ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଆଦର ସହ କହିଲେ, “ଓ ନିର୍ଦୋଷ ରାଜକୁମାରୀ, ମୋର ଧର୍ମମୟ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର। ଠିକ୍ ସମୟରେ, ଏକ ପତି ତାଙ୍କ ଭକ୍ତିଶୀଳ ପତ୍ନୀଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ହୁଅନ୍ତି। ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ମହାପୁରୁଷମାନେ କହନ୍ତି, ଏହି ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ଜନାନୀଙ୍କୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ମିଳିପାରେ। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ନିୟମକୁ ଲୋକେ କଥା ହିସାବରେ କହନ୍ତି, ଧର୍ମ ହେଉ କି ଅଧର୍ମ, ରାଜକୁମାରୀ, ପତ୍ନୀ ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ବେଦ ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହନ୍ତି, ପତି ଯାହା କହନ୍ତି ତାହା କରିବା ଉଚିତ୍, ବିଶେଷ କରି ସେ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶା କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ସ୍ୱୟଂ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି। ଯେପରି ମୁଁ, ଓ ନିର୍ଦୋଷେ, ପୁଅ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରୁଛି, ଏହି ହାତରେ ଲାଲ ନଖ ଓ ପଦ୍ମପତ୍ର ଭଳି ହାତ ଥିବା ପୁଅ ପାଇଁ ମୁଁ ଆଶା କରୁଛି। ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ, ଓ ଶୁଭଦର୍ଶନା, ମୁଁ ମୋର ହାତ ଯୋଡି ମସ୍ତକରେ ରଖୁଛି; ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ଓ ହେମବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ଗୁଣବାନ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କର। ତୁମ ପାଇଁ, ଓ ବିସ୍ତୃତ କଟିଯୁକ୍ତେ, ମୁଁ ସନ୍ତାନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଗତି ଲାଭ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି। ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇଁ, ଶୁଭ ଆକୃତିଯୁକ୍ତ ଏବଂ ପତିଙ୍କ କ୍ଷେମ ନିମନ୍ତେ ନିବେଦିତ କୁନ୍ତୀ, ଶତ୍ରୁଜୟୀ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଓ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଏକ ବଡ଼ ଅନ୍ୟାୟ, ଯେ ପତି ଏକଥର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ପୁନି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ଏବେ, ଓ ମହାବାହୁ, ତୁମକୁ ଏକ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଘଟଣା କହିବି। ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ବାପାଙ୍କ ଘରେ ଛୁଆଁ ଥିଲି, ମୋତେ ଅତିଥି ସେବା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେଠାରେ ମୁଁ ଏକ କ୍ରୋଧାତିରିକ୍ତ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କରିଥିଲି। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦୁର୍ବାସା ନାମକ, ଯାହାଙ୍କର ଧର୍ମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଗୁପ୍ତ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଶ୍ରମ ଦେଇ ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲି, କାରଣ ସେ ତାପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ। ସେ ସମ୍ମାନିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋତେ ଏକ ବର ଦେଲେ ଏବଂ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ କହିଲେ, ‘ଯେଉଁ ଦେବତାକୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନ କରିବ, ଚାହେ ଇଚ୍ଛାରେ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛା ବିନା, ସେ ତୁମ ଅଧୀନରେ ଆସିବେ। ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ, ଓ ରାଜା, ତୁମେ ପୁଅ ପାଇପାରିବ। ଏପରି ମୋତେ ସେଠି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶବ୍ଦ ସତ୍ୟ, ଏବଂ ଏବେ ସେହି ସମୟ ଆସିଛି; ତୁମ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ଓ ରାଜା, ମୁଁ ଏକ ଦେବତାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବି। ସେ ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋତେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଯଦି ମୁଁ ଏକ ଦେବତାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବି, ସେ ଦେବତା ଦେବତାମାନେ ସମାନ ଗୁଣବାନ ପୁଅ ଦେବେ ଏବଂ ତୁମର ସନ୍ତାନହୀନତାର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଦେବେ, ଓ ମହାବୀର। ଏହିପରି ଘଟଣା ପରେ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ, ଜନମଜୟ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ତୁମେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଏକଶଏ ପୁଅ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛ, କିନ୍ତୁ ଝିଅ ଉଲ୍ଲେଖ କରିନାହ। ବୈଶ୍ୟା ଜନନୀର ପୁଅ ଯୁୟୁତ୍ସୁ ଏବଂ ଏକ ଝିଅ, ଏହା ଏକଶଏ ଠାରୁ ଅଧିକ; ଗାନ୍ଧାର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ଯିଏ ‘ଏକଶଏ ପୁଅଙ୍କର ମା’ ବୋଲି ପରିଚିତ। ବ୍ୟାସ ମହାର୍ଷି ଏହି କଥା କହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଆପଣ ଏକ ଝିଅ ବିଷୟରେ କହୁଛନ୍ତି—ଏହା କିପରି? ଯଦି ବ୍ୟାସ ଏକ ମାଂସପିଣ୍ଡକୁ ଏକଶଏ ଭାଗ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତା’ଠାରେ ଅଧିକ କିଛି ଜନ୍ମ ହେବା ଥିଲା ନାହିଁ, ତେବେ ସୌବଳୀଙ୍କ ଝିଅ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ? ଦୁଃଶଳା କିପରି ହେଲେ? ଏହି ତଥ୍ୟ ମତେ ସଠିକ୍ ଭାବେ କହ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାରଣ ମୁଁ ଏହି ବିଷୟରେ ଅତି ଉତ୍ସୁକ। ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ, “ଓ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନ ଉତ୍ତମ। ମୁଁ ଏହି କଥା କହିଦେଉଛି। ସେ ମହାତ୍ମା ବ୍ୟାସ ନିଜେ ସେହି ମାଂସପିଣ୍ଡକୁ ବିଭାଜିତ କରିଥିଲେ। ଶୀତଳ ଜଳ ଛିଟି ଦେଇ ସେ ଏହାକୁ ସମାନ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିଲେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ ଏକ ଦାୟିକାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ ଘିଅ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଡ଼ିରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଗାନ୍ଧାରୀ ନିଜ ଝିଅ ପ୍ରତି ଭଲପାଇବା ଭାବନା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସମ୍ମାନରେ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ମନେ ଭାବିଲେ: ‘ମୋତେ ଏକଶଏ ପୁଅ ମିଳୁ।’ ଏହି ନିଶ୍ଚିତ, କାରଣ ବ୍ୟାସ ମିଥ୍ୟା କହନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୋଷ ହେବ ଯଦି ମୋତେ ଏକ ଝିଅ ମିଳେ। ଏକ ଝିଅ ହେବେ, ଏକଶଏ ପୁଅ ପରେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ମୋର ବଂଶ ଚାଲିବ; ସେ ବାହାର ନୁହେଁ, ମୋର ଝିଅର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ। ଲୋକ କହନ୍ତି, ଝିଅର ଝିଅ ପ୍ରତି ମା’ଙ୍କର ଆସକ୍ତି ବେଶି; ମୋତେ ଏକ ଝିଅ ମିଳିଲେ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବି। ମୋର ତପସ୍ୟା, ଦାନ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ ଯଦି ସଫଳ ହୋଇଥାଏ, କିମ୍ବା ମୁଁ ମୋର ଜ୍ୟେଷ୍ଠମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲି, ତେବେ ଏହା ହେଉ—ମୋତେ ଏକ ଝିଅ ମିଳୁ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ୟାସ ନିଜେ ମାଂସପିଣ୍ଡକୁ ବିଭାଜିତ କରି ଏକଶଏ ଭାଗ ଘଡ଼ିରେ ରଖିଲେ। ତାଙ୍କ ବାମ ହାତରେ ଏକ ଅଧିକ ଭାଗ ରହିଗଲା। ସେ ଗଣନା କରି ଏକଶଏ ଭାଗ ହେଲା ପରେ, ସେ ସୌବଳୀଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମର ଏକଶଏ ପୁଅ ହେବେ, ଏହି କଥା ଅସତ୍ୟ ନୁହେଁ। ଦେବତାଙ୍କ ଚେଷ୍ଟାରେ ଏକ ଅଧିକ ଭାଗ ରହିଗଲା। ଏହି ଭାଗ ତୁମ ଝିଅ ହେବେ, ଯେପରି ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା।” ଏହି ଭାଗକୁ ବ୍ୟାସ ଝିଅ ପାଇଁ ଘଡ଼ିରେ ରଖିଲେ, ଏବଂ ସମୟ ଆସିଲାପରେ ସେ ଝିଅ, ଦୁଃଶଳା, ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଓ ଭାରତ, ମୁଁ ଦୁଃଶଳାଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା କହିଲି। ଏବେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, କହ, ମୁଁ କହିଦେବି। ଏବେ ତୁମେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ବୟସ୍ କ୍ରମ ଏବଂ ନାମ ଅନୁକ୍ରମରେ କହିବାକୁ କହିଛ।