ଵର୍ଣ୍ଣାବତର ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖରେ ଭରି ଥିଲେ । ସେମାନେ ରାତି ଭରି ଲକ୍ଷା-ଗୃହକୁ ଘେରି ଦାଉଁ ହୋଇ ଉଠି ଦେଖୁଥିଲେ, ଏବଂ ପୁରୋଚନାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମର ପ୍ରତିଫଳ ଦେଖି ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲେ—ଯେଉଁ ପୁରୋଚନା ଦୁଷ୍ଟ ଭାଗ୍ୟରେ ଆପଣ ଜଳିଗଲେ, ଯେଉଁ ନିର୍ମଳ ଓ ଭରସାରେ ଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ଉପରେ ଅଗ୍ନି ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ମହାତ୍ମା ଗ୍ରୁହ ଭିତରୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖିତ ମା କୁନ୍ତୀ ସହିତ ଏକ ଗୁପ୍ତ ସଙ୍ଗୁଠି ମାର୍ଗରୁ ଚୁପଚାପ ଏବଂ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ବାହାରିଗଲେ । କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରା ଓ ଭୟରେ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଏହି ସମୟରେ ଭୀମସେନ, ଯେଉଁ ଦ୍ରୁତ ଗତି ଓ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଓ ମା କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ । ଭୀମ ତାଙ୍କ ମାକୁ କାନ୍ଧରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଅର୍ଜୁନକୁ କମରେ, ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଭାଇକୁ ହାତରେ ଧରି, ଗଛକୁ ଛାତିରେ ଭାଙ୍ଗି, ମାଟିକୁ ପାଉଁରେ ଫାଟି, ବାୟୁ ସମାନ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲିଗଲେ । ଏହି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବିଦୁର, ଯେଉଁ ଚତୁର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତାଙ୍କ ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ ଏକ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ପଠାଇଲେ । ସେ ବ୍ୟକ୍ତି, ଯେଉଁ ପାଣ୍ଡବ ଓ ବିଦୁରଙ୍କ ପରିଚିତ, ଚିହ୍ନ ନେଇ ଗଙ୍ଗା ଅତିକ୍ରମ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଗଲେ । ନିର୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ସେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ମାକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖୋଜି, ଜହ୍ନବୀ ତଟକୁ ନେଇଗଲେ । ବିଦୁର, ଏହି ଘଟଣା ଜାଣିଥିବାରୁ, ତାଙ୍କ ଗୁପ୍ତଚର ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିର କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଥିଲେ । ବିଦୁର ପୁନି ଏକ ପଣ୍ଡିତକୁ ପଠାଇ, ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ମନୋବାୟୁ ସମାନ ଦ୍ରୁତ ମାର୍ଗ ଦେଖାଇଲେ । ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ନୌକା ଦେଖାଇଲେ—ଯାହା ସମସ୍ତ ପବନକୁ ସହିପାରିବା, ଯନ୍ତ୍ର-ଉପକରଣ ଓ ପତାକା ସହିତ, ଭଗୀରଥୀ ତଟରେ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ଲୋକମାନେ ତିଆରି କରିଥିଲେ । ବିଦୁର ଦୂତକୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପାଖରେ ଏକ ଚିହ୍ନର ବାକ୍ୟ ପଠାଇଲେ—"ଝାଡ଼ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା, ଶୀତ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା, ଏବଂ ଗହୀର ଗହ୍ୱରରେ ଖୋଦିଥିବା ମହା ଖୋଦିବାକୁ ଏଡ଼ି, ହତ୍ୟା ନ କରି, ଜୀବନ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ ।" ଏହି ବିଦୁରଙ୍କ ଉପଦେଶ । ସେ ଦୂତ କହିଲେ—"ମୁଁ ବିଦୁରଙ୍କ ଚିହ୍ନ ନେଇ ପଠାଯାଇଛି । ବିଦୁର ପୁନି ମୋତେ କହିଛନ୍ତି—ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଉପରେ ତୁମେ ତ୍ୟାଗ କର । କାରଣ ସେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବୁଝିପାରିଥିଲେ ।" "ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ, ଶକୁନିଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।" ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗଙ୍ଗା ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏଠି ସେମାନେ ନିଷାଦ ରାଜା ଦଶାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଯେଉଁ ଦ୍ରୁତ ଓ ଉତ୍ସୁକ ନୌକାଚାଳକ ଦୀପ ଜଳାଇ ଖୋଜୁଥିଲେ । ନିଷାଦ ଶ୍ରୀମତୀ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ବିଦୁରଙ୍କ ନିର୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ବିଦେଶୀ ଭାଷାରେ କଥା କହିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଚିହ୍ନି ହେବେ ନାହିଁ । "ମୁଁ ବିଦୁରଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଅନେକ ଧନ ନେଇ ଏଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଗଙ୍ଗା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପାଇଁ । ଆଜି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଏଠାରେ ମୃଗ ଝୁଣ ଭରି ଥିବା ଜଙ୍ଗଲରେ ତୁମକୁ ଖୋଜୁଥିଲି ।" "ଏବେ, ମହାଭାଗମାନେ, ନୌକାରେ ଚଢ଼ିବେ, ଏହା ଚଢ଼ିବାକୁ ସୁବିଧା ଓ ପତାକା ସହିତ, ଦୂଷ୍ଟି ନାହିଁ, ଏକ ଦିଲ୍ଲୀର ମହଲ ସମାନ ।" "ଏହି ନୌକା ଏହି ଜଳପଥ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁବିଧା ଭାବରେ ନେଇଯିବ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏଠାରୁ ତୁମେ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ ।" ତାପରେ, ସେ ଦୁଃଖିତ କୁନ୍ତୀ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ନୌକାରେ ବସାଇ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଯାତ୍ରା କରାଇବା ସମୟରେ ପୁନି କହିଲେ । ବିଦୁର ସେମାନେଙ୍କୁ ଶିର ଶୁଘି, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପୁନିପୁନି କହିଲେ—"ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ଏବଂ ଚିନ୍ତା ନ କରି ଯାତ୍ରା କର ।" ଏଭଳି, ବିଦୁରଙ୍କ ନିର୍ଦେଶ ପାଇଥିବା ଲୋକ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେଙ୍କୁ ନୌକାରେ ଗଙ୍ଗା ଅତିକ୍ରମ କରାଇଲେ । ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପରେ ନେଇ ଉପକୂଳରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ଜୟର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ସେ ତାଙ୍କ ପଥେ ଫେରିଗଲେ । ପାଣ୍ଡବମାନେ, ବିଦୁରଙ୍କୁ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇ, ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଶୀଘ୍ର ଗଙ୍ଗା ଅତିକ୍ରମ କରିଗଲେ । ତାପରେ, ଉଚ୍ଚ ତରଙ୍ଗ ଭରିଥିବା ଗଙ୍ଗା ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଯାତ୍ରା କରିଲେ । ରାତିରେ ତାରା ଦ୍ୱାରା ଦିଗ ଚିହ୍ନି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଜଙ୍ଗଲ ଥୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ବାହାରି ଘନ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ । ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଥକି, ତୃଷ୍ଣା, ଭୁଖ ଓ ଭୟରେ ପିଡ଼ିତ ହେଇ, ସେମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ କଷ୍ଟ କଣ ହେବ? ଆମେ ଏହି ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ, ଦିଗ ଜାଣିନାହିଁ, ଆଗକୁ ଚାଲିପାରିବା ନାହିଁ । ଏବଂ ପୁରୋଚନା ଜଳିଗଲେ କି ନାହିଁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହିଁ ।" "ଆମେ କିପରି ଏହି ବିପଦରୁ ଚୁପଚାପ ଓ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ମୁକ୍ତି ପାଇବା? ଆପଣ ଆମକୁ ଉଠାଇ ଆଗକୁ ଆଉ ଏହିପରି ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ନେଇଯିବେ, ଭାରତ ।" "ଆପଣ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁଦେବ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ।" ଏହିପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ କଥାରେ, ଭୀମ, ବାୟୁପୁତ୍ର, ତ୍ୱରିତ ଭାବରେ କୁନ୍ତୀ ଓ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ । ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଏକ ଦିନ ରାତି ଅତିତ ହେଲା । ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ । ସେମାନେ ଦେଖିଲେ—ଅଗ୍ନି ଶାନ୍ତ ହେଉଛି, ଲକ୍ଷା-ଗୃହ ଅଗ୍ନିରେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଛି, ଏବଂ ପୁରୋଚନା ମଧ୍ୟ ଜଳିଗଲେ । "ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ," ଏଭଳି ଲୋକମାନେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏହି ଘଟଣା ଜାଣିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡବ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନେକୁ ଜଳାଇଛନ୍ତି, କାରଣ ସେ ଏହି ଅନ୍ୟାୟକୁ ରୋକିନାହିଁ । ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ଦ୍ରୋଣ, ବିଦୁର, କୃପା, ଅନ୍ୟ କୌରବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରୁନାହିଁ—ଏହି ଭାବରେ ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଲେ ।