ଏହି କଥା ସେଇ ସମୟର ଯେଉଁଠାରେ ଏପଟର ପ୍ରଜାମାନେ, ସୌବୀର ଦେଶବାସୀ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଲୋକମାନେ ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ ହୋଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପରାକ୍ରମ ଏବଂ ପୁରୁଷାର୍ଥ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ଯେଉଁ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ କୁନ୍ତୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଥିଲେ, ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ଶୂରବୀର ଜିଷ୍ଣୁ କିପରି କାଳର ଅଧୀନ ହେଇଗଲେ? ଏହି ଦୁଇଜଣ, ସିଂହ ଚାଳି ବଳବାନ ବୃଷଭ ସମ, ଯାହାଙ୍କୁ ଯମଦୂତମାନେ ମଧ୍ୟ ବାନ୍ଧିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ କିପରି ମୃତ୍ୟୁର ନିୟମରେ ପଡ଼ିଗଲେ? ମୋ ପୁଅମାନେ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ, ମୋତେ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଦୁଃଖିତ ଛାଡ଼ି? ହାଁ, ଭୃଷ୍ଣିବଂଶଜ ଜନନୀ, ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖ ରଖିଗଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ବାରଣାବତକୁ ଯାଉଥିଲେ, ପଥରେ କିଏ କିଏ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଦେଲା? ଏହି ଅଳ୍ପଆୟୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ଜଗତରେ, ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ଭୋଗିବେ। ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ଅମର ଅଛ, ପୃଥା! ମୋ ପୁଅମାନେ ଦେଖାଅ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୋର ରକ୍ଷକ, ମୋର ଦୃଷ୍ଟି, ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ। ହାଁ, ମୋ ପାଣ୍ଡବମାନେ! ହାଁ, ମୋ ପୁଅମାନେ! ହାଁ, ମୋ ସିଂହଶାବକମାନେ! ହାଁ, ମୋ ବଳୀୟାନ୍ତ ହାତୀମାନେ! ହାଁ, ମୋ ଉତ୍ତମ, ମୋର ଆନନ୍ଦଦାତାମାନେ! ତୁମେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଗଲା। କେବେ ମୁଁ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ୟମାନେ ପରି ଅଭିଜ୍ଞାତ ଦେଖିପାରିବି? ମୁଁ ମୋର ବଳବାନ ଶିଶୁମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ପୁଅ ସମାନ ପ୍ରିୟ, ସେମାନେ ନ ଦେଖି, ମୋର ଆଗକୁ କ’ଣ ରାସ୍ତା ଅଛି, କେଉଁଠି ଯିବି, କେଉଁଠୁ ମୋ ପୁଅମାନେ ଦେଖିପାରିବି? ହାଁ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ହାଁ, ଭୀମ! ହାଁ, ଅର୍ଜୁନ! ହାଁ, ଦୁଇଝିଅ! ଯିଅନାହାଁ, ଫେରିଆଅ, ମୋପ୍ରତି ରୁଷା ଛାଡ଼। ତାଙ୍କର ଏହି କ୍ରନ୍ଦନ ଶୁଣି ଓ ଜଳଞ୍ଜଳି ଦେଉଥିବା ଦେଖି, ବିଦୁର ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ବୁଝି, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମହାବୀର, ଦୁଃଖ କରନାହାଁ; ଆପଣଙ୍କର ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ମୃତ୍ୟୁ ସେମାନେକୁ ଛୁଁନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ସମୟ ଆସିନାହିଁ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ କହୁଛି। ଓ ଭାରତ, ତାଙ୍କୁ ଜଳଞ୍ଜଳି ଦିଅନାହିଁ।” ବିଦୁରଙ୍କ ଏହି କଥା, ବିଷ୍ମ, କୌରବମାନେ ଶୁଣିଥିଲେ। ତା’ପରେ ରଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ, ଅଶ୍ରୁ ଭରା କଣ୍ଠରେ, ବିଦୁରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ପ୍ରିୟ କ୍ଷତ୍ତା, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ କିପରି ବଞ୍ଚି ଅଛନ୍ତି? କିପରି ମୋର ନିମିତ୍ତରେ ପାଣ୍ଡୁବଂଶ ନଶ୍ଟ ହେଉନାହିଁ? ସମସ୍ତ କୁଟୁମ୍ବୀମାନେ, ମୋ ନେତୃତ୍ୱରେ, କିପରି ବଡ଼ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଲେ? କିପରି କୁରୁମାନେ, ଗରୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ମାଆ ପରି ରକ୍ଷିତ ହେଲେ?” ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ବିଦୁର ସମସ୍ତ କଥା ବିଷ୍ମଙ୍କ ଆଗରେ ଖୋଲିଦେଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଶକୁନି, ରଜା ଓ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଏକ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରିଥିଲେ—ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିଲି। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଲାକଡ଼ା ଘରକୁ ଆଗୁନ ଲଗାଯାଇଥିଲା। ସେଠିକୁ କୁନ୍ତୀ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଗଲେ। ତା’ପରେ, ଖୋଦକକୁ ଡାକି, ଏକ ଗୁପ୍ତ ସୁରଙ୍ଗ ତିଆରି କରାଗଲା। ସେଠିଏଁ, ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ବାହାରିଲି; ଆପଣ ଦୁଃଖ କରିବେନାହିଁ। ତା’ପରେ, ପୃଥା ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେକୁ ନୌକାରେ ବସାଇ, ମୁଁ ବାହାରିଲି। ମୁଁ କୁନ୍ତୀ ଓ ପୁଅମାନେକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଘରକୁ ଆଗୁନ ଲଗାଇଦେଲି। ଏହିପରି, ଆପଣ ଦୁଃଖିତ ହେବେନାହିଁ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅପମାଦରୁ ମୁକ୍ତ। ରଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ମାଆ ସହିତ ଏକାଠି ଚାଲିଗଲେ, ମୋର ଚତୁର ଉପାୟରେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ। ଏହି ଦୁଃଖ ଆପଣଙ୍କୁ ବିଧ୍ନ କରୁନାହିଁ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ନିର୍ବାସନରେ ରହିବେ, ସମୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ପୁଣି ଦେଖାଦେବେ। ସେ ସମୟରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶୁଭ୍ର ଓ ଉଜ୍ୱଳ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଅଧୋ ପକ୍ଷ ଶେଷରେ ଦେଖାଯିବେ। ଧନଞ୍ଜୟ, ଭୀମସେନ ଓ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ଯମଦ୍ଵିତୀୟ ଭାଇମାନେ ଥିବାଯାଏ, ମୁଁ କୌଣସି ବିନାଶ ଦେଖୁନାହିଁ। ଏହା ଶୁଣି, ବିଷ୍ମ ଶରୀରରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ବିଦୁରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଧନ୍ୟ ଧନ୍ୟ! ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ଏହା ଉଚିତ ଓ ଶ୍ରେୟସ୍କର। ତୁମ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆମେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ପାଣ୍ଡବପକ୍ଷ ନଶ୍ଟ ହେଲାନାହିଁ।” ଏପରି କହି, ପିତାମହ ବିଷ୍ମ, କୁରୁମାନେ ଓ ନଗରବାସୀମାନେ ସହିତ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତା’ପରେ ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ, କର୍ଣ୍ଣ, ସୌବଳ ଓ ନିଜ ପୁଅ ସହିତ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବି, ମନରେ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ବିଷ୍ମ ଓ ବିଦୁର ପାଣ୍ଡବମାନେ ଲାକଡ଼ା ଘର ଅଗ୍ନିରୁ ବଞ୍ଚିଯିଥିବା ଭାବି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଡ୍ରୋଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ଆଚରଣ ଓ ଲୋକଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ବୁଝିଲେ ଯେ ସେମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇଛନ୍ତି। ପୌରଜନ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ପାର୍ଥମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ, ରୂପ, ମହତ୍ତ୍ୱ, ଆକୃତି ଓ ଜୀବନଶକ୍ତି ଦେଖି ସୁରକ୍ଷିତ ବୋଲି ଭାବିଲେ। ଅନ୍ୟ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଓ ଅନେକ ଜନାନୀମାନେ ସେ ସମୟରେ ସନ୍ଦେହ କଲେ: “ସେମାନେ ଜଳିଗଲେ କି, ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି, ନାହିଁ କି?” ଏଥିରେ, ଏକ ଅନ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଆସିଥାଏ—ଏଠାରେ ଏକ ବଳବାନ ମହାବୀର ତାଙ୍କର ଜଘନ ଶକ୍ତିରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଗତିରେ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛ ଓ ଡାଲିଗୁଡ଼ିକ ଚକ୍ରାକାର ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ଚରଣ ଉପରେ ପବିତ୍ର ପକ୍ଷର ବାତାସ ପରି ପବନ ବହୁଥିଲା। ସେ ବଳବାନ ନର, ଗଛ ଓ ଲତାକୁ ବେଙ୍ଗି ଏକ ନୂତନ ପଥ ତିଆରି କରୁଥିଲେ। ସେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଭରା ଜଙ୍ଗଲ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗି, ନିଜ ପଥର ଅନ୍ତିକ ଝାଡ଼ି ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ। ରୁଷ୍ଟ ହେଇଥିବା ସିଂହପରି, ସେ ବଡ଼ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଥିଲେ; ଏକ ଶସ୍ୟ ପ୍ରାୟ ଷାଠି ବର୍ଷର ବଳବାନ ହାତୀପତି ପରି, ତିନି ଧାରା ମଦ ଝରୁଥିଲା। ସେ ଗରୁଡ଼ କିମ୍ବା ବାୟୁ ସମ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯାଉଥିଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭୀମଙ୍କ ଚେଷ୍ଟାରେ ବୋଝ ହୋଇ ଏପରି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ ଯେ, ସେମାନେ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନ ହରାଇଯିବେ।