ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା ରୋକାଯାଇଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଭୀମ ତଥାପି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନିଚ୍ଛାସହିତ ପଛକୁ ହଟିଲେ। ତାପରେ, ଯଜ୍ଞସେନ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧମଝିରେ ଧରି ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ସହିତ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆଣିଦେଲେ। ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ଧନ-ସମ୍ପତି ହରାଇ, ଏହିପରି ଦାସତ୍ୱରେ ଆଣାଯାଇଥିବା ଡ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ଡ୍ରୋଣ, ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତା ଚିନ୍ତା କରି କହିଲେ— “ମୁଁ ଶକ୍ତିବଳେ ତୁମର ରାଜ୍ୟ ଓ ନଗର ଧ୍ଵଂସ କରିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଶତ୍ରୁର ହାତରେ ପଡ଼ି ତୁମେ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିଛ, ଏବେ ତୁମେ କ’ଣ ଚାହିଁବ?” ଏହା କହି ଡ୍ରୋଣ ହସିଲେ ଓ ପୁଣି କହିଲେ, “ତୁମେ ଜୀବନ ନେଇ ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମୁଁ ଏକ କ୍ଷମାଶୀଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ।" “ଶିଶୁବେଳେ ଆଶ୍ରମରେ ଯେଉଁ ଖେଳ ଆମେ ସଙ୍ଗେ କରୁଥିଲୁ, ଏହା ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହ ଓ ମିତ୍ରତା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲା। ଏବେ ମୁଁ ପୁଣି ତୁମ ସହିତ ମିତ୍ରତା ଚାହେଁ, ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ବର ଦେଉଛି— ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଧାଂଶ ଗ୍ରହଣ କର। ରାଜା ବିନା ବ୍ୟକ୍ତି ରାଜାଙ୍କର ମିତ୍ର ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମର ପୁନଃ ରାଜ୍ୟ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରିଛି, ଯଜ୍ଞସେନ।" “ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତୁମେ ରାଜା, ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମୁଁ; ଯଦି ଚାହଁ, ମୋତେ ମିତ୍ର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର, ପଞ୍ଚାଳ।" ଡ୍ରୁପଦ କହିଲେ, “ଏହିପରି ମହାନ୍ ମନୋଭାବ ଧାରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ମିତ୍ରତା ଚାହେଁ।" ଏଭଳି ଉତ୍ତର ପାଇ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଡ୍ରୋଣ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଧାଂଶ ଦେଲେ। ଏହା ପରେ ମକଣ୍ଡୀ ନାମକ ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ, ଦଶ ହଜାର ଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ କାମ୍ପିଲ୍ୟ ନଗରରେ ଡ୍ରୁପଦ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ବସିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଦକ୍ଷିଣ ପଞ୍ଚାଳ ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ ନଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଶୀଭୂତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲା, ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ଅପମାନ ହେଲା। ଡ୍ରୁପଦ ତାଙ୍କର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତିରେ ଅଜୟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତିର ଅଭାବ ବୁଝିଥିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶା କରି ସେ ଭୂମିରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ଡ୍ରୋଣ ଅହିଛତ୍ର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏହିପରି, ରାଜା, ଅହିଛତ୍ର ନଗର, ଯାହା ଲୋକେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତାଯାଇ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଡ୍ରୁପଦ ତାଙ୍କର ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତା ମନେ କରି ଶାନ୍ତିରେ ଶୋଇପାରୁନଥିଲେ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଜୟ ଆଶା କରୁନଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶକ୍ତିର ଅଭାବ ବୁଝି, ଅସହ୍ୟ ଡ୍ରୁପଦ ନିପୁଣ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହିପରି ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୃହରେ ଘୁରି ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଲା ଯେ, “ମୋ ପାଖରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସନ୍ତାନ ନାହିଁ; ଏହା ମୋ ପରିବାର ପାଇଁ ଲଜ୍ଜା।" ସେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ; “ମୋ ପାଖରେ ଏହି ଜଗତରେ କୌଣସି ମିତ୍ର ନାହିଁ, କିମ୍ବା ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କୌଣସି ଲୋକ ନାହିଁ।” ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶାରେ ସେ ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତି ଖୋଜିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ, ଓ ନିୟମରେ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିକୁ ସମ ଥିବେ। ଏହି ଉଦ୍ୟମରେ ସେ ବିଫଳ ହେଲେ, ଏବଂ ଘୁରି ଘୁରି କଳା ଗଙ୍ଗା ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏଠାରେ ସେ ଏକ ପବିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତେ ପଠାଶେଷ କରିଥିଲେ, କୌଣସି ଅନୁଷ୍ଠାନ ବା ବ୍ରତ ବିନା କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଥିଲେ। ସେଠାରେ ଡ୍ରୁପଦ ଦେଖିଲେ ଦୁଇ ମହାନ ଭାଇ—ଯଜ ଓ ଉପୟଜା, ଋଷି ପୁତ୍ର, ନିୟମରେ ଅଟୁଟ। ସେମାନେ କାଶ୍ୟପ ଗୋତ୍ରୀୟ, ନ୍ୟାୟପଥରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅରଣ୍ୟରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସଂହିତା ପାଠରେ ଲିନ ଥିଲେ। ଡ୍ରୁପଦ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନ ବୁଝି, ବିଶେଷତଃ ଛୋଟ ଭାଇ ଉପୟଜାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମରେ ନିକଟରେ ଗଲେ। ଉପୟଜାଙ୍କୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଇ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେ ଚାହିଲେ, ଏବଂ ମନସ୍କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ସେଠାରେ ସେବା କଲେ। ଡ୍ରୁପଦ ଉପୟଜାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଲେ—ପାଦ୍ୟ, ଆସନ, ଆହାର, ଓ ଫଳ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏବେ ଉପୟଜା କହିଲେ, “କୌଣସି ବିଶେଷ କାମ ପାଇଁ ଆମକୁ ଖୋଜିଛ? କି କାରଣରେ ଏପରି ଉଦ୍ୟମ କରିଛ? ଦୟାକରି କୁହ।" ଡ୍ରୁପଦ ଏହି ମହାନ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବୁଝି ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିଏ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁଅ ପାଇବି? ଏହି ଉପାୟ କର, ଉପୟଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଧନ ଦେବି।" ଉପୟଜା କହିଲେ, “ମୁଁ ପୁରସ୍କାର ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଚାହେଁ, ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।” ତଥାପି, ଡ୍ରୁପଦ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଉପୟଜାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏକ ବର୍ଷ ପରେ, ଉପୟଜା ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ମୋ ଭାଇ ଅରଣ୍ୟରେ ଏକାକି ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ କେବେ ମୋତେ ଅନଦେଖା କରିନଥିଲେ। ମୁଁ ଭାଇଙ୍କ ପଛରେ ଯିବା ବେଳେ ଏକ ଫଳ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲି, ଯାହାର ପବିତ୍ରତା ଅଜଣା। ସେ କେବେ ଅନୁପରିକ୍ଷା ବିନା ଫଳ ନେଇନଥିଲେ; ଫଳ ଦେଖି ସେ ତାର ଦୋଷ ଓ ତାହା ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ ଦେଖିଥିଲେ। ସେ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଭେଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଅନ୍ୟଠାରେ କିପରି କରିପାରିବେ? ସଂହିତା ପଢ଼ାଶେଷ ଓ ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପରେ— ସେ ଗ୍ରହଣ କରା ଭିକ୍ଷା ଖାଇଥିଲେ, ଆହାରର ରୁଚି ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ, ରାଜା। ଗୁରୁଗୃହରେ ରହି ସଂହିତା ପଢ଼ିବା ବେଳେ ସେ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭିକ୍ଷା ଖାଇଥିଲେ। ଖାଦ୍ୟର ଗୁଣ ପ୍ରଶଂସା କରି ସେ ପୁନିପୁନି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ; ଏହିପରି ଫଳ ଆଶା କରି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତାଳମେଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମାନ ବୋଲି ମନେ କରେ।