ଉଦ୍ଦାଳକ ନାମକ ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶ୍ୱେତକେତୁ, ଯିଏ ଏହି ଧର୍ମନୀତିକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ଏହି ନୀତି କିପରି ଏବଂ କାହିଁକି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା, ତାହାର କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହେଉଛି, କମଳନୟନେ। ଏକଥା ସମୟରେ ଉଦ୍ଦାଳକ ଋଷି ଗଭୀର ତପସ୍ୟାରେ ନିମଗ୍ନ ଥିଲେ—ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପ କରୁଥିଲେ, ବର୍ଷାକାଳରେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ବସିଥିଲେ, ଶୀତକାଳରେ ତାଙ୍କ ଜୀବନସଂଗିନୀ ସହିତ ଜଳରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ଉପବାସ ଓ ନିୟମରେ ଲିନ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଶ୍ୱେତକେତୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଏକ ଦିନ, ଏକ ବୃଦ୍ଧ, ଧୂସର କେଶ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସିଲେ। ଉଦ୍ଦାଳକ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ସମ୍ମାନ ପୂର୍ବକ ବେଦମତାନୁସାରେ ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ, ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ବନ୍ୟ ଶାକ, ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆହାର ଦ୍ୱାରା ଅତିଥିକୁ ମନୋହର ଭାବେ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ। ଅତିଥି କ୍ଷୁଦ୍ରା, ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ଅଲ୍ପ ବିଶ୍ରାମ ପରେ ଉଦ୍ଦାଳକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଏହି ଶିଶୁ ଅତି ଶୋଭାମାନ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହା ତୁମର ପୁଅ। କହ, ତୁମର କାମ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ହୋଇଛି କି?” ଉଦ୍ଦାଳକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ମୋର ପତ୍ନୀ କୁଶିକଙ୍କ କନ୍ୟା, ସେ ବିରତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ମୋ ପ୍ରତି ଏକମାନସିକ, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଦେହ କ୍ଷୀଣ। ତାଙ୍କୁ ତଳେ ଶ୍ୱେତକେତୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଯିଏ ମହାତ୍ମା, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମୋ ଶିକ୍ଷାରେ ନିଷ୍ଠା, ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ କରୁଣାମୟ।” ତାପରେ ସେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—“ମୁଁ ବୟସ୍କ, ଦୃଷ୍ଟିହୀନ, ଧନ ଚାହୁଁଛି, ପତ୍ନୀ ଅଛି କିନ୍ତୁ ପୁଅ ନାହିଁ, ଆମ୍ଭ ପୂର୍ବଜ ଋଣ ମୁକ୍ତ ହୋଇନାହିଁ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ନେଇନଥିଲି। ତୁମ ପତ୍ନୀ ଉତ୍ତମ କୁଳୀନା, ଶିଳ୍ପଶୀଳି ଉତ୍ତମ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସବ ନିମିତ୍ତେ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ ଖ୍ଷମା କର।” ଏପରି କହି, ଦୃଷ୍ଟିହୀନ, ଦୂର୍ବଳ ଶରୀର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଛଡ଼ି ଉପରେ ଭରସା କରିଥିବା ସେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଚୀତ୍ରା ମृଗଚକ୍ଷୁ ନାରୀ, ତୁଳସୀ ଛାଲ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଉଦ୍ଦାଳକଙ୍କ ପତ୍ନୀ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଏହା ଶ୍ୱେତକେତୁଙ୍କ ଆଗରେ, ତାଙ୍କ ମା' ଓ ବାପାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘଟିଲା। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ହାତ ଧରି କହିଲେ—“ଚଳ,” ଏବେ ଶ୍ୱେତକେତୁ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ମା'କୁ ଏଭଳି ଜବରଦସ୍ତି ନେଯାଯାଉଛନ୍ତି, ସେ ତାହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ମା'ଙ୍କ ହାତ ଧରି କହିଲେ—“ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ମୋ ପତିବ୍ରତା ମା'ଙ୍କୁ ଛାଡ଼।” “ମୋ ବାପା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମର୍ଷି, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଓ ବେଦବିଦ୍, ଶାପ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାର ଶକ୍ତି ଅଛି, ତଥାପି ସେ ନିରବ ରହିଛନ୍ତି। ମୋ ମା' ଏକ ଶିଳ୍ପଶୀଳି, ପତିପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ତପସ୍ୟାରେ ଶକ୍ତିଶାଳି। ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଦୟାକରି ମୋ ମା'ଙ୍କୁ ଛାଡ଼, ସେ ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମା' ସମାନ।” ଶ୍ୱେତକେତୁ ପୁନିପୁନି ବିନୟ କଲେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନମ୍ର ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଶ୍ୱେତକେତୁ, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ, ଦୃଷ୍ଟିହୀନ, ପୁଅ ଚାହୁଁଛି; ତୁମ ବାପା ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବଜ ଋଣ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୁହେଁ। ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଯୁବତୀ ନାହିଁ, ତୁମ ପତ୍ନୀ ପ୍ରସବ ଯୋଗ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ଦେଉଛି, ତାପରେ ତୁମ ମା'କୁ ଫେରାଇ ଦେବି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶ୍ୱେତକେତୁ ଲଜ୍ଜାରେ ତାଙ୍କ ରୋଷ ଦମନ କଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଦେଖି ଉଦ୍ଦାଳକ କହିଲେ—“ବେତା, କ୍ରୋଧ କରିବି ନାହିଁ, ଏହି ଚିରନୀତି। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଜାତିର ନାରୀମାନେ ଏଭଳି ଅନିୟମିତ ଥିଲେ। ଯଥା ଗାଈମାନେ ଏକଠି ରଖାଯାନ୍ତି, ତେଣୁ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପରିବାରରେ ଏଭଳି ଅଚଞ୍ଚଳ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସମୟ ଆସେ, ସେମାନେ ପତିକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।” ତଥାପି ଶ୍ୱେତକେତୁ ଏହି ନୀତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେ ପୃଥିବୀରେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ନୀତିକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନୁହେଁ। ଏହି ସମୟରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ନୀତି ପ୍ରଚଳିତ—ଯଦି କୌଣସି ସ୍ତ୍ରୀ ପତିକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଅପରାଧ ହେବ। ଏହା ଗର୍ଭହତ୍ୟା ପରି ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ ଅପରାଧ ହେବ; ଆଜି ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ରାଗ ଓ କାମରେ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଏହି ନୀତିକୁ ଅନୁସରିବାକୁ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏହି ପୁରାତନ ନୀତି ମହାର୍ଷିମାନେ ମାନିଥିବା ଶୁଣାଯାଏ। ଯଦି କୌଣସି ପୁରୁଷ ଏକ ପତିବ୍ରତା ଯୁବତୀଙ୍କୁ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ସମ୍ପର୍କ କରେ, ଏହା ମାନବମାନେ ଅପରାଧ ହେବ। ଏବଂ ଯଦି କୌଣସି ପତ୍ନୀ, ପତିଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କରିବାକୁ ନାମାନେ, ତେବେ ସେ ବଡ଼ ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହେବେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଏହି ନୀତି ପୁରାତନ ଦିନରେ ଶ୍ୱେତକେତୁ ଓ ସୌଦାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ମଦୟନ୍ତୀ ମହାର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ପୁଅ ଅଶ୍ମକ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଏହି କଥା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ। ଏହିପରି ତୁମ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ଏହି ନୀତି ଅନୁସାରେ ଘଟିଛି। କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁରୁବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏହି ନୀତି ଅନୁସରଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ତ କାରଣ ଭାବି ଏହି ନୀତି ପ୍ରଚଳିତ ରହିଛି।