ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦଶ ଦିନ ଶିବିରରେ ବିତାଇବା ପରେ, ପୁରୋଚନା ସେମାନଙ୍କୁ ‘ଶିବ’ ନାମକ ଗୃହ ଦେଲେ, ଯାହା ସେହି ସମୟରେ କିଛି ମଧୁର ନଥିଲା। ପୁରୋଚନାଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେହି ଗୃହକୁ ସମସ୍ତ ସହାୟକମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରିକି ଯକ୍ଷମାନେ କୈଳାସକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା, ଗୃହକୁ ଭଲରେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଅଗ୍ନିର ଗୃହ।” ତାହାର ମଧୁର ଘ୍ରାଣ, ଘୀ ଓ ଲାକ୍ ମିଶିତ ଚର୍ବିର ଗନ୍ଧ ଅନୁଭବ କରି, ଭୀମ କହିଲେ, “ଏହି ଗୃହ ନିଶ୍ଚୟ ଜଳିବା ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଛି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦହିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।” ଏଠାରେ ଶନା ଓ ସର୍ଜ ଗୁମ୍ରୁ ତିଆରି କରିବାକୁ ଆଣିଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଞ୍ଜ ଘାସ, ବଲ୍ବଜା, ବାଁଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଘୀରେ ଭିଜାଇ ରଖିଛନ୍ତି। ଘାସ, ବଲ୍ବଜା, କପାସ, ବାଁଶ, କାଠ, ଏବଂ ଲକଡ଼ି—ସମସ୍ତ ଦହିପାରିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଘରରେ ବିତରିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଗୃହକୁ ନିପୁଣ ଓ ଶିକ୍ଷିତ କାମକୁଲିମାନେ ବନେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ମୋତେ ଭର୍ମାଇବା ପାଇଁ; ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୋଚନା ମୋତେ ଜଳିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଏହି ଅବୁଦ୍ଧ ଲୋକ ସୁୟୋଧନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏଭଳି କରୁଛି; ଚତୁର ବିଦୁର ଏହି ଚକ୍ରାନ୍ତକୁ ଦେଖିବାକୁ ସକ୍ଷମ। ପୂର୍ବରୁ ବିଦୁର ମୋତେ ଏହି ବିପଦ ବିଷୟରେ ସତର୍କ କରିଥିଲେ, ତିନି ଏପରି ଭଲ ଚିନ୍ତା କରି ସମସ୍ତ ଖବର ଦେଇଥିଲେ। ଆମ ପିତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ, ବିଦୁର, ଆମ ପାଇଁ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଗୃହ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ, ଯଦିଓ ଦୁଷ୍ଟ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ନିଷ୍ଠାବାନ ଲୋକମାନେ ତିଆରି କରିଥିଲେ ଏବଂ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଲୁଚାଇ ରଖିଥିଲେ। ଯଦି ତୁମେ ମନେ କରିଛ ଏହି ଗୃହ ଜଳିବା ପାଇଁ, ତେବେ ଆମେ ପୂର୍ବ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ। ହେଲେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ରହିବା ଉଚିତ, ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଚାଲିଯିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ; ଭଲ କି ବୁରା ହେଉ, ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ରହିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଆଜିଠୁ ଆମେ ଚାଲିଯିବା, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ଭୟରେ ରାଜ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ହେଇଯିବେ। ତାପରେ ରାଜ୍ୟ ଓ ଜନମାନେ ସେମାନଙ୍କ ହେବେ; ତେଣୁ ଆମେ ଏଠାରେ ଦୃଢ଼ ପଦରେ ରହିବା ଉଚିତ। ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦଳାଇ ଆମେ ଆମ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ଅମୂଳ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବା। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଆମେ କାହିଁକି ମାନିବା? କିଏ ଦୁର୍ବଳତା ଅଛି, ରାଜା, ତୁମେ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଚାଲିଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛ? ବିପଦରେ ଆମେ ବିଦୁରଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଅଛି; ଭୀଷ୍ମ, ସଦା ନିର୍ପକ୍ଷ, ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗରୁ ଦୂରେ ରହନ୍ତି। ବାହ୍ଲିକ ନେତୃତ୍ୱରେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ସଦା ନିର୍ପକ୍ଷ; ଦ୍ରୋଣ ଆମର, ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ରହିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଆମେ ଏକାଠି ରହିବା ଉଚିତ, ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ନଚେତ୍ ସେମାନେ କି କରିପାରିବେ? ସେମାନେ ଅସମର୍ଥ। ଏହି ଅସାର, ଚତୁର, ଦୁଷ୍ଟମାନେ, ରାଜା, ଆମେ ଜାଗି ରହିଲେ କି କରିପାରିବେ? ଆମକୁ ବିଷ ଦେଇ ମାରିପାରିବା ନୁହେଁ? ମୁଁ ଘୁମେ ଅସହାୟ ଥିବାବେଳେ, କିଏ ଦୁର୍ବଳ, ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପମାନେ ମୋତେ କାମୁଡ଼ିନାହାନ୍ତି? କିଏ ମୋତେ ଗଙ୍ଗାରେ ନିଖିପି ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିନାହାନ୍ତି? ମୁଁ ତାହାରେ କାହିଁକି ମରିନାହିଁ? ସେହି ଭୟଙ୍କର ବିପଦରେ, ପାପୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦୁଃଖରେ, ଜଗତ୍ର ନିୟନ୍ତା ଦେବତା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ସେହି ଚେତନା ଓ ଅଚେତନାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଯେଉଁଥିରେ, ସେ ଆଜି କେଉଁଠି? ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ସହିପାରିବା, ଚେଷ୍ଟାରେ ସହିବା। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଅଧିକ ସହିପାରିବା ନୁହେଁ, ତେବେ ଆମ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ କ’ଣ ହେବ ଚିନ୍ତା କରିବା। ଶକ୍ତି ଓ ହିଂସାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ କ’ଣ ଲାଭ? ସମ୍ମିଳନ, ଉପହାର, ବିଭେଦ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଅର୍ଧ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା; ତାପରେ ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ତେଣୁ ଆମେ ଏକାଠି ରହିବା, ହୃଦୟରେ ବେଦନା ଭୋଗିବା; ଭୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏଠି, ତାଙ୍କ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେ ରହିବାକୁ ସମ୍ମତି ଦେଉଛି; ଜାଗୃତ ରହି, ଆମେ ଏଠାରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଓ ଆକାଂକ୍ଷିତ ପଥ ଖୋଜିବା। ପୁରୋଚନା ଯଦି ଆମ ଯୋଜନା ଜାଣିଯିବେ, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଆମକୁ ଜଳିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିବେ। ପୁରୋଚନା ଅପବାଦ କି ଅଧର୍ମକୁ ଭୟ କରିନାହାନ୍ତି; ସେ ଅବୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସୁୟୋଧନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲିଛନ୍ତି। ଯଦି ଆମେ ଜଳିଯିବା, ଭୀଷ୍ମ ଆମପ୍ରତି କିପରି କ୍ରୋଧିତ ହେବେ? ସେ କାହିଁକି କୌରବମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧ କରିବେ? କିମ୍ବା ଆମେ ଏଠାରେ ଜଳିଯିବା, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ କୌରବମାନେ କେବଳ ଧର୍ମ ନିମିତ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେବେ। ଏହିପରି, ଆମେ ଜଳିଯିବା, ବଂଶଧର ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଯଥାର୍ଥ କ୍ରୋଧିତ ହେବେ। କିନ୍ତୁ ଜଳିବାର ଭୟରେ ଯଦି ଆମେ ପଳାଇଯିବା, ସୁୟୋଧନ ରାଜ୍ୟ ଲାଗି ଲୋଭି, ଆମକୁ ଫେରିବାରେ ମାରିଦେବେ। ସ୍ଥିତିରେ ରହି, ସ୍ଥିତିରୁ ବାହାର ଲୋକମାନେ ନଷ୍ଟ; ମିତ୍ର ସହିତ ଅମିତ୍ରମାନେ ନଷ୍ଟ; ଅଧିକ ସମ୍ପତ୍ତି ସହିତ ଦୁର୍ବଳମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ନଷ୍ଟ। ତେଣୁ, ମହାବୀର, ଆମେ ଏଠାରେ ରହିବା, ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୋଚନା ଓ ସୁୟୋଧନକୁ ଭର୍ମାଇବା, କେବେ କେବେ ଆପଣମାନେ ଲୁଚିବା। ଆମେ ଶିକାର କରିବା ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଘୂମିବା; ଏପରି, ଆମ ପାଳାଇବା ରାସ୍ତା ଜଣା ହେବ। ଆଜିଠୁ, ଏକ ଭଲ ଲୁଚା ତଳମାଟି ତିଆରି କରିବା; ଏଠାରୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବାହାରିଲେ, ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ଦହିପାରିବା ନୁହେଁ। ଏପରି ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରିକି ଆମେ ପଳାଇବାବେଳେ ପୁରୋଚନା କି ଏଠାର ଲୋକମାନେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଯୋଜନା କରିବା ସମୟରେ, ଏକ ଜଣେ ନିପୁଣ କଣ୍ଡିଆ, ବିଦୁରଙ୍କ ମିତ୍ର, ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିକଟରେ ଏକ ଜନସୂନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଲେ।