ଏହି ଘଟଣାରେ, କୌରବମାନେ ଏହି ଶୁଣି ଶାନ୍ତ ହେଇ ରହିଲେ, ମନ୍ତ୍ରୀବର, କିନ୍ତୁ ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଦେଖିଲେ ଯେ ସେ ସବୁ ଦାୟିତ୍ୱ ନିବାହିବେ ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ଦ୍ରୋଣା ବାରମ୍ବାର ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ, ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଅଶ୍ରୁ ବହାଇଲେ। ତାପରେ, ଦ୍ରୋଣା ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅଶ୍ୱଥାମାକୁ ଡାକି କହିଲେ, “ଏହି ପାର୍ଥକୁ ତୁମ ମିତ୍ର ଭାବରେ ଜାଣ; ମୁଁ ତାକୁ ତୁମକୁ ଦେଇଛି, ଗୃହଣ କର।” ପାର୍ଥ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, “ଭଲ, ଭଲ!” ବୋଲି କହିଲେ, “ଆଜିଠୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଧର୍ମରେ ବନ୍ଧିଗଲୁ।” ପାର୍ଥ ଦ୍ରୋଣାଙ୍କୁ ବୋଲିଲେ, “ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ; ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିଛି।” ଏହି କଥା କହି ପାର୍ଥ ଦ୍ରୋଣାଙ୍କ ପାଦ ଧରିଲେ। ତାପରେ ଦ୍ରୋଣା, ଶୂରତାରେ ପ୍ରବଳ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବ ଶସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟା ଶିଖାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଅନ୍ୟ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ଦ୍ରୋଣାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟା ଶିଖିବା ପାଇଁ ଆସିଲେ। ବୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକ, ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ରାଜାମାନେ, ଏବଂ ରଥୀପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତେ ଦ୍ରୋଣାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷକ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ରଥୀପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ, ପାର୍ଥଙ୍କ ସହ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଉପେକ୍ଷା କଲେ। ଶସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟା ଶିଖିବା ଆଶାରେ, ସେ ଦ୍ରୋଣାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ଶିଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ପାଣ୍ଡବ ଦକ୍ଷତା ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ଥିଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଶସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟା ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଦ୍ୱାରା ସମ ଅନୁପ୍ରୟୋଗ, ତ୍ୱରିତତା, ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଶିଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଜୁନ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ଥିଲେ; ଦ୍ରୋଣା ଶିକ୍ଷାରେ ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ। ଦ୍ରୋଣା ସମସ୍ତ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଶିଖାଇଲେ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଳ ଭରିବା ପାତ୍ର ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ଏକ ଘଡ଼ି ଦେଲେ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଆସିନଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ କରିନଥିଲେ। ଦ୍ରୋଣା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ; ଅଶ୍ୱଥାମା ବରୁଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘଡ଼ି ପୂରଣ କଲେ। ଫଳ୍ଗୁନ (ଅର୍ଜୁନ) ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପୁଅ ସହ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପୁଅ ଠାରୁ ସେ ବିଶେଷ ଶିକ୍ଷା ନେଲେ, ଅଲଗା ଭାବରେ ନୁହେଁ। ଅର୍ଜୁନ, ଶସ୍ତ୍ର ଦକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ; ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରୟାସ କଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଶସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦକ୍ଷତା ଲାଭ କଲେ, ଦ୍ରୋଣାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲେ; ଦ୍ରୋଣା ତାଙ୍କୁ ସଦା ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରମିତ ଦେଖି, ଏକ ରହସ୍ୟରେ ରଥୀକୁ କହିଲେ: “ଅର୍ଜୁନକୁ ଅନ୍ଧାରରେ କେବେ ଖାଇବାକୁ ଦିଅନି; ଏହି କଥା କେଉଁଠି ଖୋଲିବା ନୁହେଁ, ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କର।” ଏକ ଦିନ ଅର୍ଜୁନ ଖାଇବା ବେଳେ ବାତାସ ଚାଲିଲା; ଦୀପ ଜଳିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ବାତାସ ଦୀପକୁ ନିର୍ବିକ୍ଷେପ କରିଦେଲା। ଖାଇବା ସମାପ୍ତ କରି, କୌନ୍ତେୟ ତାଙ୍କ ହାତକୁ ଅନ୍ୟତୁ କେଉଁଠି ଯିବା ଦେଲେନି; ତାଙ୍କ ହାତ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ, ଉପକୃତ ହେଲା। ଏହି କଥାକୁ ଅଭ୍ୟାସ ଭାବରେ ଭାବି, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ରାତିରେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଅଭ୍ୟାସ କଲେ। ଦ୍ରୋଣା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଉଠି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ: “ମୁଁ ପ୍ରୟାସ କରିବି ଯେ ବିଶ୍ୱରେ କେହି ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ତୁମ ସମାନ ହେବେ ନାହିଁ; ଏହି ଏକ ସତ୍ୟ କଥା ମୁଁ କହୁଛି।” ତାପରେ ଦ୍ରୋଣା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଅଶ୍ବ, ହାତୀ, ରଥ, ଏବଂ ପଦାତି ଯୁଦ୍ଧ କଳା ଶିଖାଇଲେ। କୌରବମାନେ ଗଦା, ତଳୱାର, ଭାଲା, ବଣ୍ଡା, ଶୁଳ, ଏବଂ ମିଶ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ଶିଖିଲେ। ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ଶୁଣି, ହଜାର ରାଜପୁତ୍ର ଏବଂ ରାଜାପୁତ୍ରମାନେ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଶିଖିବା ଆଶାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଦ୍ରୋଣା, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶିଖାଇଲେ; ଏହି ସମୟରେ ନିଷାଦ ରାଜା ହିରଣ୍ୟଧନୁଙ୍କ ପୁଅ ଏକଲବ୍ୟ ଦ୍ରୋଣାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଦ୍ରୋଣା ସେଉଁଠି ନିଷାଦ ଭାବରେ ଏକଲବ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେନି; ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଧର୍ମ ଜାଣି, ଶିଷ୍ୟ ଭାବରେ କେବଳ ଏହି ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ ନେବାକୁ ଚାହିଲେ। “ନିଷାଦ, ତୁମେ ମୋ ଶିଷ୍ୟ ନୁହେଁ; ତୁମେ ଶସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାରରେ ଦକ୍ଷ; ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ—ମୋ ଅନୁମତି ସଦା ରହିଛି।” କିନ୍ତୁ ଏକଲବ୍ୟ, ଦ୍ରୋଣାଙ୍କ ପାଦରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦ୍ରୋଣାଙ୍କ ମୃତ୍ତିକା ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କଲେ। ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଷ୍ୟ ଭାବରେ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ପାଇଁ ଶ୍ରମ କଲେ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଏକଲବ୍ୟ ତୀର ଛାଡ଼ିବା, ଧରିବା, ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦକ୍ଷତା ଲାଭ କଲେ। ଶୀଘ୍ର ହାତର ହାଲକା ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଅର୍ଜନ କଲେ; ତାପରେ ଦ୍ରୋଣାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ରଥରେ ଶିକାର କୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏଠାରେ, ଏକ ଲୋକ ତାଙ୍କ ଉପକରଣ ନେଇ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପଛରେ ଚାଲିଲେ, ସହିତ ଏକ କୁକୁର ନେଇ। ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ହେଇ ଦିଅଉଁଥିବାବେଳେ, କୁକୁର ଖେଳିଖେଳି ଏକଲବ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା। ନିଷାଦ ଯୁବକ, ଯାହାର ଶରୀର କଳା ମାଟିରେ ଲିପ୍ତ, କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚମଡ଼ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଜଟା ଥିଲା, ଦେଖି କୁକୁର ନିକଟରେ ଉଭା ହେଇ ଭଉଁ ଦେଇଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଏକଲବ୍ୟ କୁକୁର ଭଉଁ ଦେଇଥିବାବେଳେ, ଏକ ସମୟରେ ସାତଟି ତୀର ତାହାର ମୁହଁରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଶୀଘ୍ରତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। କୁକୁର, ତାହାର ମୁହଁ ତୀରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିକଟକୁ ଆସିଲା; ଦେଖି, ଶୂର ପାଣ୍ଡବମାନେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ଶୀଘ୍ରତା ଓ ଶବ୍ଦ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଦକ୍ଷତା ଦେଖି, ସେମାନେ ଲଜ୍ଜିତ ଓ ପ୍ରଶଂସାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।