ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନ୍ୟାୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଇତିହାସରେ ଦକ୍ଷ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ଦେଶ, କାଳ ଓ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ଅନ୍ତେ ନିଜେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଉଚିତ୍—ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ପ୍ରଥମେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶୂରବୀରମାନଙ୍କ ମତ ଶୁଣି, ଆପଣ ନିଜେ ବା ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ସ୍ପଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିରେ ସଠିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଉଚିତ୍। କୌଣସି ତୃତୀୟ ବା ଅନ୍ୟ କେହିଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଗୁପ୍ତ ମତ ଆଲୋଚନା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଛଅ କାନରେ ଗୁପ୍ତ ଅଭିପ୍ରାୟ ଖୋଲିଯାଏ ବୋଲି ନୀତି ଶାସ୍ତ୍ର କହିଛି। ଗୋପନୀୟତା ଭଙ୍ଗ ହେଲେ ହାତରେ ଥିବା ଧନ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ନିଜ ମତ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମତ ପୁନଃପୁନଃ ବିଚାର କରି, ନୀତିସଂଗତ ଶବ୍ଦ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍; ଜ୍ଞାନୀମାନେ କେବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗୁପ୍ତ ଚିନ୍ତା ଜଣାଯାଇନାହିଁ, କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇନାହିଁ, ଏବଂ ମାଛମାରି ଭଳି ଅଚାନକ ଆଘାତ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ବଡ଼ ଧନ ମିଳେନାହିଁ। ଶତ୍ରୁ ସେଇଁ ଦୁର୍ବଳ, ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ, ଅତିଶୟ ଭରସାଶୀଳ, ଜଳବିହୀନ, କ୍ଲାନ୍ତ, ବିଶ୍ରାମଶୀଳ ହେଲେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଲାଭ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଠାରେ ଯିବେ ନାହିଁ; ଏହିପରି ସମ୍ପର୍କ ରହେନାହିଁ। ତେଣୁ ସବୁ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କିଛି ଅଧୂରା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମିତ୍ରତା ବା ବିରୋଧ, ଦୁଇଁଥିରେ ମଧ୍ୟ ଇର୍ଷ୍ୟା ବିନା ପ୍ରୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍; ଯିଏ ଲାଭ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଉତ୍ସାହ ଓ ପ୍ରୟାସ ଦେଖାଇବା ଦରକାର। ମିତ୍ର ବା ଶତ୍ରୁ କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଜଣାନ୍ତୁ ନାହିଁ; ତେମାନେ କେବଳ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିବା କାମ ଦେଖନ୍ତୁ। ଆପତ୍ତି ଆସିନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ଭଳି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍; କିନ୍ତୁ ଆପତ୍ତି ଆସିଗଲେ ନିର୍ଭୟ ଭଳି ଆଘାତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯିଏ ଭାଗ୍ୟଦ୍ୱାରା ପଡ଼ିଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ସମର୍ଥନ କରେ, ସେ ନିଜେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ; ଯେପରି ଗଧିଲା ଗର୍ଭଧାରଣ କରିଲେ ନିଜ ଶେଷ ଆଣେ। ଆଗକୁ କ’ଣ ହେବ ଓ କ’ଣ କାମ ଆସିବ, ସେଥିରେ ସଚେତନ ରହିବା ଦରକାର; ଅବିଚାରରେ କୌଣସି ଲକ୍ଷ୍ୟ ଚୁକିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଇବା ଦରକାର, ସଠିକ୍ ଦେଶ, କାଳ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ—ଏହି ସବୁ ବିଚାର କରିବା ଦରକାର; କିନ୍ତୁ ଦେଶ ଓ କାଳ ସଫଳତାର ମୂଳ ଭାବିବା ଉଚିତ୍। ଅବହେଳିତ ଶତ୍ରୁ, ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଳଗଛ ଭଳି ମୂଳ ଗଢ଼ି ଏକ ଦୂର୍ବଳ ଅଗ୍ନି ଭଳି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଛୋଟ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଯିଏ ଆପଣ ନିଜକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରେ, ସେ ଆରମ୍ଭରେ ଛୋଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ ଧନ ନଷ୍ଟ କରିପାରେ। ଆରମ୍ଭରେ ମଧୁର ଶବ୍ଦ କହିବା—“ମୁଁ ଦେବି”—ଏପରି ଅସାର ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଉଥିବା ଉଚିତ୍। ଆଶାକୁ ସମୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରାଇ, ବିଳମ୍ବ କରିବାକୁ ବାଧା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍; କେବେ ବାଧା ଦେଖାଇବା, କେବେ କାରଣ ଦେଖାଇବା। ରେଜର ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସମୟୋପଯୋଗୀ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଜୀବନ ନେବା ଉଚିତ୍; ଗୁପ୍ତ ଭାବେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ କରି, ବିପକ୍ଷୀମାନୋ କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଦରକାର। ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ତୁମେ ନୀତି ଅନୁସରଣ କରିଛ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ କର, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଅସଫଳ ହେବା ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଉତ୍ତମ, ସେଉଁଠି ଏହି ନିଶ୍ଚିତ; ତେଣୁ, ରାଜା, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସାଂରକ୍ଷଣ କର। ପାଣ୍ଡବମାନେ ତୁମର ପ୍ରବଳ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ; ଏପରି ନୀତି ଅନୁସରଣ କର, ଯେଉଁଠି ପରେ ପଶ୍ଚାତାପ ହେବ ନାହିଁ। ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ କଣିକା ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। କଣିକାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ଶକୁନି ଓ ଦୁଃଶାସନ ଚାରିଜଣ ଏକ ଗୁପ୍ତ ସଭା ଡାକିଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, କୁନ୍ତୀ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଜଳାଇ ମାରିବା ପ୍ରଣାଳୀ ତିଆରି କଲେ। ବିଦୁର, ଯିଏ ମନର ଭାବ ବୁଝିପାରିଥିଲେ ଓ ସତ୍ୟ ଜାଣୁଥିଲେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ଦେଖି ତାଙ୍କ ଚକ୍ରନ୍ତ ବୁଝିଲେ। ସେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକୁ ଚିନ୍ତା କରି, କୁନ୍ତୀ ସହ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମିଶି ପଳାଇବା ଉଦ୍ଧେଶ୍ୟ ନେଲେ। ବିଦୁର ଏକ ମଜବୁତ ଓ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଉକା ତିଆରି କଲେ, ଯାହାରେ ଯନ୍ତ୍ର, ପତାକା ଓ ବାତାସ ଓ ତରଙ୍ଗ ସହିପାରିବା ଶକ୍ତି ଥିଲା, ଏବଂ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏହି କୁଳର ନାଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତିର ଅବନତି କରିଛନ୍ତି, ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ନାଉକା ତୁମକୁ ଓ ତୁମ ପୁଅମାନୋ କୁ ମୃତ୍ୟୁର ଫାଁଦାରୁ ମୁକ୍ତି ଦେବ।” ଏହି ଶୁଣି, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଓ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନୋ ସହ ନାଉକାରେ ବସି ଗଙ୍ଗା ଉପରେ ଚାଲିଗଲେ। ବିଦୁରଙ୍କ କଥା ଅନୁସରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ନାଉକା ଚଲେଇ, ଦିଆଯାଇଥିବା ଧନ ନେଇ, ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠାରେ, ଲାକଠିଆ ଘରରେ ଯେଉଁ ନିଷାଦ ଜନନୀ ଓ ତାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଯଥା କୌଣସି କାରଣରେ ଏସିଥିଲେ, ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜଳିଗଲେ। ଏଠି, ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୋଚନ, ସବୁଠାରୁ ନିଚ୍ଚ ମନୁଷ୍ୟ, ସେବି ଜଳିଗଲା; ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଠକିଗଲେ। ଲୋକମାନେ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ, ପରମ ଆତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ମାଆ ସୁସ୍ଥ ରହି, ବିଦୁରଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ମୁକ୍ତି ଲାଗିଲେ। ଭାରଣାବତ ନଗରରେ ଲୋକମାନେ ଲାକଠିଆ ଘର ଜଳିଯାଇଥିବା ଦେଖି ଦୁଃଖ କଲେ। ସେମାନେ ଏହି ଘଟଣା ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର କଲେ; ରାଜା ଏହି ଭାବିଲେ ଯେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜଳିମରିଛନ୍ତି, ଏହି ଚଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହେଲା। “ହେ କୌରବ, ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅ, ତୁମ ପୁଅମାନୋ ସହ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କର!” ଏହି ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଃଖ କଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନୋ ସହ ମିଶି, ଚାରିଅଟି ଓ ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ।