ଏକ ସମୟର କଥା, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ଭୋଜନ ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ, ତାଙ୍କର ହାତ କେବେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମରେ ଯାଉନଥିଲା; ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହାତ ସଦା ଦୟାରେ ଚଳିଥିଲା। ଏହାକୁ ଅଭ୍ୟାସ ଭାବେ ନେଇ, ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅର୍ଜୁନ ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି ଉଚିତ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ରୋଣାଚାର୍ୟ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ ଏବଂ ଏଗିଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ, "ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି ଯେ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ଧନୁର୍ଧର ତୁମ ସମାନ ହେବାକୁ ନ ପାରିବ; ଏହା ମୋର ସତ୍ୟ କଥା।" ତାପରେ ଦ୍ରୋଣାଚାର୍ୟ ଅର୍ଜୁନକୁ ଯୁଦ୍ଧ କଳାର ବିଭିନ୍ନ ବିଧି—ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ ଓ ପଦାତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଶିଖାଇଲେ। ଏହିପରି, କୌରବମାନଙ୍କୁ ମୁଷଳ, ତଳୱାର, ଭାଲା, ବଣ, ଶୂଳ ଏବଂ ମିଶ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ଶିଖାଇଲେ। ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ଶୁଣି, ହଜାର ହଜାର ରାଜପୁତ୍ର ଓ ରାଜାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଶିଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦ୍ରୋଣାଚାର୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶିଖାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ନିଷାଦ ରାଜା ହିରଣ୍ୟଧନୁର ପୁତ୍ର ଏକଲବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୋଣାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। କିନ୍ତୁ ଦ୍ରୋଣା, ତାଙ୍କୁ ଏକ ନିଷାଦ ଭାବେ ଦେଖି, ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଧର୍ମ ଜାଣି, ସେ ନିଜ ମନରେ କେବଳ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ଶିଷ୍ୟମାନେ ନେବାକୁ ଚାହିଲେ। ଦ୍ରୋଣା କହିଲେ, "ହେ ନିଷାଦ, ତୁମେ ମୋର ଶିଷ୍ୟ ନୁହଁ, ତୁମେ ଶସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାରରେ ପ୍ରବୀଣ। ତୁମେ ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ, ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦ ସଦା ରହିବ।" ଏହା ସୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକଲବ୍ୟ ଦ୍ରୋଣାଙ୍କ ପାଦେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ ଏବଂ ମାଟିରେ ଦ୍ରୋଣାଙ୍କ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କଲେ। ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ଉଚ୍ଚତମ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରି, ଘୋର ନିୟମରେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଅଭ୍ୟାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଏକାଗ୍ରତାରେ, ତିନି ବାଣ ଛାଡ଼ିବା, ଧରିବା, ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବାରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦକ୍ଷତା ଅर्जନ କଲେ। ଶୀଘ୍ର ହାତ ହଳକା ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଣରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ରୋଣାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ରଥ ଚଢ଼ି ଶିକାରକୁ ଯାଇଲେ। ସେଠାରେ, ଏକ ଲୋକ ତାଙ୍କ ସାମଗ୍ରୀ ନେଇ ଏବଂ ଏକ କୁକୁରକୁ ସାଙ୍ଗ କରି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପଛରେ ଗଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିବା ସମୟରେ, କୁକୁରଟି ଖେଳିବା ବେଳେ ଏକଲବ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା। ଏକଲବ୍ୟ, ଯାହାର ଦେହ କଳା ମାଟିରେ ଲିପ୍ତ, କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଏବଂ ଜଟାଧାରୀ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ। କୁକୁରଟି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଗିଲା ଏବଂ ଭଉଙ୍କାରିଲା। ସେହି ସମୟରେ, ଏକଲବ୍ୟ ସେଇ କୁକୁରର ମୁଁହରେ ସାତଟି ବାଣ ଏକଠାରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କର ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଅଦ୍ଭୁତ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ସେଇ କୁକୁର, ମୁଁହ ଭରି ବାଣ ନେଇ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲା। ଏହା ଦେଖି, ପ୍ରଭୁତି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେମାନେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଶବ୍ଦବେଦୀ ବାଣ ଛାଡ଼ିବା ଦକ୍ଷତା ଦେଖି ସ୍ତୁତି ଓ ଲଜ୍ଜାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ତାପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଏକ ଅଦିତ୍ୟ ଅର୍ଜୁନୀୟ ଅବିରତ ବାଣ ଛାଡ଼ୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଥିବାରୁ, ସେମାନେ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିଏ? କାହାର ପୁତ୍ର?" ସେଉଁଠି ଏକଲବ୍ୟ କହିଲେ, "ମୁଁ ନିଷାଦ ରାଜା ହିରଣ୍ୟଧନୁର ପୁତ୍ର, ଦ୍ରୋଣାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଯିଏ କଠିନ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛି।" ଏହି ସତ୍ୟ ଜାଣି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଫେରି ଦ୍ରୋଣାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଲେ ଏବଂ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ। ଏବେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ, ଏକଲବ୍ୟଙ୍କୁ ମନେପକାଇ, ଗୁପ୍ତରେ ଦ୍ରୋଣାଙ୍କୁ ଆସି ଭଲପାଇବା ସହ କହିଲେ, "ଏକଥା ମୁଁ ମନେପକାଉଛି, ଆପଣ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଥିଲେ, 'ମୋର କୌଣସି ଶିଷ୍ୟ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ ନାହିଁ।' ତେବେ ଏବେ କିପରି ଏକ ନିଷାଦ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ଆପଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ମୋ ଚାଏଁ ଅଧିକ ଦକ୍ଷତା ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି?" ଦ୍ରୋଣା, କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚିନ୍ତା କରି, ଅର୍ଜୁନକୁ ନେଇ ଏକଲବ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ, ଏକଲବ୍ୟ ଦେହରେ ମାଟି ଲଗାଇଛନ୍ତି, ଜଟା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ବାର୍କ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି ଏବଂ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି ଅବିରତ ବାଣ ଛାଡ଼ୁଛନ୍ତି। ଦ୍ରୋଣାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଏକଲବ୍ୟ ନିକଟକୁ ଆସି ଶିଷ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ଶିର ନମାଇଲେ, ନିଜକୁ ଦ୍ରୋଣାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ପରିଚୟ ଦେଇ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଦଢ଼ି ଥିଲେ। ତେବେ ଦ୍ରୋଣା କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ମୋର ଶିଷ୍ୟ, ମୋତେ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଦେଅ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଏକଲବ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, "ମୁଁ କଣ ଦେଉ? ମୋର ଗୁରୁ ଯାହା ଆଦେଶ କରନ୍ତୁ।" ଦ୍ରୋଣା କହିଲେ, "ତୁମର ଡାହାଣ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦିଅ।" ଦ୍ରୋଣାଙ୍କ ଏହି କଠୋର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ଏକଲବ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ସେ ଚେହେରାରେ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ମନେ କୌଣସି ଦୁଃଖ ନ ରଖି, କିଛି ଭାବିବା ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଡାହାଣ ଅଙ୍ଗୁଠି କାଟି ଦ୍ରୋଣାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏହା ପରେ, ଏକଲବ୍ୟ ଆଉ ତାଳମାନ୍ୟରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତଥାପି ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ଅଗ୍ରଗତି ହେଲା ନାହିଁ। ଏହା ଦେଖି, ଅର୍ଜୁନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ହେଲେ। ଦ୍ରୋଣା ମଧ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କଲେ ଯେ, ଅର୍ଜୁନକୁ କୌଣସି ଶିଷ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ରୋଣାଙ୍କ ଦୁଇ ଗଦା ଯୁଦ୍ଧ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ—ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଭୀମ, ଦୁଇଁଜଣ ଏବଂ ସବୁବେଳେ କ୍ରୋଧିତ ଓ ପ୍ରବଳ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଶ୍ୱଥାମା ଗୁପ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଥିଲେ; ଏହିପରି, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ଝିଅ ପୁଅ, ଦୁଇଁଜଣ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବଳତମ ଥିଲେ।