ଦ୍ରୋଣ ଭାଲଭାବେ ଫଳ୍ଗୁନ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ, "ହେ ପାର୍ଥ, ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଯେପରି ଏହି କଥା କହିଥିଲି, ସେଠିପରି ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ସମାନ କେହି ନାହିଁ। ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଶିକ୍ଷାରେ ମୁଁ ଏହି କଥା ସତ୍ୟ କରାଇଛି—ତୁମ ସମାନ କେହି ନାହିଁ, ଏହା ନିର୍ବିକାର ଭାବେ ମୁଁ ସାଧିଛି। ଦେବତା, ଦାନବ, ଏବଂ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାରେ ଅସମର୍ଥ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନୁହେଁ—ତେଣୁ ମାନବମାନେ କିପରି ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ କରିପାରିବେ? ପୃଥିବୀରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଅଛନ୍ତି ଯିଏ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ—ସେ କୃଷ୍ଣ, ପଦ୍ମନୟନ, ବୃଷ୍ଣିବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା, କଂସ ଓ କାଳିୟ ନିବାରକ। ସେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବିଜୟ କରିପାରିବେ; କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା କହି ମୁଁ କେବଳ ତୁମକୁ ଅସତ୍ୟ କୁହୁନାହିଁ। ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ସେଉଁଠି ନିର୍ଭର କରେ, ସେଉଁଠି ଲୟ ଓ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; ଏଠାକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ସେଉଁଠାରୁ ନାଭିରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପାଦନ କଲେ; ସେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଭୋଗକର୍ତ୍ତା, ଲୟକର୍ତ୍ତା। ସେଉଁଠି ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ୍, ବର୍ତ୍ତମାନ—ସଂସାରରେ ଏକମାତ୍ର ପରମପୁରୁଷ; ନିତ୍ୟ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଅଚଳ, ପୁରାତନ। ସେ ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସଂସାରର କ୍ଷେମାର୍ଥରେ, କ୍ରୀଡାବଶେ ଅବତାର ନେଇଥାନ୍ତି; ସେଉଁଠି ସମାନ କେହି ଜନ୍ମିନାହିଁ, ଜନ୍ମିଥିଲେ ନାହିଁ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ନ ହେବେ। ମାମାଙ୍କ ପୁଅ ସେ, ସର୍ବଚରାଚରର ଗୁରୁ ଓ ପିତା; ଜଣେ ଜଣା ଲୋକ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଜାଣି, କେମିତି ସେଉଁଠିଙ୍କୁ ବିଜୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିବେ? ସେ ତୁମର ଭାଇଁ-ଅଠିଆ, ତୁମର ବନ୍ଧୁ, ଏବଂ ତୁମେ ସେଉଁଠିଙ୍କୁ ଜୀବନ ଭଳି ପ୍ରିୟ; ସେଉଁଠିଙ୍କ ତୁମପାଇଁ ଭଲପାଇବା ଅଧିକ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ ବିଶେଷ ପ୍ରେମରେ ବନ୍ଧିତ। ତୁମେ ଓ ସେଉଁଠିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ଯୁଦ୍ଧ ହେବ ନାହିଁ, ମଜା ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ପୂର୍ବେ ଏକଥି ପାଇଁ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ତାଙ୍କୁ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ। ଗୋକୁଳରେ ନନ୍ଦ ଗୋପଙ୍କ କାରଣରେ ମୋର ଅଂଶ, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡବ, ପୃଥିବୀରେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି। ଉଜ୍ୱଳ କୀର୍ତ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ଅର୍ଜୁନ, ବଳରେ ପ୍ରବଳ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ତୁମକୁ ସହଯୋଗ କରିବେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରିବା ଓ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅ, ଏହିପରି ଶକ୍ର ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କୁ କହିଥିଲେ। ତାପରେ ସଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ମୁଁ ଜାଣେ, ମୋ ପିତାଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କ ପୁଅ, ପାଣ୍ଡବବଂଶର ଅଂଶ ଅଟୁଟ ଧର୍ମପାଳକ; ମୁଁ ସେଉଁଠିଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବି, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଆମ ସମ୍ପର୍କ ସଦୃଶ ପ୍ରେମ କେବେ ହେବ ନାହିଁ। ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଭଜେ, ସେ ମୋତେ ଭଜେ; ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ସେ ମୋତେ ଦ୍ୱେଷ କରେ। ମୋର ସମ୍ପତ୍ତି ସେଉଁଠିଙ୍କର, ସେଉଁଠିଙ୍କୁ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।" ଏପରି ହରି, ସର୍ବେଶ୍ୱର, ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘଦିନ ପୂର୍ବେ କହିଥିଲେ। ଏହିପରି, ଏହି ସଂସାରରେ କେହି ତାଙ୍କ ସମାନ କିମ୍ବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାହିଁ; ତୁମେ କେବଳ ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ନିଅ। ଜନାର୍ଦନ, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ। ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇଁ, କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇ ଚରଣ ଧରି, ନମ୍ର ହେଲେ। ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଧନୁର୍ବାଣର ଧ୍ୱନି ପୃଥିବୀକୁ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ କଲା, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଅର୍ଜୁନ ସମାନ ଧନୁର୍ଧର କେହି ନାହିଁ। ଗଦା, ତଳୱାର, ରଥଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଅପୂର୍ବ କୌଶଳ ଦେଖାଇଲେ; ଧନଞ୍ଜୟ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ। ସହଦେବ, ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରି, ଅସ୍ତ୍ର, ଶାସ୍ତ୍ର, ରଥ, ହସ୍ତୀ, ଅଶ୍ୱ ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ ଓ ଭାଇମାନେ ପାଇଁ ଆଜ୍ଞାକାରୀ ହେଲେ। ନକୁଳ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ଭାଇମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ, ଶୂରବୀର ଓ ଅତିରଥ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଗିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଯୁଦ୍ଧରେ, ତିନି ବର୍ଷ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ସୌବୀର ରାଜା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବଧ ହେଲେ। ପ୍ରବଳ ପାଣ୍ଡୁ ମଧ୍ୟ ଯବନ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଧୀନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ବଶ କଲେ। ସୌବୀର ରାଜ୍ୟର ବିପୁଳ ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧା, ସଦା କୁରୁମାନେ ପାଇଁ ଗର୍ବିତ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ପାର୍ଥ ତାଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ କଲେ। ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ ସୌବୀର ଦତ୍ତମିତ୍ର ନାମକ ସୁମିତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ଅପରାଜିତ ବାଣରେ ଅଧୀନ କଲେ। ଭୀମସେନଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ରଥରେ ଏକାକି, ପୂର୍ବଦିଗର ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ୧୦,୦୦୦ ରଥକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ କଲେ। ଏପରି ଧନଞ୍ଜୟ ଏକାକି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବିଜୟ କରି, ବହୁ ଧନ ଆଣି କୁରୁ ରାଜ୍ୟକୁ ସମୃଦ୍ଧ କଲେ। ଏହି ସବୁ ତାଙ୍କ ପନ୍ଦରତମ ବର୍ଷରେ ସଫଳ କଲେ; ଏହା ଦେଖି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ରମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଭୀମସେନ, ପ୍ରବଳ ଭୁଜା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଅଧୀନ କଲେ। ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ଭୀମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଭୟରେ ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବ ରଖି, ତାଙ୍କୁ ଦୋଷାରୋପ କଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶକ୍ତି, ପୁଣ୍ୟ, ଶୂରତାରେ ଅତିଶୟିତ ଥିଲେ ବୋଲି ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଏଭଳି ମହାପୁରୁଷ, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିଦେଶୀ ରାଜ୍ୟ ଜୟ କରି, ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ସମୃଦ୍ଧ କଲେ। ତାପରେ ଏହି ପ୍ରବଳ ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ଅତିରିକ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଖି, ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମନ ଅକସ୍ମାତ୍ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା; ଚିନ୍ତାରେ ଅତିବେଶୀତ ହୋଇ, ସେ ରାତିରେ ଶୁଇପାରୁନାହାନ୍ତି। ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଓ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଦେଖି, ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଆକୁଳ ହେଲେ। ଏପରି ସମୟରେ ବିକର୍ତନପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବଳପୁତ୍ର ଶକୁନି ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ୱ କରିବା ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ।