ଏକ ଦିନ, ମହାପୁରୁଷ ଶରଦ୍ୱତ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ତାଙ୍କ ତପୋବନ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କ ଶୁକ୍ର ଉଁତି ଏକ କଣ୍ଡର ଉପରେ ପଡିଲା, ଏବଂ ରଜା, ଏହା ଦୁଇପ୍ରକାରରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା। ଏହି କଣ୍ଡରୁ ଗଉତମ ଶରଦ୍ୱତଙ୍କ ଦୁଇ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହା ଗଉତମ ଋଷିଙ୍କ ତପୋବନ ଉପକୂଳରେ ଘଟିଲା, ସେତେବେଳେ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ ଅପସ୍ଥାରେ ଶିକାର କରୁଥିଲେ। ଏକ ସେନା ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଡ଼ିବା ସମୟରେ ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁ, ସହିତ ଧନୁଷ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଦେଖିଲେ। ସେ ଏମାନେ ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶରଦ୍ୱତଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁକୁ ନିଅନ୍ତୁ, ଜଣାଇଲେ—"ଏମାନେ ମୋ ଶିଶୁ।" ପ୍ରତୀପଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶାନ୍ତନୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ରୀତିରେ ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁକୁ ପାଳନ କଲେ। ଦୟାରୁ ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁକୁ ପାଳନ କରିଥିବାରୁ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ନାମ ଦେଲେ—ପୁଅକୁ କୃପା, ଝିଅକୁ କୃପୀ। ତାଙ୍କ ପିତା ଗଉତମ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ତପସ୍ୟା କରି, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବଂଶ ବିବରଣୀ ଦେଲେ। କୃପା, ରାଜା, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଅତି ନିଷ୍ଠା ହୋଇ, ଚାରିପ୍ରକାର ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟା ଶିଖାଇଲେ, ଏବଂ କୃପା ଅତି କ୍ଷିପ୍ର ସମୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷକ ହେବାକୁ ପାରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଭୀଷ୍ମ, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, କୃପାକୁ ଡାକି, ତାଙ୍କ ନାତିମାନେ—ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ଯାଦବମାନେ—ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ମହାରଥୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଯାଦବମାନେ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ରାଜାମାନେ, କୃପାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷକ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ ହେଲେ। କୃପା ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଶିକ୍ଷକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶୌର୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ; କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଦୁର୍ବଳ, ଅଭାଗା, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ଅପ୍ରବୀଣ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଶିକ୍ଷା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ନଥିବା କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁରୁମାନେଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଶିଖାଇପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହି ଭାବରେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ। ତେଣୁ ଭୀଷ୍ମ, ବିଦ୍ୱାନ୍ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ, ପାଣ୍ଡବ ଓ କୌରବମାନେଙ୍କୁ ଶିଷ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଲେ। ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ ଭୀଷ୍ମ, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣ ଖୁସି ହେଲେ। ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଦ୍ରୋଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶିଷ୍ୟ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଶିଖାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଅତି କ୍ଷିପ୍ର ସମୟରେ, କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରବୀଣ ହେଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—ଦ୍ରୋଣ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ? କିପରି ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଲେ? କିପରି କୁରୁମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ? ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ରୋଣ କାହାର ପୁତ୍ର? ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାର ଉପକୂଳରେ ଏକ ମହାନ ଋଷି ଥିଲେ, ନାମ ଭରଦ୍ୱାଜ, ନିତ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏକ ଦିନ, ଭରଦ୍ୱାଜ ଅନ୍ୟ ମହାଋଷିମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞାନ୍ତରେ ଘୁଡ଼ିବା ସମୟରେ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଘୃତାଚୀ ନାମକ ଅପ୍ସରା ଜଳରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଯୌବନ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖି ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁହଁ ହୋଇଲେ। ବାତାସରେ ତାଙ୍କ ଉପରଣ ଉଡ଼ିଗଲା, ଏବଂ ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନୁରାଗ ହେଲେ। ଏହି ଅନୁରାଗ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ଶୁକ୍ର ଚୁଟିଗଲା, ଏବଂ ଭରଦ୍ୱାଜ ଏହାକୁ ଏକ ଦୋଳାରେ ରଖିଲେ। ସେହି ଦୋଳାରୁ ଦ୍ରୋଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ବିଦ୍ୱାନ୍ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ। କଶ୍ୟପ ଋଷି ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ଲାଭ କରି, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଦେବମାନେ ପାଇଁ। ଭରଦ୍ୱାଜ ଏହି ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଭାଇକୁ ଦେଲେ। ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଏହି ବିଶିଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ। ଏକ ରାଜା ପ୍ରିଷତ ଥିଲେ, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ମିତ୍ର, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଡ୍ରୁପଦ। ଏହି ଡ୍ରୁପଦ ତପୋବନକୁ ଯାଇ, ଦ୍ରୋଣ ସହିତ ଖେଳି, ପଢ଼ିଲେ। ପ୍ରିଷତ ଚଳିଗଲେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଡ୍ରୁପଦ ପଞ୍ଚାଳର ରାଜା ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଭରଦ୍ୱାଜ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଦ୍ରୋଣ ତପସ୍ୟା କରି ତପୋବନରେ ରହିଲେ। ଦ୍ରୋଣ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରବୀଣ, ତାଙ୍କ ପାପ ତପସ୍ୟାରେ ଦଗ୍ଧ, ପିତୃମାନେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦରେ ପୁଅ ଚାହିଁ, ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲେ। ଦ୍ରୋଣ କୃପୀ, ଶରଦ୍ୱତଙ୍କ ଝିଅ, ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଧର୍ମ ଓ ନିଗ୍ରହରେ ନିଷ୍ଠା, ସେକୁ ବିବାହ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଗୌତମୀ ଠାରୁ ଏକ ପୁଅ ମିଳିଲା, ନାମ ଅଶ୍ୱଥାମା, ଯିଏ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଉଚ୍ଛୈଶ୍ରବାସ୍ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ହିଁହିଁ କଲେ। ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଆକାଶରେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ କହିଲା—"ଘୋଡ଼ାର ଭଳି ଏହି ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି।" ତେଣୁ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଅଶ୍ୱଥାମା ନାମ ଦିଅ। ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏଭଳି ଏହି ଉତ୍କଳିତ ଗାଥାରେ ଦ୍ରୋଣ, ଅଶ୍ୱଥାମା, ଏବଂ କୃପାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଦୟା, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଓ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାର ଅନୁସୂତି ଉତ୍କଳିତ ହୋଇଛି।