ୍ତମ କୁଳୀନ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ସୁ-ଚରିତ୍ରା, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏହି ଜୀବନ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ମୋ ସ୍ତ୍ରୀ ଏତେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ତାଙ୍କୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି ନାହିଁ; ତେବେ ମୁଁ କିପରି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମୋ କନ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି? ମୋ କନ୍ୟା ଏଉଁଠି ଅବିକଶିତ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ ଧାରଣ କରିନାହିଁ, ସେଇ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପତି ପାଇଁ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଯେ, ଜମ୍ପତି ଓ ପୂର୍ବଜମାନେ ସହିତ ମୁଁ ସ୍ବର୍ଗ ଲାଭ କରିବି; ଏମିତି ଜନ୍ମ ଦେଇ, କିପରି ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି? କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି ପିତାଙ୍କର ପୁଅ ଉପରେ ଅଧିକ ସ୍ନେହ, କିଛି କହନ୍ତି କନ୍ୟା ଉପରେ; କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ସମାନ। ଯେଉଁଠି ଲୋକ, ସନ୍ତାନ, ଓ ଶାଶ୍ୱତ ସୁଖ ଅଛି, ସେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କନ୍ୟାକୁ କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି? ମୁଁ କିପରି ଇଚ୍ଛାରେ ମୋ ପୁଅକୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି, ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ଓ ସ୍ବର୍ଗ ଆଶା କରେ? ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ମାତା ସ୍ବର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ; ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୂର୍ବଜ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ। ଏହି ପ୍ରିୟ ପୁଅକୁ କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି? ସେଇ ମୋ ପ୍ରଥମ ପୁଅ, ଯିଏ ଆମ ବଂଶ ଚାଲିବ। ମୋ ପୁଅ, ଯିଏ ମୋର ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ଦାନର ଅଧିକାରୀ, ତାଙ୍କୁ କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି? ଏହି ତ୍ୟାଗ ମୋର କିମ୍ବା ମୋ ପୁଅର, ଯିଏ ହେଉ। ତୁମେ କିମ୍ବା ତୁମ କନ୍ୟା, ଯିଏ ଏଠି ରହିବାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରିଛ, ତୁମେ ମୋ କଥା ଶୁଣୁନାହ; ଏହି ଫଳ ଉପଭୋଗ କର, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। କିମ୍ବା, ମୁଁ ନିଜେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ମୋ ପୁଅକୁ ଛାଡ଼ି; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କିମ୍ବା ତୁମକୁ, ମୋ କନ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି ନାହିଁ।