ସଫେଦ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ପୁରୋହିତମାନେ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଗରେ ଦୌଡ଼ିଲେ; ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକ ତୀବ୍ର ଜ୍ୱାଲାରେ ଜଳୁଥିଲା, ଶୋଭାମୟ ଏବଂ ସଜାଯାଇଥିଲା। ହଜାର ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର, ଦୁଃଖ ଓ ବିଷାଦରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖର ସମୟରେ ସେମାନେ ଭାବୁଥିଲେ, "ରାଜା ଆମକୁ ଛାଡ଼ି, ଆମକୁ ସଦାର ଦୁଃଖ ଓ ଅନାଥତାରେ ଛାଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି, ଏବେ ସେ କେଉଁଠି ଯିବେ?" ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ବିଦୁର ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଉଠିଲେ; ବାହ୍ଲିକ, ସୋମଦତ୍ତ, ଓ ଭୂରିଶ୍ରବା ରାଜା ମଧ୍ୟ ଏହି ଶୋକରେ ଲିନ ହେଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରେମ ଓ ଦୁଃଖରେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଶୋଭାମୟ, ସମ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଗଙ୍ଗାତଟରେ, ମନୋହର ବନ୍ୟାଞ୍ଚଳରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ। ସତ୍ୟବାନ୍ ଲୋକମାନେ, ସିଂହସମ ପାଣ୍ଡୁ ରାଜାଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କର ଜନନୀଙ୍କ ଦୋଳୀକୁ ସେଠାରେ ରଖିଲେ। ପରେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଚନ୍ଦନ ଓ କଳିକା ତେଲରେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଲେ। ସୁନା ଭାଣ୍ଡରେ ଜଳ ଭରି ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଶୁଭ୍ର ଚନ୍ଦନ ଲେପି ଢାକିଦେଲେ। ତାପରେ କଳା ଅଗରୁ, ତୁଙ୍ଗ ରସ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ପିନ୍ଧାଇଲେ। ଏହି ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକାଯିବା ପରେ ରାଜା ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଯେ, ସେ ଏଉଁ ଜୀବନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି, ନୂତନ ବାଘ ଭଳି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଶୁଭ୍ର ବିଛାନାରେ ବସିଛନ୍ତି। ପୁରୋହିତମାନେ ଓ ଯଜ୍ଞାଚାର୍ୟମାନେ ବେଦ ନିୟମାନୁସାରେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞାର ଅଗ୍ନିକୁ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସେବା କଲେ। ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ପୁରୋହିତମାନେ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ କରାଗଲା। ଚନ୍ଦନ, କମଳ, ସାରଳ, ଦେବଦାରୁ, ଗୁଗୁଳ ଓ ଲାକ୍ସ ମିଶାଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେଲେ। ହରିବେରା, ଉଶୀର ମୂଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଗଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କୌଶଳ୍ୟା ମାତା ମୃତ୍ୟୁବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ମାଟିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, "ହା, ମୋ ପୁଅ!" ବୋଲି କାନ୍ଦିଉଠିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ କରୁଣାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ। କୁନ୍ତୀଙ୍କ ଦୁଃଖଦ ଚିତ୍କାରରେ ମାନବ ଓ ପଶୁ ମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଳାପ କରିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁର, ସମସ୍ତ କୌରବ ଗଭୀର ଶୋକରେ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ। ପରେ ଭୀଷ୍ମ, ବିଦୁର, ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ କୁରୁ ଗୃହର ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ମିଶି, ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳତର୍ପଣ କଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଭୀଷ୍ମ, ବିଦୁର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୁଟୁମ୍ବମାନେ ଏହି ଜଳତର୍ପଣ କରି, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଜଳତର୍ପଣ ଶେଷ, ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେଖି, ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହିତ ମାଟିରେ ଶୁଇଥିଲେ, ଏହିଭଳି ନଗରବାସୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଠି ଶୁଇଥିଲେ। ବାର ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନଗର, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ, ଅନନ୍ଦହୀନ, ଅସ୍ଥିର ଓ ରାଜପୁତ୍ର ବିହୀନ ଭାବରେ ରହିଲା। ତାପରେ ବିଦୁର, ଭୀଷ୍ମ, ବ୍ୟାସ ଓ ରାଜା, ପରିବାର ଲୋକମାନେ ମିଶି, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଇଁ ପିତୃମାନ୍ୟ ଓ ଅମୃତମୟ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ। ପୁରୋହିତଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ବିଧିଅନୁସାରେ କ୍ରିୟା କରି, ହଜାର ହଜାର କୁରୁ ଓ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ, ଦ୍ୱିଜମାନେ କୁ ରତ୍ନ ଓ ଉତ୍ତମ ଗ୍ରାମ ଦାନ କଲେ। ସଂସ୍କାର ଶେଷେ, ସେମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ବରଣାବତ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ ନିତ୍ୟ ଶୋକ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀ ଏହି ନିଃସ୍ୱ ଅବସ୍ଥାରେ ନିଜ ପରିଜନ ହାରାଇଥିବା ପରି ଦୁଃଖିତ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଶେଷେ, ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ ଓ ବିମୂଢ଼ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସୁଖର ସମୟ ଚାଲିଗଲା; ଏବେ କଠିନ ଦିନ ଆସିଲା। ପ୍ରତିଦିନ ନୂତନ ଅପଶକୁନ ଆସୁଛି, ଭୂମି ତାଙ୍କ ଯୌବନ ହରାଇଛି। ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାୟର ଯୁଗ ଆସିବ, ଧର୍ମ ଓ କ୍ରିୟା ହାରାଇଯିବ। ଏହି କୁରୁମାନେର ଅପମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଧରିପାରିବ ନାହିଁ। ତୁମେ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କର, ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଅ ଓ ତପସ୍ୟା କର। ଏହି କୁଟୁମ୍ବର ନାଶ ଓ ନିଜର ଅନ୍ତକୁ ତୁମେ ଦେଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ମାତା ଏହାକୁ ମନୋମତି ଦେଇ, ତାଙ୍କ ସ୍ନୁଷାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଅମ୍ବିକା, ଶୁଣ, ତୁମ ନାତିଙ୍କ ଅନ୍ୟାୟ ଶାସନରେ ଭାରତମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ସାଥୀ ଓ ନଗରବାସୀ ସବୁ ନଶ୍ଟ ହେବେ। ଆମେ ଯଦି ଚାହ, ଏହି ଦୁଃଖିତ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ନେଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।" ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସତ୍ୟବତୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସ୍ନୁଷାମାନେ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରି, ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି, ଚାହିଥିବା ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହିପରି ବେଦନିୟମାନୁସାରେ କ୍ରିୟା ଶେଷେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ବଡ଼ ହେଲେ, ପିତୃଗୃହରେ ସମସ୍ତ ଉପଭୋଗ କରି ଶୁଭଦିନ କଟାଇଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ସେମାନେ ଖେଳ, ଆନନ୍ଦରେ ଅତିବାହିତ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଖେଳରେ ପ୍ରତିଭାରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ହେଉଥିଲେ। ଦୌଡ଼, ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ, ଖାଇବା, ଏବଂ ଧୂଳିରେ ଟାଣିବା ଖେଳରେ ଭୀମସେନ ସମସ୍ତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜୟ କରୁଥିଲେ। ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳୁଥିବା ସମୟରେ, ରାଜା, ସେ ତାଙ୍କୁ ପକାଇ, ମୁଣ୍ଡ ଧରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଉଥିଲେ।