ଏଠାରେ ମହାଭାରତର ଉଦ୍ୟୋଗ ପର୍ବର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି । କୃଷ୍ଣ ଦୁଇ ପକ୍ଷର ମଙ୍ଗଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଚାହିଁ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କର ଅନୁରୋଧ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଦେଲେ । ଏଠି, ଦମ୍ଭୋଦ୍ଭବଙ୍କ କଥା ଏବଂ ମହାତ୍ମା ମାତଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଵର ମାଗିବା ଉପଖ୍ୟାନ ବି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି । ଏହି ସହିତ ଋଷି ଗାଳବଙ୍କ ଗାଥା ଏବଂ ଭିଦୁଳାଙ୍କ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦିଆ ଉପଦେଶ ବି ଏଠି ବର୍ଣ୍ଣିତ । କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଅଭିପ୍ରାୟ ଦେଖି, ଯୋଗେଶ୍ୱର କୃଷ୍ଣ ଏହା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରିଦେଲେ । ପରେ, କୃଷ୍ଣ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରଥରେ ବସାଇ ଦୈନ୍ୟ, ଉପାୟ ଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ସହ କଥା ହେଲେ, କିନ୍ତୁ କର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପାଇଁ ଏହା ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ । କୃଷ୍ଣ ହସ୍ତିନାପୁରରୁ ଉପପ୍ଲବ୍ୟକୁ ଆସି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଠାରେ ସମସ୍ତ ଘଟିଥିବା କଥା ବିସ୍ତାରରେ କହିଦେଲେ । ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ମନନ କରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ । ଏହିପରେ, ହସ୍ତିନାପୁର ନଗରରୁ ଅନେକ ମଣିଷ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହାତୀ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବିଶାଳ ସଂଖ୍ୟାରେ ଚାଲିଗଲେ । ଏଠି, ରାଜା ଉଲୂକଙ୍କୁ ଦୂତ ଭାବରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇ, ମହାସଂଗ୍ରାମ ପୂର୍ବରୁ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇଲେ । ରଥୀ, ମହାରଥୀ ଓ ଅମ୍ବାଙ୍କ ଉପଖ୍ୟାନ ଏଠି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଛି । ଏହିପରି ଅନେକ ଘଟଣା ଥିବା ଉଦ୍ୟୋଗ ପର୍ବ ପଞ୍ଚମ ପର୍ବ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ । ଉଦ୍ୟୋଗ ପର୍ବରେ ଏକ ଶତ ଛଅ ଛଅ ଅଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଥିବା ବିଷୟ ମହାର୍ଷି ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି; ଏହି ପର୍ବ ଛଅ ହଜାର ଅଠାନବେ ଶ୍ଲୋକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଠାନବେ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି । ଏହି ପର୍ବ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ, ତା'ପରେ ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟରେ ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବ ଆସିଛି । ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବରେ, ସଞ୍ଜୟ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ରଚନା ବିବର୍ଣ୍ଣା କରିଥିଲେ, ଏଠି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସେନା ଭୟ ଓ ନିରାଶାରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲା । ଏଠି, ଦଶ ଦିନ ଧରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଏଠି, ମହାତ୍ମା ବାସୁଦେବ କୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମନର ମହାଭ୍ରାନ୍ତି ଦୂର କରିଦେଲେ । ତିନି, ମୋକ୍ଷଦର୍ଶୀ ମୁନିମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ ଓ ତାଙ୍କର ତତ୍ତ୍ୱ ବିଚାର କରି, ଅବିଦ୍ୟା ଜନିତ ମୋହକୁ ନଶ୍ୱ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସଦା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ । ଏହା ପରେ, ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ରଥରୁ ଜହ୍ନା ଚାପି, ଚମୁରି ହାତରେ ଧରି, ଭୟ ଛାଡି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ । ଏଠି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ଚାପ୍ର ମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ କରିଦେଲା; ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ । ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଅର୍ଜୁନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ମାରି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରଥରୁ ଭୂମିରେ ଢାଳିଦେଲେ । ଏଠି, ଭୀଷ୍ମ ବାଣଶୟ୍ୟ ଉପରେ ଶୟାନ ହେଲେ; ଏହିପରି ଭାବେ ଭାରତର ଷଷ୍ଠ ପର୍ବ, ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି । ଏହି ପର୍ବରେ ଏକ ଶତ ସତର ଅଧ୍ୟାୟ ଓ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଆଠଶେ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି । ବ୍ୟାସଦେବ ଏଠିରେ ଚଉରାଶି ଶ୍ଲୋକ ଗଣନା କରିଛନ୍ତି ଭୀଷ୍ମ ପର୍ବରେ । ତା'ପରେ ଡ୍ରୋଣ ପର୍ବର ବର୍ଣ୍ଣନା ଆସେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ଏଉଁଠି ଶିକ୍ଷକ ଡ୍ରୋଣ ଅଧିନାୟକ ହିସାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାର ମହାପାଣ୍ଡିତ ଡ୍ରୋଣ ଧର୍ମରାଜ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବନ୍ଧିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ । ଏଠି, ସଂଶପ୍ତକମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଦୂରେ ନେଇଗଲେ, ଏଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ଭାଗଦତ୍ତ ତାଙ୍କ ଦୀପିତ ହାତୀ ସୁପ୍ରତିକ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ । ତାଙ୍କୁ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ବିଜୟ କଲେ; ଏଉଁଠି ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଏକାକୀ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଅନେକ ମହାବୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ । ଜୟଦ୍ରଥ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ଅପୂର୍ବ ଶୂରବୀରଙ୍କୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବୟସରେ ବଧ କଲେ; ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ବଧ ପରେ, କ୍ରୋଧିତ ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଲେ । ସପ୍ତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ଅର୍ଜୁନ ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ଏଉଁଠି ଭୀମ ଓ ମହାରଥୀ ସାତ୍ୟକି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଖୋଜରେ ଭାରତୀୟ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ବି ହରି ନ ପାରିବେ । ଅବଶିଷ୍ଟ ସଂଶପ୍ତକମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମୂଳ ନଶ୍ୱ ହେଲେ; ଏଠି, ନବ କୋଟି ସଂଶପ୍ତକ ନିହତ ହେଲେ । ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ବାହାରି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱ ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ । ନାରାୟଣୀ ସେନା, ଗୋପ, ଦକ୍ଷ ଯୋଧ୍ୟା ଅଲମ୍ବୁଷ, ଶୃତାୟୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଳସନ୍ଧ, ସୌମଦତ୍ତି, ବିରାଟ, ଦୃପଦ ଓ ଘଟୋତ୍କଚ ଆଦି ଅନେକ ମହାବୀର ଡ୍ରୋଣ ପର୍ବରେ ବଧ ହେଲେ । ଏଠି, ଡ୍ରୋଣ ବଧ ହେବା ପରେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅଶ୍ୱଥାମା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ନାରାୟଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ । ଏଠି ଅଗ୍ନେୟାସ୍ତ୍ର, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଆଗମନ, କୃଷ୍ଣ ଓ ପାର୍ଥଙ୍କ ମହିମା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି । ଏହି ସପ୍ତମ ପର୍ବରେ ପୃଥିବୀର ଅଧିକାଂଶ ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ତ ଘଟିଥିଲା । ଡ୍ରୋଣ ପର୍ବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ନାମୀ ଯୋଧ୍ୟାମାନେ, ଏଠି ଏକ ଶତ ସତର ଅଧ୍ୟାୟ ଓ ତା'ଉପରେ ସତର ଅଧ୍ୟାୟ ଅଛି । ଏଠି ଏଠାରେ ଏଠି ଅଷ୍ଟ ହଜାର ନଖରେ ଏବଂ ନଖରେ ଏବଂ ନଖରେ ଶ୍ଲୋକ ଗଣନା ହୋଇଛି । ପରାଶରପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ଏହି ଡ୍ରୋଣ ପର୍ବ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରି, ତା'ପରେ ଅଦ୍ଭୁତ କର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି । କର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ ସାରଥି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଚୀନ ତ୍ରିପୁର ବିନାଶ ଉପଖ୍ୟାନ ବି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି ।