ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ଏହି ଧର୍ମର ସତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ କହିବି, ଯାହା ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମହାତ୍ମାମାନେ ଦେଖିଥିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରା, ନାରୀମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଯେଉଁଠି ଚାହିଁଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଯିଅଉଥିଲେ, ସ୍ୱୟଂ ନିର୍ଭର ଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ମହିଳାମାନେ ଯୁବତା ହେବା ପରେ ଯାହାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ, ସେଉଁଠି ବିବାହ କରିଥିଲେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କିଛି ଅଧର୍ମ ନୁହେଁ—ଏହି ଥିଲା ପ୍ରାଚୀନ ଧର୍ମ। ଏଉଁ ଧର୍ମ ଏଯାଁ ଆଜି ବି ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କାମ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଧର୍ମ ପ୍ରମାଣିତ ଓ ପୂଜ୍ୟ ହୋଇଥିଲା, ମହାର୍ଷିମାନେ ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ଏହି ଧର୍ମ ଆଜି ବି ଉତ୍ତର କୁରୁମାନେ ପାଳନ କରନ୍ତି। ଏହା ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ନୀତି। ଯେପରି ଅଗ୍ନି କେବେ ଇଂଧନରେ ତୃପ୍ତି ନପାଏ, ସମୁଦ୍ର କେବେ ନଦୀରେ ତୃପ୍ତି ନପାଏ, ମୃତ୍ୟୁ କେବେ ପ୍ରାଣୀରେ ତୃପ୍ତି ନପାଏ, ସେପରି ନାରୀମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କେବେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ, ମହିଳାମାନଙ୍କର କାମନା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁରୁଷ ପ୍ରତି ଅନୁମୁଖୀ ଥାଏ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରତିଷେଧ ନଥିଲା। ପୁଅ, ନାତି କିମ୍ବା ଭାଇ ଯିଏ ହେଉ, ଯଦି ଏକାନ୍ତରେ ନାରୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଗର୍ଭ ଉତ୍କଳିତ ହୁଏ। ଏହା ନାରୀମାନଙ୍କର ସ୍ୱାଭାବିକ ଗୁଣ, କୌଣସି ବାହ୍ୟ କାରଣ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରଥା ବହୁଦିନ ଚାଲିଲା ନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରଥା କିଏ ଏବଂ କିପରି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ତାହା ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। ଏକ ସମୟରେ ଉଦ୍ଦାଳକ ନାମକ ଏକ ମହାର୍ଷି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଶ୍ୱେତକେତୁ, ଯିଏ ଏହି ନୈତିକ ନୀତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। କାହିଁକି ଏହି ନୀତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ତାହା ମୁଁ କହିବି, ହେ ପଦ୍ମନୟନେ। ଶ୍ୱେତକେତୁଙ୍କର ପିତା ଉଦ୍ଦାଳକ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ—ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ବ୍ରତ, ବର୍ଷାକାଳରେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ରହିବା, ଶୀତକାଳରେ ପାଣିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ତାଙ୍କ ସହ ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ଭାଗ ନେଉଥିଲେ। ତେବେ ଶ୍ୱେତକେତୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ବୃଦ୍ଧ, ଶ୍ୱେତକେଶ, ଦୂର୍ବଳ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ। ଉଦ୍ଦାଳକ ତାଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପଦ୍ଧତିରେ ସମ୍ମାନ କଲେ—ପ୍ରଣାମ, ପାଦ୍ୟ, ମୃଦୁ ଶବ୍ଦ, ଓ ଅତିଥି ସ୍ୱୀକାର। ତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟ ଶାକ, ମୂଳ, ଫଳ ଦେଇ ଅତିଥି ସେବା କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଶ୍ରାମ କରି ଉଠି, ଉଦ୍ଦାଳକଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: “ମୁଁ ସତ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏହି ଶିଶୁ ତୁମ ବନ୍ଧୁ କି? ତୁମର କୌଣସି କାମ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି କି?” ଉଦ୍ଦାଳକ କହିଲେ: “ମୋ ପତ୍ନୀ କୁଶିକ କନ୍ୟା, ସେ ମାତ୍ର ମୋ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଅରୁନ୍ଧତୀ ପରି, ତପସ୍ୟାରେ କ୍ଷୀଣ ଶରୀର, ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି ଶ୍ୱେତକେତୁ, ଏହି ମୋ ପୁଅ, ଏକ ମହାତ୍ମା। ସେ ବିଦ୍ୟାବାନ୍, ବେଦ ବେଦାଙ୍ଗର ଜ୍ଞାନୀ, ମୋ ଶିକ୍ଷାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ କରୁଣାମୟ।” ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: “ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ, ଦୂର୍ବଳ ଦୃଷ୍ଟି, ଧନ ପ୍ରାପ୍ତି ନିମିତ୍ତେ ଶ୍ରୀମତୀ ସହିତ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ମୋର ପୁଅ ନାହିଁ, ମୁଁ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃ ଋଣ ମୁକ୍ତ ହୋଇନାହିଁ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ନିଅନ୍ତି ନାହିଁ। ତୁମର ପତ୍ନୀ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ କୁଳର, ସେ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଚାହେଁ—ଦୟାକରି ମୋତେ ମାଫ କର।" ଏପରି କହି, ସେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦଣ୍ଡ ଭରସା କରି, ଅରଣ୍ୟବାସି, କଳା ମୃଗଚର୍ମ ଓ ଚାଲାପିନ୍ଧିଥିବା ମହିଳାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଯାଇଲେ। ତାଙ୍କ ମନ ଅନ୍ୟତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଏହି ସବୁ ଶ୍ୱେତକେତୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ତାଙ୍କ ମାତା ପିତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଘଟିଗଲା। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ହାତଧରି କହିଲେ: “ଚଳ, ଚଳିବାକୁ ଦିଅ।” ଏହା ଦେଖି ଶ୍ୱେତକେତୁ ଖୁବ ରୋଷାନ୍ୱିତ ହେଲେ। ମାତାଙ୍କୁ ଏପରି ଶକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନେଉଁଥିବା ଦେଖି, ଶ୍ୱେତକେତୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ, ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କୁ ହାତଧରି କହିଲେ: “ପାପୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ପତିନିଷ୍ଠା ମାତାକୁ ଛାଡ଼!” ମୋର ପିତା ବ୍ରାହ୍ମର୍ଷି, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ବେଦବିଦ୍, ଶାପ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥିବା, ମହାବ୍ରତୀ, ତଥାପି ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଛନ୍ତି। ମୋର ମାତା ସ୍ୱଂୟମେ ନିୟମିତ, ପତିନିଷ୍ଠା, ତପସ୍ୟାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶିଳ୍ପ ଓ ଚରିତ୍ରରେ ଅଲଙ୍କୃତ। ଏହି ମାତାକୁ ଛାଡ଼, ସେ ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମାତା ସମାନ।" ଶ୍ୱେତକେତୁ ପୁନଃପୁନଃ ଅନୁରୋଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: “ଶ୍ୱେତକେତୁ, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ, ଦୂର୍ବଳ ଦୃଷ୍ଟି, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି; ତୁମ ପିତା ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପିତୃ ଋଣ ମୁକ୍ତ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୁହେଁ। ମୋ ପାଇଁ କିଏ ଏକ କନ୍ୟା ଦେବେ? ଏହି ତୁମ ପତ୍ନୀ, ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ତାଙ୍କୁ ମୋତେ ଦିଅ, ଏକ ପୁଅ ହେଲେ ମୁଁ ତୁମ ମାତାକୁ ଫେରାଇ ଦେବି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶ୍ୱେତକେତୁ ଲଜ୍ଜାରେ କ୍ରୋଧ ଦମନ କଲେ; ତେବେ ପିତା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: “କ୍ରୋଧ କରିବ ନାହିଁ, ପୁତ୍ର; ଏହି ହେଉଛି ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଜାତିର ନାରୀମାନେ ଏପରି ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଥିଲେ। ଗାଈମାନେ ଯେପରି ନିଜ ଝୁଣ୍ଡରେ ରହନ୍ତି, ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ ସ୍ୱଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ କାମ କରିନଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସମୟ ଆସେ, ସେମାନେ ପତିକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।” ତଥାପି ଶ୍ୱେତକେତୁ, ଏହି ନୀତିକୁ ମନେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।