ଏକ ଦିନ, ନିଷାଦ ଯୁବକ ଏକଲବ୍ୟ ଦ୍ରୋଣାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ନମ୍ରତା ସହିତ ନିଜକୁ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଲେ ଏବଂ ହାତ ଜୋଡି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଉଡ଼ି ଦଉଡ଼ି ଆସିଲେ। ଦ୍ରୋଣାଚାର୍ଯ୍ୟ ଏକଲବ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମେ ମୋର ଶିଷ୍ୟ, ତେବେ ମୁଁ ମୋର ଶିକ୍ଷକ ଦକ୍ଷିଣା ଚାହୁଁଛି।" ଏକଲବ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ କଣ ଦେବି, ଗୁରୁଦେବ? ଆପଣ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ।" ଦ୍ରୋଣା ଏକଲବ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମର ଦହିନ ଅଙ୍ଗୁଠି ମୋତେ ଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ଦେ।" ଦ୍ରୋଣାଙ୍କର ଏହି କଠୋର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଏକଲବ୍ୟ ନିଜ ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପ୍ରତି ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ରହି, ନିଜ ଅଙ୍ଗୁଠି କାଟି ହସ୍ତମୁଦ୍ରାରେ ଦ୍ରୋଣାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଲାନି, ମୁହଁ ଆନନ୍ଦିତ ରହିଲା। ଏହା ପରେ, ନିଷାଦ ଯୁବକ ଆଙ୍ଗୁଠି ଛାଡି ଅନ୍ୟ ଉଙ୍ଗୁଳି ସହିତ ଧନୁଷ ଟାଣିଲେ, କିନ୍ତୁ ଆଗରୁ ଯେପରି ତେଜ ଥିଲେ, ସେପରି ରହିଲେନି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ମନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଓ ଚିନ୍ତା ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଦ୍ରୋଣା ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରି ନିଶ୍ଚିତ କଲେ ଯେ କେହି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେନି। ସେ ସମୟରେ ଦ୍ରୋଣାଙ୍କର ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ—ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଭୀମ, ଦୁଇଜଣେ ମୁଷ୍ଟିଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ ଓ ସବୁବେଳେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ କ୍ରୋଧୀ। ଏହି ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ଗୁପ୍ତ ତନ୍ତ୍ରରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ; ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଭଲ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ଓ ସବୁଠାରୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସରଥି ଚଳାଣରେ ପ୍ରମୁଖ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅର୍ଜୁନ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ରୁତ ଚରିଅଟ୍-ଯୋଧା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ବୌଦ୍ଧିକତା, ଶିଷ୍ୟତା, ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଅର୍ଜୁନ ସବୁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ, ଏବଂ ଗୁରୁପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାରେ ସବୁଠାରୁ ଅଗ୍ରଣୀ ଥିଲେ। ଦ୍ରୋଣା ସମସ୍ତ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସମାନ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚରିଅଟ୍-ଯୋଧା ହେଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ, ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଏବଂ ଏକାପରି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ସହିପାରିଲେନି। ଏହା ପରେ, ଦ୍ରୋଣା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ, ସମସ୍ତ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏକଠା କରି, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ତିନି କାରିଗରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏକ ନିମିତ୍ତିକ ପକ୍ଷୀ ଗଛ ଉପରେ ରଖିଲେ, ଏହା ଶିଷ୍ୟମାନେ ଜାଣିନଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ପକ୍ଷୀକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ଘୋଷଣା କଲେ। ଦ୍ରୋଣା କହିଲେ, "ସମସ୍ତେ ତୁମର ଧନୁଷ ଉଠାଅ, ଏହି ପକ୍ଷୀକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର, ତୀର ସଜାଇ ଆମ ଆଜ୍ଞା ଅପେକ୍ଷା କର।" "ମୋ ଆଜ୍ଞା ମିଳିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣ ଏକ ଏକ କରି ପକ୍ଷୀର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ତଳେ ପକାଇବେ। ମୋର ପୁଅମାନେ, ମୁଁ ଯେପରି ଆଜ୍ଞା ଦେଇଛି, ସେପରି କର।" ତାପରେ ଦ୍ରୋଣା, ଅଙ୍ଗିରସ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଥମେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ: "ଧନୁଷ ଟାଣ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଏବଂ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତୀର ଛାଡ।" ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶତ୍ରୁନାଶକ, ପ୍ରଥମେ ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ପକ୍ଷୀକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଦାଉଡ଼ିଲେ। ଦ୍ରୋଣା ଏହି କୁରୁବଂଶୀ ରଥୀକୁ ପଚାରିଲେ: "ଗଛ ଉପରେ ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖୁଛୁ କି?" ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହଁ, ମୁଁ ଗଛ ଉପରେ ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖୁଛି, ଗୁରୁଦେବ।" କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦ୍ରୋଣା ପୁନି ପଚାରିଲେ: "ତୁମେ ଏହି ଗଛ, ମୁଁ, ତୁମ ଭାଇମାନେ ଦେଖୁଛ କି?" କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଗଛ, ଆପଣ, ମୋ ଭାଇମାନେ, ଓ ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖୁଛି," ଏହି ଉତ୍ତର ପୁନିପୁନି ଦେଲେ। ଦ୍ରୋଣା ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ଷାରୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବାକୁ କହିଲେ: "ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଆঘାତ କରିପାରିବେନି।" ଏହିପରି ଉପାଳମ୍ବ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପକାଇଲେ। ପରେ, ଦ୍ରୋଣା ଏହି ଅନୁକ୍ରମରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁଅମାନେ, ଭୀମ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କଲେ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆମେ ଅପମାନ ବୋଧ କରିଲୁ। ତାପରେ ଦ୍ରୋଣା ହସି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଏବେ ତୁମେ ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଆଘାତ କର; ଏହାକୁ ଦେଖ।" "ମୋ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ତୀର ଛାଡ; ଧନୁଷ ଟାଣ, ମୋ ପୁଅ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର।" ଦ୍ରୋଣାଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ସବ୍ୟସାଚୀ ଅର୍ଜୁନ ଧନୁଷ ଟାଣି, ପକ୍ଷୀକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଦାଉଡ଼ିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦ୍ରୋଣା ଆର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "ଏହି ପକ୍ଷୀ, ଗଛ, ଏବଂ ମୁଁ—ତୁମେ ଦେଖୁଛ କି?" ପାର୍ଥ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ମୁଁ କେବଳ ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖୁଛି, ଗଛ କିମ୍ବା ଆପଣକୁ ଦେଖୁନି।" ଦ୍ରୋଣା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ପୁନି ପଚାରିଲେ: "ଏବେ ଯଦି ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖୁଛ, କହ, କଣ ଦେଖୁଛ?" ଅର୍ଜୁନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ କେବଳ ପକ୍ଷୀର ମୁଣ୍ଡକୁ ଦେଖୁଛି, ତାହାର ଶରୀରକୁ ନୁହେଁ।" ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଦ୍ରୋଣା ଚମକି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ଛାଡ!" ଅର୍ଜୁନ ନିସ୍ଵାସରେ ତୀର ଛାଡିଲେ। ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ତୀବ୍ର ତୀରରେ ସେଇ ପକ୍ଷୀର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ତଳେ ପକାଇଲେ। ଏହି କୌଶଳ ଦେଖି, ଦ୍ରୋଣା ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦ୍ରୁପଦ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ଭାବିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦ୍ରୋଣା ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ଦ୍ରୋଣା ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାବେଳେ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଗର ତାଙ୍କ ପା ଧରି ନେଲା। ଦ୍ରୋଣା ନିଜେ ମୁକ୍ତି ହେବାରେ ସମର୍ଥ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି କହିଲେ, "ଏହି ମଗରକୁ ମାର, ତୁରନ୍ତ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର," ଏମିତି ଅତି ଦ୍ରୁତ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।