ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପିତା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଅଚେତନ ହୋଇଯାଇଲେ। ସେମାନେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଚରଣକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କନ୍ଦିଲେ, “ହା ବାପା! ଆମେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲୁ। ହା ବାପା! ଆମେ ଅପରିତ୍ରାଣ ହୋଇପଡ଼ିଲୁ।” “ତୁମେ ନ ଥିଲେ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ଆମେ ଏହି ପିଲାମାନେ କିପରି ବଞ୍ଚିବୁ? ସଂସାରର ପାଳକ ହେଉଥିବା ତୁମର ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଅପରିତ୍ରାଣ ହୋଇଗଲେ। ଏକ କ୍ଷଣରେ, ହେ ରାଜା, ଦେଖ, ସଂସାର କେତେ ବିଚିତ୍ର! ଆମ ପରି ଅଭାଗା ରାଜପୁତ୍ର କିଛି ନାହିଁ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ। ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା ଦ୍ୱାରା, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏବେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲୁ। ବତାଉ, ରାଜା, ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ଆମେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ? ଆମପ୍ରତି ଦୟା କର। ତୁମର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ପାଇଥିଲ, ଅଭିମାନ ଛାଡ଼ି ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲା ଓ ନିଜେ ଆମ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲ। ଜଙ୍ଗଲ ଶାକ, କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳ ଦେଇ ଆମକୁ ପୋଷ୍ୟା କରିଥିଲ। ଯେଉଁ ପିତାମାନେ ମହତ୍ତ୍ୱ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ପରି ପୁଅ ଆଶା କରନ୍ତି। ତିନି ପୁରୁଷାର୍ଥର ଫଳ ଆଶା କରିଥିଲ, ଏବେ ସେଇ ସମୟ ଆସିଛି; ଏହି ଫଳ ଭୋଗ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ। ଏପରି କହି ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଏବେ ଭୀମ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ଭାରତବଂଶ ଯେଉଁବେଳେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ପାଣ୍ଡୁ ତାହାକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ତାଙ୍କର ଅରଣ୍ୟଗମନ ସହିତ ରାଜ୍ୟ ହରାଗଲା ଓ ଶାସକ ନ ରହିଲା। ପୁଣି ଏକଥର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଚ୍ୟୁତ ହେଲା, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ତାହାକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଏହି କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ସ୍ୱୀକାର କରି, ହେ ଶଙ୍କର, ଏବେ ଯାଅ। ଆମେ ତପସ୍ୟା କରି ତୁମକୁ ପାଇଥିଲୁ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ। କିନ୍ତୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଇ ମହାଫଳ—ସେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲାଭ—ତୁମେ ପାଇନାହାଁ; ପୂର୍ବେ ଦଶରଥଙ୍କ ପରି ମଧ୍ୟ ଏହା କାହାରି ହେବା ହୋଇନଥିଲା। ଏପରି କହି ଦୁଇ ଯମ (କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ) ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କୁନ୍ତୀ କହିଲେ, “ମୁଁ ବଡ଼ ବିବାହିତା; ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମୋର; ଯାହା ଲିଖାଯାଇଛି, ନିଶ୍ଚିତ ଘଟିବ—ମାଦ୍ରୀ, ମୋତେ ରୋକ ନକର। ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଏଠି ଯମଲୋକକୁ ଗଲେ, ମୁଁ ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବି; ତୁମେ ଏହା ଛାଡ଼, ଏବଂ ଏହି ପିଲାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର। ପୁଅ ପାଇ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛି, ଏବେ ମୁଁ ଏକ ବୀରପତ୍ନୀର ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରିବି। ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଯିଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯିବି; ମୋର ଆଶା ଏଠି ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି—ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ। ଏହି ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ଅଭିଲାଷାରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଯମଲୋକରେ ମୁଁ କିପରି ସେଇ ଆଶା ଛାଡ଼ିବି? ମୋର ରାଜା ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ମୋ ମନ ଏପରି ନୁହେଁ, ମୋ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁଁ ସ୍ୱାମୀ ବିନା ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହିତ ବୈବସ୍ୱତ ଲୋକକୁ ଯିବି। ମୁଁ କେବେ ତୁମ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବବତ୍ ରହିପାରିବି ନାହିଁ; ଏମିତି କଲେ ମୋତେ ଅଧର୍ମ ଛୁଇଁଯିବ। ତେଣୁ, ରାଣୀ, ମୁଁ ତୁମ ପୁଅମାନେ ପ୍ରତି ମୋ ପୁଅ ପରି ବ୍ୟବହାର କରିବି; ଏବଂ ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଯମଲୋକରେ ଖୋଜିବି। ଏହି ରାଜା, ମୋତେ ଚାହିଁ, ପିତୃଲୋକକୁ ଗଲେ; ରାଜାଙ୍କ ଦେହ ସହିତ, ମୋ ଦେହ ମଧ୍ୟ— —ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଜଳାଯାଉ—ହେ ମହିଳା, ଏହି ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କର; ପିଲାମାନେ ପ୍ରତି ମନୋଯୋଗ ଦେଖ, ଯେପରି ମୁଁ କହିଛି; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପଦେଶ ଦେଉନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଋଷିମାନେ, ସତ୍ୟବାନ୍ ଓ ପ୍ରବଳ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଶାନ୍ତନା ଦେଇ, କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। “ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ଏଠି ତୁମର ଅପରିପକ୍ୱ ପୁଅମାନେ ଅଛନ୍ତି, ତୁମେ କିଛି ଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଆମେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ କୁରୁଦେଶକୁ ନେଇଯିବା। ଲୋଭରୁ ଯଦି ଅଧର୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଲୋଭୀ; ସେ କେବେ କେବେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପ୍ରତି ଉଚିତ ବ୍ୟବହାର କରିବେ ନାହିଁ। କୁନ୍ତୀଙ୍କର ସୁରକ୍ଷାକାରୀ ଭଳି ବୃଷ୍ଣି ଓ କୁନ୍ତିଭୋଜ ଅଛନ୍ତି; ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପାଖରେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଶଲ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ ଅଛନ୍ତି। ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ, ହେ ଯୁବତୀମାନେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ କହନ୍ତି, ଏହା କଠିନ। ସ୍ୱାମୀର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ପତିବ୍ରତା ରହି ନିଜକୁ ନିୟମ ଓ ନିୟତିରେ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ଚିନ୍ତା, ଶବ୍ଦ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି—ସେଉଁଠି ମଙ୍ଗଳମୟ। ସେଉଁଠି, ସ୍ୱାମୀକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟା ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ତାରିପାରନ୍ତି; ସ୍ୱାମୀ, ସେ ନିଜେ ଓ ପୁଅ ଉଦ୍ଧାର ହୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ, ଆମେ ଭାବୁଛୁ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଜୀବନ୍ତ ରହିବା ଉଚିତ। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମଣ୍ଡଳୀର ଆଜ୍ଞା ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ରହିଛି, ମୁଁ ତାହା ଅନୁସରଣ କରିବି। ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଏକାଦିକ୍ ଭାବେ ଭଲ—ମୋ ସ୍ୱାମୀ, ପୁଅ ଓ ମୋ ପାଇଁ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। କୁନ୍ତୀ ନିଜ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁରକ୍ଷା ରଖିପାରିବେ; ଜ୍ଞାନରେ ତାଙ୍କ ସମ କେହି ନାହିଁ, ଅରୁଣ୍ଧତୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ବୃଷ୍ଣି ଓ କୁନ୍ତିଭୋଜ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାକାରୀ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମ ଭଳି ପିଲାମାନେ ପାଇଁ ଏପରି ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିବି ନାହିଁ। ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଭୋଗରେ ତୃପ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ, ମୁଁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବି; ସ୍ୱାମୀମଣ୍ଡଳର ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେଉନ୍ତୁ। ମୁଁ ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, କୃତଜ୍ଞ, ସତ୍ୟବାନ୍, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଚରଣକୁ ସେବା କରିବି; ମହିଳା, ଆଜି ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ।