ଏହି ଘଟଣାବଳୀ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ଘଟିଥିଲା। ସମସ୍ତେ ବିଷଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟାର ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କିଛି ଯୁବତୀମାନେ କହିଲେ, “ପତି ସହ ଏକାଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଫଳ ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ କହନ୍ତି, ଏହା ସାଧାରଣ କଥା ନୁହେଁ, ବଡ଼ କଠିନ।” ତେବେ ସତୀ ନାରୀ, ପତିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଯଦି ସ୍ଥିର ଚିତ୍ତରେ ପତିବ୍ରତା ରହନ୍ତି, ନିଜ ଆଚାର, ଶୁଦ୍ଧ ଚିନ୍ତା, ଶବ୍ଦ ଓ କ୍ରିୟାରେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର ରଖନ୍ତି, ସେ ନାରୀ ଶୁଭଦାୟିନୀ ହୁଅନ୍ତି। ଏମିତି ନାରୀ, ପତିଙ୍କୁ ମନେ କରି, ତାଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇପାରନ୍ତି; ଏହିପରି ମହିଳା ପତି, ନିଜେ ଓ ପୁଅଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ତେଣୁ ଆମେ ଭାବୁଛୁ, ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ଜୀବିତ ରହିବା ଉଚିତ। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମତ ଅନୁଯାୟୀ, ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ରହିଛି, ଏବଂ ମୁଁ ଏହିପରି କରିବି। ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ବିପଦ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ମୋ ପତି, ପୁଅମାନେ ଓ ମୋ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନେ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କୁନ୍ତୀ ସେମାନଙ୍କ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ କୁଶଳରେ ରଖିପାରିବେ; ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିରେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ମଧ୍ୟ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି। ବୃଷ୍ଣି ଓ କୁନ୍ତିଭୋଜ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମେମାନେ ପରି ପିଲାମାନେଙ୍କ ଦେଖାଶୁଣା କରିପାରିବି ନାହିଁ। ମୁଁ ଏଯାଏଁ ଭୋଗରେ ତୃପ୍ତି ମିଳାଇନଥିଲି, ଏବେ ମୁଁ ମୋ ପତିଙ୍କ ପଛରେ ଯିବି; ସାଂସାରିକ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ପ୍ରଧାନ, ସେ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, କୃତଜ୍ଞ, ସତ୍ୟବାନ୍, ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପତିଙ୍କ ଚରଣକୁ ସେବା କରିବି; ମୋତେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଲକ୍ଷ୍ମୀମୟୀ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଏପରି କହି, ମଦ୍ର ରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ମାଦ୍ରୀ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପାଖରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ତାଙ୍କର ଜୁମ୍ମା ଦୁଇ ଝିଅ ପୁଅମାନେ (ନକୁଳ-ସହଦେବ) ତାଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କଲେ। ସେ ବଡ଼ଠାରୁ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ନିଜ ଦୁଇଁ ପୁଅଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବାରମ୍ବାର ଚୁମ୍ବନ କଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ହାତ ଧରି ମାଦ୍ରୀ କହିଲେ, “କୁନ୍ତୀ ତୁମ ମାଆ, ମୁଁ ତୁମ ଧାୟି, ଏବଂ ତୁମ ପିତା ଏବେ ନାହାନ୍ତି। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଚାରିଜଣ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼, ଧର୍ମରେ ସେ ସବୁବେଳେ ପିତା ସମାନ; ପରିବାରର ବଡ଼ମାନେଙ୍କ ସେବା କରିବା, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିବା ଉଚିତ। ଏମିତି ଲୋକମାନେ କେବେ ନାଶ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ପରାଜିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ ସମସ୍ତେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରୁହ।" ଏପରି କହି, ମାଦ୍ରୀ ବାରମ୍ବାର ଋଷିମାନେ ଓ ପୃଥାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ଋଷିମାନେଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କହିଛି, ତାହା ସଫଳ ହେଉ। ବୃଷ୍ଣି କନ୍ୟା, ତୁମ ପରି ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ; ତୁମର ଶକ୍ତି, ତେଜ, ନିୟମ, ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ବଂଶୀୟ ମହିମା ଅପୂର୍ବ। କୁନ୍ତୀ, ତୁମେ ତୁମ ପାଞ୍ଚ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖିବ; ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ଓ ଭକ୍ତି ଦେଇଛି। ତୁମେ ବଡ଼ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଭ ଗୁଣରେ ଭୂଷିତ; ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଧର୍ମ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ; ଏଠାରେ ତୁମେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କର, ଦ୍ୱିଧା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ଏପରି କହିବା ପରେ, କୁନ୍ତୀ କନ୍ଧ ଉପରେ ଅଶ୍ରୁ ଧରି, କହିଲେ, "ତୁମେ ଅନୁମତି ପାଇଲ; ତୁମ ପତି ସହ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅ। ତୁମେ ଦେବଲୋକରେ ତୁମ ପତି ସହ ଆଜି ଶୀଘ୍ର ଯୁକ୍ତ ହେଉ, ଏବଂ ଚିରକାଳ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର।" ଏଠାରେ ପୁରୋହିତ, ସ୍ନାନ କରି, ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ସବୁ ଜିନିଷ—ସୁନା, ଘୃତ, ତିଳ, ଦହି, ଚାଉଳ ଆଣିଲେ। ପାଣିର ଘଡ଼ା, କୁଏଁ, ଏବଂ ତ୍ୟାଗୀମାନେ, ଯଥାନୁଷ୍ଠାନ ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନି ଆଣି, ସବୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। କଶ୍ୟପ ଋଷି ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟା କଲେ; ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପୁରୋହିତଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରିୟା କଲେ। ସେହି ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦାହ କରାଗଲା, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଭାସି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଋଷିମାନେ, ପୁଅମାନେ ଓ ପୃଥାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଚିତାରେ ବସିଥିବା ସ୍ନେହାନ୍ବିତ ପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ମଦ୍ର ରାଜନନ୍ଦିନୀ ମାଦ୍ରୀ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚିତାରେ ଚଢ଼ିଗଲେ। ସମସ୍ତେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଅଖଣ୍ଡ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଭାଇମାନେ ସହ ଏଠି ପିତୃତର୍ପଣ କଲେ। ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତର ତ୍ୟାଗୀ ଋଷି, ଅନ୍ୟ ମୁନି ଓ ଚାରଣମାନେ ଯଥାର୍ଥ କ୍ରିୟା କଲେ। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ଦେଖି, ଦେବସମ ମହାନ ଋଷିମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଆଲୋଚନା କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ସେ ରାଜ୍ୟ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ଏଠି ତ୍ୟାଗୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ଜନନୀମାନେ ତୁମ ହସ୍ତେ ଦେଇ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ପୁଅ, ଦେହ, ଜନନୀ ଓ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଆମେ ନେଇଯିବା ଉଚିତ—ଏହି ହେଉଛି ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।” ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ଦେବସମ ଋଷିମାନେ ମିଶି, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପ୍ରଥମେ ରଖି, ନାଗସାହ୍ବୟ ନାମକ ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଭିଷ୍ମ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସମସ୍ତେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ପୁଅମାନେ ଓ ତ୍ୟାଗୀମାନେ ସହ ଚାଲିଗଲେ। ଯେଉଁ କୁନ୍ତୀ ସବୁବେଳେ ନିଜ ପୁଅମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ, ସେ ଏବେ ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରେ ଚାଲିଗଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଛୋଟ ଲାଗିଲା। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସେ ମହାନ ନାରୀ କୁରୁ ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚି, ବର୍ଧମାନା ନଗର ଦ୍ୱାରରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।