ଏହି ଉତ୍କଳିତ ଘଟଣାରେ, ଦୂର୍ଗମ ଦୂର ଅରଣ୍ୟରେ ଏକ ଦିନ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦେଇ ଧର୍ମ ନିଜେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ମହାବଳୀ ରାଜା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମାତରିଶ୍ୱାନ ଭୀମକୁ ଦେଇଲେ, ଯିଏ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ; ପୁରନ୍ଦର, ଅର୍ଥାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, କୁନ୍ତିଙ୍କୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଦେଇଲେ, ଯିଏ ସତ୍ୟବୀରତାରେ ଅଟୁଟ। ଏହି ମହାବଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଜନ୍ମ ନେବା ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର କୁନ୍ତିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ଦୟାରେ ଏହି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲା, ହେ କୁନ୍ତି, ତୁମେ ସତ୍ୟବୀରତାରେ ଅଟୁଟ।" ଇନ୍ଦ୍ର କୁହିଲେ, "ଏହି ପୁତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ଅଜୟ ଶତ୍ରୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିବ; ତାଙ୍କ ଧନୁର୍ଧର ଯଶ ଦିନେ ଦିନେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ।" ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବେ। ସେ ଦୁର୍ଯୋଧନ ଓ କୌରବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହରାଇବେ; ଏହି ବୀରର ଶୌର୍ୟ କାରଣରେ, ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜସୂୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, ନିତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ରହିବେ। ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଇ ଦୁଇ ମହାବଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଏହି ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାରମାନଙ୍କୁ ଦେଇ ଜନ୍ମିଥିଲେ: ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ, ଦୁଇଁଜଣ ଅପାର ଉଜ୍ଵଳତାର ଅଧିକାରୀ। ଏହି ନିତିନିଷ୍ଠ ଓ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡୁବଂଶୀ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରୁଥିଲେ, ପାଣ୍ଡୁର ଆନ୍ୱୟ ଏଭଳି ପୁନରୁଦ୍ଧାର ହେଲା। ପାଣ୍ଡୁର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ, ବୃଦ୍ଧି, ଓ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଦେଖି, ତୁମେ ସଦା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରିବ। ନିତିଶୀଳ ଆଚରଣରେ ରହି, ପାଣ୍ଡୁ ପୁତ୍ରପ୍ରାପ୍ତି କଲେ; ଏବଂ ସପ୍ତଦଶ ଦିନରେ ସେ ପିତୃଲୋକକୁ ଯାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିସ୍ନାନ କରାଯିବା ବେଳେ, ମାଦ୍ରୀ ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ପତିପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ପତିଲୋକକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟର କ୍ରିୟା ସଂପନ୍ନ କରାଯିବା ଉଚିତ। କୁନ୍ତି ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେବା ଉଚିତ; ଏହା ଏକ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ। ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଦେହ ଓ ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମାତା ସହ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳିବା ଶକ୍ତିରେ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦିଅ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ପରେ, ପାଣ୍ଡୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁରୁବଂଶୀ ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ପିତୃଯଜ୍ଞ ଲାଭ କରିବେ। ଏହିପରି କୁରୁମାନଙ୍କୁ କହି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ। ଏହି ଗନ୍ଧର୍ବନଗର ଭଳି ଦେଖାଯାଇଥିବା ତପସ୍ୱୀଗଣ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ, ତାହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ପରେ, ହେ ବିଦୁର, ପାଣ୍ଡୁ, ସିଂହଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜାଙ୍କ ଭଳି ସମସ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କର। ପାଣ୍ଡୁ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଗୋଧନ, ବସ୍ତ୍ର, ମଣି, ଓ ଅନେକ ଧନ ଯେଉଁଠାରେ ଚାହିଁବେ, ଯେଉଁଠାରେ ଚାହିଁବାକୁ ଦିଅ। କୁନ୍ତିଙ୍କୁ ଯେପରି ଆଦର କରାଯିବ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଆଦର କର; ତାଙ୍କୁ ଏପରି ରକ୍ଷା କର, ଯେଉଁଠି ବାୟୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ପାଣ୍ଡୁ, ପାପହୀନ ଓ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାରଣ ତାଙ୍କୁ ପଞ୍ଚ ଦେବପୁତ୍ର ସମ ବୀର ପୁତ୍ର ମିଳିଥିଲେ। ବିଦୁର, "ଏହିପରି ହେଉ," କହି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କଲେ। ତାପରେ, ରାଜଧାନୀରୁ ଅଗ୍ନି, ଘୃତସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପୁଜାରିମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆଣିଲେ। ତାପରେ, ଶ୍ରୀବସନ୍ତ ପ୍ରସୂନ ଓ ଶୁଭ୍ର ସୁଗନ୍ଧି ସାମଗ୍ରୀରେ ଶବ୍ୟ ଅଲଙ୍କୃତ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକି ତାହା ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ଏହିପରି ମାଳା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର, ଧନ ଦେଇ ଶବ୍ୟ ଅଲଙ୍କୃତ ହେଲା; ମନ୍ତ୍ରୀ, ଆତ୍ମୀୟ, ଓ ମିତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ। ସିଂହଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡୁ, ଭଲ ଭାବରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ, ଚମତ୍କାର ଯାନରେ ପୁରୁଷମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ନିୟାଯିବା ସମୟରେ, ମାଦ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଭଲ ଭାବରେ ଢାକାଯିଲେ। ଶ୍ବେତ ଛତା ଓ ଯକ୍ତୂଳି ଚମର ଦେଇ, ସମସ୍ତ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣର ଧ୍ୱନିରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରାଯିଲା। ମନ୍ୟମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ ପାଇଁ ଶତ ଶତ ମଣି ଆଣି, ଚାହିଁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଇଲେ। କୌରବ ପାଇଁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶ୍ବେତ ଛତା, ବଡ଼ ଚମର, ଓ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଆଣିଲେ। ପୁଜାରୀମାନେ ଶ୍ବେତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅଗ୍ନିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଅଲଙ୍କୃତ ଅଗ୍ନି ଆଗରେ ଆଣିଲେ। ହଜାର ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଓ ଶୂଦ୍ର, ଦୁଃଖ ଓ ବିପ୍ରଳମ୍ବରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଅଶ୍ରୁ ପକାଇଲେ। "ସେ ଆମକୁ ଛାଡ଼ି, ଆମକୁ ଦୁଃଖରେ ରଖି, ଆମେ ଅନାଥ ହେଲୁ; ଏବେ ରାଜା କେଉଁଠି ଯିବେ?"—ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖି ସମସ୍ତେ କନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଭୀଷ୍ମ, ବିଦୁର, ବହ୍ଲିକ, ସୋମଦତ୍ତ, ଓ ଭୂରିଶ୍ରବା ସମସ୍ତେ ବିପ୍ଳବ କଲେ। ଏକାଠି ହଜାର ଲୋକ ଜଙ୍ଗଳର ଶୋଭାମୟ ଓ ଶୁଭ୍ର ଗଙ୍ଗା ତୀରକୁ ଗଲେ। ସତ୍ୟବାନମାନେ ସିଂହଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଶବ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହ, ଅନ୍ତିମ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦେହକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସୁଗନ୍ଧି ଦେଇ, କଳିକା ତେଲ ଓ ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଲେ। ସୁନା ଭାଣ୍ଡରେ ଜଳ ଦେଇ ଶୀଘ୍ର ସ୍ନାନ କରାଇ, ଶ୍ବେତ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଡ଼ାକିଲେ। କଳା ଅଲୋ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ତୁଙ୍ଗ ରେସିନ ଦେଇ, ସ୍ଥାନୀୟ ଶ୍ବେତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇଲେ। ଏହି ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକାଯିବା ପରେ, ରାଜା ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପୁରୁଷ ଭଳି ଦେଖାଯିଲେ, ନୂତନ ସିଂହ ଭଳି ଶୋଭା ପାଇଲେ, ଏକ ଶୁଭ୍ର ଶୟନରେ ଶୋଇଥିବା ଭଳି।