ଏକ ସମୟର କଥା, ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ହରିଣ, ବାଘ, ଶାଳିଆ, ଉଲାଟିଆ, ଉଠୁଆ ଓ ଏକ ମୂଷା ଥିଲେ । ଏମିତି ଏକ ଦିନ, ମୂଷା ହରିଣର ପାଦ ଖାଇଦେଲା । ଏହା ପରେ, ଶାଳିଆ କହିଲା, "ଏବେ ବାଘ ହରିଣକୁ ଧରି ମାରିଦିଅ । ତାପରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହାର ମାଂସ କରି ଖାଇବା, ଏହାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ ।" ଶାଳିଆଙ୍କର ଏହି କଥାକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହେଲେ ଓ ବାଘ ମୃତ ହରିଣକୁ ମାରିଦେଲା । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଶାଳିଆ କହିଲା, "ତୁମେ ମନେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଦେହ ଧୋଇ ଆସ; ମୁଁ ଏଠାରେ ରହି ଏହି ମୃତ ହରିଣକୁ ରକ୍ଷା କରିବି ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ନଦୀକୁ ଯାଇ ଦେହ ଧୋଇବାକୁ ଗଲେ, ଶାଳିଆ ଏଠାରେ ଅନେକ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହୋଇ ରହିଗଲା । ପ୍ରଥମେ ବାଘ ଦେହ ଧୋଇ ଫେରି ଆସିଲା ଓ ଦେଖିଲା ଯେ, ଶାଳିଆ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଏକାକି ବସିଛି । ବାଘ ପଚାରିଲା, "ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶାଳିଆ, କାହିଁକି ତୁମେ ଦୁଃଖିତ? ତୁମେ ତ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ । ଆଜି ଏହି ମାଂସ ଖାଇ ଆମେ ଆବାର ଚାରିପାଖରେ ଘୁରିବା ।" ଶାଳିଆ ଉତ୍ତର ଦେଲା, "ହେ ବଳଶାଳୀ, ମୂଷା କ’ଣ କହିଥିଲା ଶୁଣ । ଦୁଃଖ ହେଉ ଶିଂହର ଶକ୍ତିକୁ, କାରଣ ଏହି ହରିଣକୁ ଆଜି ମୁଁ ମାରିଛି ।" "ମୋ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆଜି ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବି । ଏପରି ଗର୍ବ ଶୁଣି ମୋ ପ୍ରାଣରେ ଏହି ମାଂସ ଖାଇବା ଇଚ୍ଛା ରହିଲା ନାହିଁ ।" "ଯଦି ସେ ଏପରି କହିଥାଏ ଓ ମୁଁ ଏବେ ସଚେତନ ହେଉଛି, ତେବେ ମୁଁ ମୋ ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲବାସୀଙ୍କୁ ମାରିଦେବି ।" "ମୁଁ ସେଠାରେ ମାଂସ ଖାଇବି," ବୋଲି ବାଘ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲା । ସେହି ସମୟରେ, ମୂଷା ମଧ୍ୟ ଆସିପହଞ୍ଚିଲା । ମୂଷାକୁ ଦେଖି ଶାଳିଆ କହିଲା, "ଶୁଣ, ମୂଷା, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ । ଏଠି ଉଠୁଆ କ’ଣ କହିଥିଲା ଶୁଣ ।" "ମୁଁ ହରିଣର ମାଂସ ଖାଇବି ନାହିଁ; ଏପରି ଗର୍ବ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ । ମୁଁ ମୂଷାକୁ ଖାଇବି; ଏହି କଥା ତୁମେ ମଞ୍ଜୁର କର ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ଭୟଭୀତ ମୂଷା ତୁରନ୍ତ ତାର ବିଲାରେ ପଳାଇଗଲା । ଏହିବେଳେ, ଦେହ ଧୋଇ ଉଲାଟିଆ ମଧ୍ୟ ଆସିଲା । ଉଲାଟିଆକୁ ଦେଖି ଶାଳିଆ କହିଲା, "ଶିଂହ ଖୁବ୍ ରାଗିଛି; ତୁମ ପାଇଁ ଏହା ଭଲ ହେବ ନାହିଁ ।" "ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି ଏଠାକୁ ଆସୁଛି; ତୁମେ ଏବେ ଯାହା ଉଚିତ ତାହା କର ।" ଏପରି ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ଉଲାଟିଆ ମାଂସର ଏକ ଅଂଶ ନେଇ ପଳାଇଗଲା । ଏହି ସମୟରେ ଉଠୁଆ ମଧ୍ୟ ଆସିଲା । ଜଙ୍ଗଲରେ ଶାଳିଆ ଉଠୁଆକୁ କହିଲା, "ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଯେଉଁମାନେ ଗର୍ବ କରିଥିଲେ ସେମାନେ ପରାଜିତ ହୋଇ ଅନ୍ୟଠାରେ ଚାଲିଗଲେ ।" "ମୋ ସହିତ ଏକକ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ମାଂସ ଖାଇପାରିବ ।" "ତୁମେ ଯେଉଁମାନେ ଶୂର ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛ, ତୁମେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ସାହସୀ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି ନାହିଁ," ବୋଲି ଉଠୁଆ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଗଲା । ସମସ୍ତେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଶାଳିଆ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଏକା ଏକା ମାଂସ ଖାଇଲା । ଏହିପରି ଚତୁର ଉପାୟ ଅନୁସରଣ କଲେ ଜୀବନରେ ସଫଳତା ମିଳେ, ରାଜନ୍ । ଏହିଠାରୁ ଶିଖିବାକୁ ମିଳେ—ଭୟଭୀତଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇ, ସୂରମାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଲୋଭୀଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ, ଏବଂ ସମାନ କିମ୍ବା ଅଧମଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ଜିତିବା ଉଚିତ । ଏପରି ଉପଦେଶ ତୁମକୁ କହିଲି, ଏବେ ଆଉ ଏକ ଶିକ୍ଷା ଶୁଣ । ଯଦି କେହି ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ, ଭାଇ, ବାପା କିମ୍ବା ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦଳରେ ରହିଥାଏ, ତେବେ ଲାଭ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବା ଉଚିତ । ଏକ ଶତ୍ରୁକୁ ଶପଥ, ଧନ, ବିଷ କିମ୍ବା ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା ମାରିପାରିବା; କେବେ ମଧ୍ୟ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଯଦି ଦୁଇଜଣ ସନ୍ଦେହରେ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ବିଶ୍ୱାସ କରେ ସେ ଜିତିଥାଏ । ଏକ ଗର୍ବିତ ଓ ଅଧର୍ମିକ ଶିକ୍ଷକୁ ଶାସନ କରିବା ଉଚିତ । ରାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ମୁହଁରେ ହସି କଥା କହିବା; କେବେ ମଧ୍ୟ ରାଗ ଦେଖାଇ ଅନ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ମାରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ସୁମଧୁର ଶବ୍ଦ କହିବା; ମାରିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୟା ଦେଖାଇ କଥା କହିବା ଉଚିତ । ଅନ୍ୟକୁ ଧୈର୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ବ୍ୟବହାରିକ କଥା କହି ଆଶ୍ୱାସନ ଦେବା; ଯେତେବେଳେ ସେ ମାର୍ଗ ଛାଡ଼େ, ସେତେବେଳେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ତା’କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ । ଯଦି କେହି ଭୟଙ୍କର ଅପରାଧ କରିଥାଏ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ, ତା’ର ଦୋଷ ମେଘରେ ପ୍ରଛନ୍ନ ପାହାଡ଼ ପରି ଲୁଚିଯାଏ । ଯେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, ସେଠାରେ ଘରକୁ ଆଗୁନ ଲଗାଅ; ଗରିବ, ନାସ୍ତିକ ଓ ଚୋର ମାନଙ୍କୁ ବିଷକାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗାଅ । ଉଠିବା, ଆସନ ଦେବା, କିଛି ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା କେହି ଗୁପ୍ତ ଶତ୍ରୁ ହୋଇପାରେ । ଯେଉଁଠି ଅନୁମାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସତର୍କ ରୁହ; ଯେଉଁଠି ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ସେଉଁଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସତର୍କ ରୁହ । ବିଶ୍ୱାସରୁ ଉପଜିଥିବା ଭୟ ମୂଳକୁ କଟିଦେଇପାରେ । ଅବିଶ୍ୱାସ୍ୟଙ୍କୁ କେବେ ଭିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଓ ବିଶ୍ୱାସ୍ୟଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଭିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । ନିଜ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ଦୂତ ରଖିବା ଉଚିତ; ବିଦେଶ ଦେଶରେ ନାସ୍ତିକ, ତ୍ୟାଗୀ ଓ ଅନ୍ୟ ମାନଙ୍କୁ ଦୂତ କରି ରଖ । ଉଦ୍ୟାନ, ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ, ମନ୍ଦିର, ମଦଶାଳା, ରାସ୍ତା ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳୀରେ; ଚଉମୁଖ, କୁଆଁ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ସଭା ଓ ନଦୀରେ ଦୂତମାନେ ଚାଲି ଅବଲୋକନ କରନ୍ତୁ । ଅତି ବିନମ୍ର ଭାବରେ କଥା କହିବା, କିନ୍ତୁ ମନରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ହେବା; କଠିନ କାମ ଦିଆଯିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ହସି କଥା କହିବା ଉଚିତ । ନମସ୍କାର, ଶପଥ, ସୁମଧୁର କଥା, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇବା, ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ଅନୁରୋଧ ଶୁଣିବା—ଏହି ସବୁ ଲାଭ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ । ଗଛ ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ନ ଦେଇପାରେ; କିମ୍ବା ଫଳ ଦେଇପାରେ କିନ୍ତୁ ଚଢ଼ିବା କଠିନ ହୋଇପାରେ । କେବେ କାଚା ଫଳ ପକା ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଖାଯାଏ ନାହିଁ । ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ—ଏହି ତିନି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଓ ଫଳ ଅଛି । ଯେଉଁଠି ଶୁଭ ଫଳ ମିଳେ ତାହା ବୁଝିବା ଉଚିତ, ଦୁଃଖକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ।