ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କର ଶୋକ ଶୁଣି, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେଉଥିବା ଦେଖି, ବିଦୁର ଅନୁକୂଳ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ବୁଝି କଥା କହିଲେ— "ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଃଖ କରିବେ ନାହିଁ, ଏଇ ଶୋକକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ। ଯେଉଁମାନେ ଏଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏନି, ତାଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଆସିନାହିଁ— ଏହା ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ କହୁଛି। ଏଇ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ହେ ଭାରତ।" ବିଦୁରଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କୌରବମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ତାପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଆଉ ଲଜ୍ଜା ଭରା କଣ୍ଠରେ ବିଦୁରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— "ହେ କ୍ଷତ୍ତା, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ କିପରି ବଞ୍ଚି ଅଛନ୍ତି? ମୋ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପରିବାର କିପରି ନଷ୍ଟ ହେଲା ନାହିଁ? ମୋ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିଲେ, ସେମାନେ କିପରି ଏତେ ବଡ଼ ବିପଦରୁ ବଞ୍ଚିଗଲେ? କୌରବମାନେ କିପରି ଗରୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ମାତା ପରି ରକ୍ଷିତ ହେଲେ?" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ବିଦୁର ସମସ୍ତ କୌରବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସବୁ କଥା ଖୋଲି କହିଲେ। "ହେ କୌରବ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଶକୁନି, ରାଜା ଏବଂ ଦୁର୍ୟୋଧନ— ସମସ୍ତେ ମିଶି ପାଣ୍ଡବମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଉ ଭାବିଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଚୁପ୍ଚାପ୍ ରହିଥିଲି। ଏପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଲାକଢ଼ାଘରକୁ ଆଗ୍ନି ଲଗାଯିବା ଯୋଜନା ହେଲା, ଏବଂ କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହ ଏଠିକୁ ଗଲେ।" "ତାପରେ ଏକ ଅନ୍ଧା ଟୁନେଲ ଖୋଦାଯିବାକୁ ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ଏହାକୁ ଚାଲାକିରେ ଲୁଚାଇଦେଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏହି ଟୁନେଲ ଦ୍ୱାରା କୁନ୍ତୀ ସହ ଚୁପ୍ଚାପ୍ ବାହାରିଗଲେ। ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ବାହାରିଥିଲି; ଏହି କଥା ଭାବି ଆପଣ ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ପରେ, ପୃଥା ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ଏକ ନୌକାରେ ବସାଇ, ମୁଁ ସେଉଁଠାରୁ ବାହାରି ଗଲି। ମୁଁ କୁନ୍ତୀ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଲାକଢ଼ାଘରକୁ ଆଗ୍ନି ଲଗେଇଦେଲି। ଏହିପରି, ଆପଣ ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅପମାଦରୁ ମୁକ୍ତ।" "ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କ ମାଆ ସହ ସଂକଟକୁ ଉପେକ୍ଷା କରି ଚାଲିଗଲେ; ମୋ ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଚାଲକିରେ ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିରୁ ପଳାଇପାରିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖ ଆପଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ବଞ୍ଚି ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୁଚି ରହିବେ। ଏହି ଅନ୍ଧକ୍ଷୟ ସାରିଲେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜଗତ୍ରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖାଦେବେ। ଧନଞ୍ଜୟ, ଭୀମସେନ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ଝୁମା ଭାଇ ଥିବା ଯେଉଁଠି, ସେଠି କୌଣସି ବିନାଶ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।" ଏହି ଖୁସି ଖବର ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ବିଦୁରଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଭାଗ୍ୟରେ, ଭାଗ୍ୟରେ! ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ଏହା ଉଚିତ ଏବଂ ଯଥାଯଥ। ତୁମ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆମେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲୁ, ଓ ପାଣ୍ଡୁବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେଲା ନାହିଁ।" ଏପରି କହି, ଭୀଷ୍ମ ସମସ୍ତ କୌରବ ଓ ନଗରବାସୀଙ୍କ ସହ ବଡ଼ ଭିଡ଼ ଥିବା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅନ୍ୟପଟେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, କର୍ଣ୍ଣ, ଶକୁନି ଓ ଦୁର୍ୟୋଧନ— ସମସ୍ତେ ଏହି ଘଟଣା ମନେ ପକାଇ, ଅନ୍ତରେ ବୃଦ୍ଧ ଭାବ ପାଇଲେ। ଭୀଷ୍ମ ଓ ବିଦୁର, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଲାକଢ଼ାଘର ଅଗ୍ନିରୁ ମୁକ୍ତି ନେଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଡ୍ରୋଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ଆଚରଣ ଓ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ବୁଝିପାରିଲେ ଯେ ସେମାନେ ରକ୍ଷିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ନଗର ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ, ପାର୍ଥମାନଙ୍କର ପ୍ରତାପ, ଶୌର୍ୟ, ରୂପ, ଶକ୍ତି ଦେଖି, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେଲେ ଯେ ସେମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ। ତଥାପି, ଅନେକ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଓ ମହିଳାମାନେ ସନ୍ଦେହ କରି କହୁଥିଲେ— "ସେମାନେ ପୁଡ଼ିଗଲେ କି? ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି? ନାହିଁ କି?" ଏଉଁପରି, ଅନ୍ୟପଟେ ଜଙ୍ଗଲ ମାଧ୍ୟମରେ ଭୀମ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଘା ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଗତିରେ ଗଛପଲ୍ଲବ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ପାଦ ଉପରେ ପବନ ବହୁଥିଲା, ସେ ଗଛ ଓ ଲତାକୁ ବାଙ୍କ କରି ଜଙ୍ଗଲ ମାଧ୍ୟମରେ ପଥ ତିଆରି କରୁଥିଲେ। ସେ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଗଛମାନେ ଭାଙ୍ଗି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ରାସ୍ତା ଛଡ଼ି ଜାଡ଼ ଜାଡ଼ ଝାଡ଼ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଏପରି ଥିଲା, ଯେପରି ବାଘ ରାଗରେ ଥାଏ, ଏବଂ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ସାଠି ବର୍ଷ ବୟସରେ ତିନିଧାରା ମଦ ଝରାଉଥିବା ପରି। ଭୀମ ଗରୁଡ଼ କିମ୍ବା ପବନ ପରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲିଲେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୋହି ନିଆଯାଉଥିବାରୁ ଅସ୍ତିର ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସେ ଆପଣଙ୍କ ହାତକୁ ଚେପାର ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରି, ଲୁଚା ରାସ୍ତା ଦେଇ ଦୂରଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଉଥିଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ଭୟରୁ ଏପରି କରୁଥିଲେ। ଗଭୀର ଅନ୍ଧାର ଓ କଠିନ ଜମିନ ମାଧ୍ୟମରେ, ଭୀମ ତାଙ୍କ ମୃଦୁ ଓ ମହାନ୍ୟା ମାଆକୁ ପିଠିରେ ବୋହି ଚାଲିଥିଲେ। ସେ ଏକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୂଳ, ଫଳ, ଓ ପାନୀୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁମାନେ ଥିଲେ। ସେଉଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ସନ୍ଧ୍ୟା ଆସିଗଲା, ଦିଗ୍ବଳୟ ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକିଯିବା ଲାଗିଲା, ଏବଂ ବାତ୍ୟା ଋତୁର ପ୍ରବେଶ ହେଉଥିଲା। ସେଠାରେ ଝଡ଼ି ପତ୍ର ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଅନେକ ଝାଡ଼, ଝୁପୁଡ଼ି, ଗଛ ଭିଡ଼ିଯାଇଥିଲା। କଠିନ ଯାତ୍ରା, ତିବ୍ର ତିରିଷ୍ଣା ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଆଉ ଅଗ୍ରସର ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଉନଥିଲେ, ଏବଂ ଘୁମ୍ ଆସିଥିଲା। ସେଉଁଠାରେ, ଏହି ମହାଜଙ୍ଗଲରେ, ସମସ୍ତେ ଚିତା ହୋଇ ଶୁଇଯିଲେ; ସେମାନେ ଏକ ରାତିରେ ଚବିଶି ଯୋଜନା ଦୂର ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ଏତେ କ୍ଲାନ୍ତି ଓ ତିରିଷ୍ଣାରେ କୁନ୍ତୀ କହିଉଠିଲେ— "ମୋ ପଞ୍ଚ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ, ମୁଁ ଏଉଁ ବିପୁଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ତିରିଷ୍ଣାରେ ତପିଯାଉଛି। ଏଠାରୁ ଏକ ପଦ ଆଉ ଚାଲିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହି ଗଛ ତଳେ ଶୁଇଯିବି— ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମୋତେ ନେଇଯାଉନ୍ତୁ।" "ଭୀମ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ତୁମ ବାହୁବଳରେ କୌରବମାନେ ତୁମ ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇପାରିଲେ ନାହିଁ।