ଏହି ଉପଦେଶମୂଳକ କଥାରେ କହାଯାଇଛି—ଶତ୍ରୁ ଯେଉଁମାନେ କ୍ଷତି କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତମାନ୍ୟ, ଭଲ ଭାବରେ ଯୋଜନା କରି, ଯୁଦ୍ଧ କରି ଏବଂ ଚେଷ୍ଟା କରି ନିବାରଣ କରାଯିବାକୁ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଅପଦ୍ଧର୍ମ ଓ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ, ବିଚାର ନ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ସମୟରେ ଦୁର୍ବଳ ଶତ୍ରୁକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ସାନା ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅବସର ପାଏ ତେବେ ସମସ୍ତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପୁଡ଼ାଇପାରେ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଲୋକ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅଶ୍ରବଣ କରିଯାନ୍ତି। ଏହିପରି ସମୟରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସହିତ ଦମନ କରିବା ଦରକାର। ଏକ ରାଜା କିମ୍ବା ନେତା ଦେଖିଥିଲେ, ଶତ୍ରୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆସିଗଲେ, ତେବେ ଘାସର ଧନୁ ତିଆରି କରି, ମୃଗଶୟ୍ୟାରେ ଶୋଇ, ନାନା ଉପାୟ—ସମ୍ମିଳନ, ଉପହାର, ବିଭେଦ, ଦଣ୍ଡ—ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବା ଦରକାର। ଯେ ଶତ୍ରୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି, ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ଅପରାଧୀ ଯଦି ଅକ୍ଷତ ରହିଲେ, ତାହାରୁ ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ। ଶତ୍ରୁକୁ ଉପହାର, ବିଭେଦ, କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିନ୍ହ କରିବା ଦରକାର; ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କ ମୂଳକୁ କାଟିଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପରେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସହଯୋଗୀ ଓ ସମର୍ଥକମାନେ ନିଶ୍ଚିନ୍ହ ହେବେ। ଗଛର ମୂଳ କଟିଦିଆଯିବା ପରେ ଶାଖାପତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିପାରେ ନାହିଁ। ଏକ ରାଜା ସଦା ଏକାଗ୍ର, ଚତୁର, ସଚେତନ ଓ ସତର୍କ ରହିବା ଦରକାର, ଶତ୍ରୁମାନେ କେଉଁଠି ଦୁର୍ବଳତା ରଖିଛନ୍ତି ତାହା ନିରନ୍ତର ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖିବା ଦରକାର। ଦେଖାଯାଏ, କେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, କଷାୟ ଓ ମୁଣ୍ଡା ଚୁଲି, କୃଷ୍ଣାଜିନ ପିନ୍ଧି ଲୋକଙ୍କର ଭରସା ଲାଗିଥାନ୍ତି, ଏବଂ ସଂଯୋଗର ସଂଯୋଗରେ ଶିଆଳ ଭଳି ଲୁଟି ନେଇଥାନ୍ତି। ଧନ ପ୍ରାପ୍ତିରେ କଷ୍ଟ ଏକ ଚାବୁକ, ଫଳ ଉପରେ ନଜର ରଖି ଏବଂ ସମୟ ଆସିଲେ ତାକୁ ପୁଣିପୁଣି ତୁଳିବା ଦରକାର। ଜଗତର ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଦେଖନ୍ତି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଫଳ, ଶତ୍ରୁକୁ ସମୟ ଆସିଲେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦମନ କରିବା ଦରକାର, ତାକୁ ଦୟା କରି ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ଉପଦେଶ ପରେ ଏକ ଚତୁର ଶିଆଳ ଓ ଚଳାକ ଖରା ନିଆଁ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଶିଆଳ ସହିତ ତାଙ୍କ ସାଥୀ—ବାଘ, ଉଦ, ଏକ ଓଲ, ଏବଂ ଭାଲୁ—ଏକ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୃଗ ନେତାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାକୁ ବାଘ ଅନେକଥର ମାରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଯୁବା, ତୀବ୍ର ଓ ଚତୁର ଥିଲା, ତାକୁ ସହଜରେ ଧରାଯାଏନି। ତେବେ ଶିଆଳ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲା—ଉଦ ଯେଉଁବେଳେ ମୃଗ ଶୟନ କରିବ, ତାଙ୍କ ପାଦ ଚିବାଇଦିଅ, ପରେ ବାଘ ତାଙ୍କୁ ଧରିବ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ମିଶି ମାଂସ ଭୋଜନ କରିବେ। ଏହି ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା—ଉଦ ମୃଗର ପାଦ ଚିବାଇଦେଲା, ବାଘ ତାଙ୍କୁ ଧରି ମାରିଦେଲା। ମୃଗ ମୃତଦେହ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବାଦେଖି, ଶିଆଳ କହିଲା, "ପ୍ରଥମେ ସମସ୍ତେ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଆସ, ମୁଁ ଏଠାରେ ରକ୍ଷା କରିବି।" ସମସ୍ତେ ଶିଆଳଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ନଦୀକୁ ଗଲେ, ଶିଆଳ ଏଠାରେ ଅନେକ ବିଚାରରେ ଲିନ ହେଲା। ସ୍ନାନ କରି ପ୍ରଥମେ ବାଘ ଆସିଲା, ଶିଆଳଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଦେଖି ପଚାରିଲା, "କାହିଁକି ଚିନ୍ତିତ ଅଛ, ଆଜି ଆମେ ମାଂସ ଖାଇ ଆନନ୍ଦ କରିବା?" ଶିଆଳ କହିଲା, "ଉଦ କହୁଛି, ମୃଗକୁ ମୁଁ ମାରିଛି, ତେଣୁ ଏହା ମୋର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହେଲା। ଏପରି ଗର୍ବ ମୋତେ ଆହୁରି ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ଦେଉନାହିଁ।" ଏହା ଶୁଣି ବାଘ ମଧ୍ୟ ଗର୍ବିତ ହେଲା, "ମୁଁ ଏବେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରି ମାଂସ ଖାଇବି," ବୋଲି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ଉଦ ମଧ୍ୟ ଆସିଲା, ଶିଆଳ କହିଲା, "ଏଠାରେ ନକুল କହିଛି, ମୁଁ ମୃଗ ଖାଇବି ନାହିଁ, ମୁଁ ଉଦକୁ ଖାଇବି।" ଏହା ଶୁଣି ଉଦ ଭୟକୁ ଗୁହାରେ ପଳାଇଗଲା। ଏହିପରି ଭାବେ ଭାଲୁ ଆସିଲା, ଶିଆଳ କହିଲା, "ବାଘ ରାଗିଛି, ତୁମେ ସତର୍କ ରୁହ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହ ତାହା କର।" ଭାଲୁ ମାଂସ ଧରି ଚାଲିଗଲା। ପରେ ନକୁଲ ଆସିଲା, ଶିଆଳ କହିଲା, "ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିଛ, ଚାହିଁଲେ ମାଂସ ଖାଅ।" ନକୁଲ କହିଲା, "ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି ନାହିଁ," ବୋଲି ସେଉଁଠାରୁ ଚାଲିଗଲା। ଏପରି ଭାବେ ସମସ୍ତେ ଚାଲିଗଲେ, ଶିଆଳ ଚତୁର ଯୋଜନା ଦ୍ୱାରା ଏକା ମାଂସ ଭୋଜନ କଲା। ଏହିପରି ଚାଳାକି ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମତା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନରେ ସଫଳତା ଆସେ, ଏହି ଉପଦେଶ ରାଜାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି।