ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ସଂଯମ ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ନିବେଶିତ ଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଭଳି ଗୁଣବତୀ ଏବଂ କଠିନ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶରୀରରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଥିବା ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ—ଶ୍ୱେତକେତୁ, ଏକ ମହାତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପିତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଜଗତ ଜୀବନରେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଦୟାଳୁ ଥିଲେ। ସେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, "ମୁଁ ବୟସ୍କ, ଦୃଷ୍ଟି ଦୁର୍ବଳ, ଧନ ଅଭିଲାଷୀ, ଏବଂ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଥିଲି ଚଳିଛି, କିନ୍ତୁ ମୋର ଆଉ ପୁଅ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇନାହିଁ, ଏବଂ ଆଗରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିବାହ କରିନାହିଁ।" ସେ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଲେ, "ତୁମର ଯେଉଁ ଭଲ ବଂଶର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅଛି, ସେ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଚାହେଁ—ମୋ ଅପରାଧ କ୍ଷମା କର।" ଏପରି କହି, ସେ ବୃଦ୍ଧ, ଦୃଷ୍ଟି ଦୁର୍ବଳ, ଦେହ ଦୁର୍ବଳ, ଏକ ଲାଠି ଉପରେ ଭରସା କରି, ଚୀତ୍ରାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିବାନ୍ତି ପତ୍ନୀ, ଯିଏ ଚର୍ମ ଓ କୁଶ ଚିରା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସେ ଦ୍ୱିଜ, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ତାଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଭାବିଲେ, ଯଦିଓ ସେ ପତ୍ନୀ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଶ୍ୱେତକେତୁ, ତାଙ୍କର ମାଆଁ ଓ ବାପାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଘଟିଲା। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତ୍ନୀଙ୍କ ହାତ ଧରି କହିଲେ, "ଚଳ, ଆମେ ଯିବା।" ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମୁନିପୁତ୍ର ଶ୍ୱେତକେତୁ କ୍ରୋଧିତ ଓ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ମାଆଁକୁ ଏଭଳି ଜୋରକରି ନେଉଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ର ତେଜ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା, ସେ ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଶ୍ୱେତକେତୁ ତାଙ୍କର ମାଆଁଙ୍କ ହାତ ଧରି କହିଲେ, "ହେ ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ପତିନିଷ୍ଠା ମାଆଁକୁ ଛାଡ଼।" ସେ କହିଲେ, "ମୋ ବାପା ବେଦବିଦ୍, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ, ଶାପ ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେବାର କ୍ଷମତା ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମର୍ଷି, କିନ୍ତୁ ସେ ନିରବ। ମୋର ମାଆଁ ସଂଯମିତ, ପତିନିଷ୍ଠା, ତପସ୍ୟାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଶୁଭ ଚରିତ୍ରର। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦୟାକରି ମୋର ମାଆଁକୁ ଛାଡ଼, ସେ ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମାଆଁ ସମାନ।" ଶ୍ୱେତକେତୁ ପୁନଃପୁନି ବିନତି କଲେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନମ୍ର କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଶ୍ୱେତକେତୁ, ମୁଁ ବୟସ୍କ, ଦୃଷ୍ଟି ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ସନ୍ତାନ ଚାହୁଁଛି; ତୁମ ବାପା ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପିତୃ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁକ୍ତ ହୋଇନି, ମୁଁ ବୟସ୍କ ଏବଂ ଇଚ୍ଛାହୀନ; କିଏ ମୋତେ କନ୍ୟା ଦେବେ? ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଉତ୍ତମ, ଏକ ପୁଅ ଦେଇଲେ ପରେ ମୁଁ ତୁମ ମାଆଁକୁ ଫେରାଇ ଦେବି।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶ୍ୱେତକେତୁ ଲଜ୍ଜାରେ କ୍ରୋଧ ଦମନ କଲେ। ଏହା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ବାପା କହିଲେ, "ପୁଅ, କ୍ରୋଧ କରନାହିଁ; ଏହି ଚିରକାଳର ଧର୍ମ। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଜାତିର ନାରୀ ଏହିପରି ଅନିୟମିତ ଥିଲେ। ଗାଈମାନେ ଯେପରି ରଖାଯାନ୍ତି, ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଜାତିରେ ଏଭଳି ରଖାଯାନ୍ତି; ତେଣୁ ପରିବାରରେ ସେମାନେ ଅନ୍ୟାୟ କରୁନଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସମୟ ଆସେ, ସେମାନେ ପତିକୁ ଛାଡ଼ନଥିଲେ।" ତଥାପି, ଶ୍ୱେତକେତୁ ଏହି ଧର୍ମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଶ୍ୱେତକେତୁ ପୃଥିବୀରେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ, ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟେ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନୁହେଁ। ସେବେଳୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ନିୟମ ଚାଲିଆସିଛି: ଏବେଠାରୁ ଯଦି ଜଣେ ପତ୍ନୀ ତାଙ୍କ ପତିକୁ ଛାଡ଼ିଯିବେ, ଏହା ଦୋଷ। ଏହା ଗର୍ଭହତ୍ୟା ପରି ଭୟାନକ ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ ଦୋଷ ହେବ; ଏବଂ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଏହି ନିୟମ ପାଳନ କରନ୍ତି। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ଏହି ପୁରାତନ ଧର୍ମ ମହାମୁନିମାନେ ମାନନ୍ତି। ଯଦି କେହି କୌମାର୍ୟାବସ୍ଥାରେ ପତିନିଷ୍ଠା ନାରୀଙ୍କୁ ଛୁଅନ୍ତି, ଏହା ମହାପାପ ହେବ। ଏହିପରି, ପତି ଯଦି ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ ଥାନ୍ତି ଓ ସେ ପତ୍ନୀ କରିନଥିଲେ, ସେ ମହାପାପର ଅଂଶୀ ହେବେ। ଏହିପରି ନିୟମ ପୁରାତନ କାଳରେ ଶ୍ୱେତକେତୁ ଓ ସୌଦାସ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥିଲା। ମଦୟନ୍ତୀ ମୁନି ଵଶିଷ୍ଠଙ୍କଠାରେ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ପୁଅ ଅଶ୍ମକ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଏହିପରି କରି ସେ ପତିକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ଏହା ତୁମ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଅଟୁଟ। କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, କୁରୁ ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଏହି ଧର୍ମ ଅନୁସୃତ ହୋଇଥିଲା। ତେଣୁ, ମୋ ଧର୍ମକଥା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କୁମାରୀ; ଯଥାଯଥ ସମୟରେ ପତି, ପତ୍ନୀଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିକାରୀ। ଏହି ଧର୍ମ, ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ କହନ୍ତି, ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟ ସମୟରେ, ନାରୀ ସ୍ୱାଧୀନ ରହିପାରିବେ। ଏହିପରି ପୁରାତନ ଧର୍ମ ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି; ଧର୍ମ ହେଉ କି ଅଧର୍ମ, ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ପତ୍ନୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ବେଦବିଦ୍ମାନେ ଏହି କଥା କହନ୍ତି: ପତି ସନ୍ତାନ ଚାହୁଁଥିଲେ, ନିଜେ ସମର୍ଥ ନ ହେଲେ, ସେଠି ସେଉଁଠି ପତ୍ନୀକୁ କରିବାକୁ ହେବ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଏକ ପୁଅ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରୁଛି; ଏହି ଲାଲ ନଖ ଓ ପଦ୍ମପତ୍ର ସମ ହାତ ଥିବା ପୁଅ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି। ତୁମ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ମୁଁ ମସ୍ତକରେ ହାତ ମିଳାଇ ଅଞ୍ଜଳି କରୁଛି; ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣର ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ଗୁଣବାନ୍ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତ କର। ତୁମ ପାଇଁ, ହେ ଚଉଡ଼ା କଟି ଥିବା ନାରୀ, ମୁଁ ସନ୍ତାନବତୀଙ୍କ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବି। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ ଓ ପତିସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। "ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ବଡ଼ ଅନ୍ୟାୟ, ଯେ ପତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ପୁନଃ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବାକୁ ଚାହିଁଥାନ୍ତି। ଏହି ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି, ମୋର ମନ ଶାନ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଏକ କଥା ଶୁଣ।