ଏକ ସମୟର କଥା, କୁନ୍ତୀ ନାମକ ଜନନୀ, ଯିଁଠି ଧର୍ମର ଗୁପ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଛି, ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, କାରଣ ସେ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ । ଦୁର୍ବାସା ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ଦୟା କରି, ଏକ ବିଶେଷ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ କହିଥିଲେ, “ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଯେ କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବ, ଚାହେଇ କିମ୍ବା ନ ଚାହେଇ, ସେ ଦେବତା ତୁମର ଅଧୀନକୁ ଆସିବେ ।” ଏହା ସହିତ, ସେ କହିଥିଲେ, “ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଦୟାରେ ତୁମେ ଏକ ପୁଅ ପାଇବେ; ଏହି କଥା ସେମାନେ ମୋତେ ମୋର ବାପାଙ୍କ ଘରେ କହିଥିଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥା ସତ୍ୟ; ଏବେ ସେହି ସମୟ ଆସିଛି । ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି କି, ମୁଁ ଏକ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବି । ଏହି ଜ୍ଞାନ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଛି; ଯେତେବେଳେ ଏହି ଉପାୟରେ ଏକ ଦେବତା ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ, ସେ ଦେବତା ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ସନ୍ତାନ ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଅସନ୍ତାନ ହେବାର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଦେଇଥାନ୍ତି ।” ଏହିପରି ଘଟଣା ଚଳିଥିଲାବେଳେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ ଓ ତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏକଶେ ଥିଲା ବୋଲି ଆପଣ କହିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କ ଝିଅ ବିଷୟରେ କିଛି କହିନାହାନ୍ତି । ବୈଶ୍ୟା ଜନନୀଙ୍କ ପୁଅ ଯୁୟୁତ୍ସୁ ଓ ଏକ ଝିଅ ଥିଲେ, ଯିଏ ଗାନ୍ଧାର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ଯାହାକୁ ‘ଶତପୁତ୍ରମାତା’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହି କଥା ମହାର୍ଷି ବ୍ୟାସଦେବ କହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏଠି ଆପଣ ମୋତେ ପୁଛୁଛନ୍ତି—ଏହି ଝିଅ କିପରି ଜନ୍ମିଲା? ଏହି ଜିଜ୍ଞାସାକୁ ଶୁଣି ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, “ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ତୁମର ପ୍ରଶ୍ନ ଉତ୍ତମ । ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି । ସେହି ମହାତ୍ମା ତାହା ଘଟିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମାଂସପିଣ୍ଡକୁ ଏକଶେ ସମାନ ଭାଗକୁ ବାଣ୍ଟି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ଏକ ଦାୟିକାଙ୍କୁ ଦେଇ, ଘୃତପୂର୍ଣ୍ଣ ମଟିକୁ ରଖିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ରାଣୀ ଗାନ୍ଧାରୀ ମନରେ ଝିଅ ପାଇଁ ଆଶା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁନିଙ୍କ ଆଦରରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ । ସେ ଭିତରେ ଭାବିଲେ—‘ମୋତେ ଏକଶେ ପୁଅ ମିଳିବେ, ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ; କିନ୍ତୁ ଏକ ଝିଅ ମିଳିଲେ ମୋର ସବୁଠାରୁ ଆନନ୍ଦ ହେବ । ଏକ ଝିଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ମୋର ବଂଶ ଚିରକାଳ ଚାଲିଥାଏ । ଯଦି ମୋର ତପ, ଦାନ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ ଫଳିଥାଏ, କିମ୍ବା ମୁଁ ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲି, ତେବେ ଏକ ଝିଅ ହେଉ ।’ ସେହି ସମୟରେ ବ୍ୟାସଦେବ ଏକଶେ ଭାଗ ଗଣି ଯେତେବେଳେ ଚାଲିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ବାୟଁ ହାତରେ ଏକ ଅଧିକ ଭାଗ ରହିଗଲା । ସେ ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏକଶେ ପୁଅ ପାଇବ; ଏହି କଥା ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ । ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ଅଧିକ ଭାଗ ରହିଯାଇଛି । ଏହି ଭାଗ ତୁମ ଝିଅ ପାଇଁ, ଯେପରି ତୁମେ ଚାହିଥିଲ ।” ସେ ଅନ୍ୟ ମଟିରେ ଝିଅ ପାଇଁ ସେହି ଭାଗ ରଖିଲେ, ଏବଂ ସମୟ ଆସିଲାପରେ ସେଠାରୁ ଝିଅ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଏମାନଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ । ଏହିପରି ଭାବେ, ଦୁଃଶଳା ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଏହି କଥା ତୁମକୁ କହିଲି, ଏଉଁ ଅଧିକ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁ, ମୁଁ କହିବି । ଏବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ବୟସ୍କ୍ରମ କଥା କହୁଛି: ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ତାପରେ ଯୁୟୁତ୍ସୁ, ଦୁଃଶାସନ, ଦୁଃସହ, ଦୁଃଶଳ, ଜଳସନ୍ଧ, ସମ, ସହ, ଭିନ୍ଦାନୁଭିନ୍ଦ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ସୁବାହୁ, ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷଣ, ଦୁର୍ମର୍ଷଣ, ଦୁର୍ମୁଖ, ଦୁଷ୍କର୍ଣ୍ଣ, କର୍ଣ୍ଣ, ବିବିଂଶତି, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଶଳ, ସତ୍ବ, ସୁଲୋଚନ, ଚିତ୍ରୋପଚିତ୍ର, ଚିତ୍ରାକ୍ଷ, ଚାରୁଚିତ୍ର, ଶରାସନ, ଦୁର୍ମଦ, ଦୁର୍ବିଗାହ, ବିବିତ୍ସୁ, ବିକଟାନନ, ଊର୍ଣ୍ଣନାଭ, ସୁନାଭ, ନନ୍ଦ, ଉପନନ୍ଦ, ଚିତ୍ରବାଣ, ଚିତ୍ରବର୍ମା, ସୁବର୍ମା, ଦୁର୍ବିମୋଚନ, ଅୟୋବାହୁ, ମହାବାହୁ, ଚିତ୍ରାଙ୍ଗ, ଚିତ୍ରକୁଣ୍ଡଳ, ଭୀମବେଗ, ଭୀମବଳ, ବଳାକୀ, ବଳବର୍ଧନ, ଉଗ୍ରାୟୁଧ, ସୁଷେଣ, କୁଣ୍ଡଧାର, ମହୋଦର, ଚିତ୍ରାୟୁଧ, ନିଷଙ୍ଗୀ, ପାଶୀ, ବୃନ୍ଦାରକ, ଦୃଢ଼ବର୍ମା, ଦୃଢ଼କ୍ଷତ୍ର, ସୋମକୀର୍ତ୍ତି, ଅନୂଦର । ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ଜରାସନ୍ଧ ମିଳନରେ ଦୃଢ଼, ସଭାରେ ବକ୍ତା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏବଂ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ଥିଲେ । ସେ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହସ୍ତ, ବଳିଷ୍ଠ, ପବନ ସମ ତେଜ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ । ସୂର୍ୟ ଧ୍ୱଜାଧାରୀ, ନାଗ ଦାତା, କର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ରଥରେ ଭୟାନକ ଓ ଶୂର । ସେ ଦୀର୍ଘ କେଶ, ଦୀର୍ଘ ବାହୁ, ସୁନ୍ଦର କଂଠ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଜାଧାରୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଏବଂ ଏହି ଶତପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ ଝିଅ ଦୁଃଶଳା ଥିଲେ, ଯିଏ ସବୁଠାରୁ ଅତିଶୟିତ । ଏହିପରି ଭାବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଏକଶେ ପୁଅ ଓ ଏକ ଝିଅ ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହା ପରି ମହାଭାରତର ଏହି ଅମୃତ କଥା ଆମ ପାଖରେ ଆସିଛି ।