ଏଠାରେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଋଷି ତାର୍କ୍ୟ୍ୟଙ୍କ ସହ ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀଙ୍କ ସଂବାଦ ଏବଂ ତାପରେ ମାଛର କଥା ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଏଠି ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଠିତ ପୁରାଣ, ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ କଥା ଏବଂ ଅଙ୍ଗୀରସାଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଭକ୍ତିଶୀଳା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଗଥା ଏଠି ମଧ୍ୟ ଅଙ୍ଗୀରସାଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଆସିଛି, ଏଉଁଥିରେ ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ସଂବାଦ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ପୁନି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦ୍ୱୈତବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେଠାରେ ଗୋଧନ ଉଦ୍ଧାର ଘଟଣା ବିବର୍ଣ୍ଣିତ, ଯେଉଁଠାରେ ସୁୟୋଧନ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡ଼ିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ଅବିବେକୀ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏଠି ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନରେ ହରିଣ ଦର୍ଶନ ଘଟଣା ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପିତ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାମ୍ୟକ ବନକୁ ପୁନଃ ଫେରିବା କଥା ଏଠି ରହିଛି, ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ରିହିଦ୍ରୌଣିକା ଉପାଖ୍ୟାନ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଏଠି ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ କଥା ଏବଂ ଅଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରୁ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରୌପଦୀ ଅପହରଣ ଉପଖ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ତାପରେ ବାୟୁସମ ତୀବ୍ର ଭୀମ ତାଙ୍କୁ ଧାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ତାଙ୍କୁ ପଞ୍ଚଶୀର୍ଷୀ କରିଦେଲେ। ଏଠି ରାମାୟଣର ବିସ୍ତୃତ କଥା ମଧ୍ୟ ରହିଛି, ଯେଉଁଠି ରାମ ତାଙ୍କର ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇ ରାବଣଙ୍କୁ ்ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଥିଲେ। ଏଠି ସାବିତ୍ରୀ କଥା ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ ମୁକ୍ତି ଉପଖ୍ୟାନ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଏଠି ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବିଶେଷ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଅରଣି କଥା ବିବର୍ଣ୍ଣିତ, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ। ଏଠି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହା ତୃତୀୟ ପର୍ବ, ଅରଣ୍ୟକ ପର୍ବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଠି ଦୁଇଶେ ଅଧ୍ୟାୟ ଏବଂ ଉନସତି ଅଧ୍ୟାୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଏହି ପୁସ୍ତକରେ ଏକୋନଏକ ହଜାର ଛଉଶେ ଚଉଷଠି ଶ୍ଲୋକ ରହିଛି। ଏବେ ତୁମେ ବିରାଟ ପର୍ବର ବିସ୍ତୃତ କଥା ସୁଣ, ଯେଉଁଠି ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିରାଟ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶ୍ମଶାନ ସ୍ଥଳରେ ବଡ଼ ଶମୀ ଗଛ ତଳେ ତାଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ର ଲୁଚାଇଦେଲେ। ସେଠାରେ ସ୍ଥଳ ଦେଖି, ଶସ୍ତ୍ର ଗୁପ୍ତ କରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଚଳାକୀରେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଗୁପ୍ତ ରୂପେ ସେଠାରେ ରହିଲେ। ଏଠି କିଚକ, କାମନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଅନ୍ବେଷଣ କଲା, ଏଉଁଥିରେ ଦୁଷ୍ଟ କିଚକ ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲା। ପାଣ୍ଡବମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ଜାଣିବା ପାଇଁ ଦୁର୍ୟୋଧନ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରବୀଣ ଚରମାନେ ପଠାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କିଛି ଖୋଜିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରଥମ ଗୋଧନ ଚୋରି ଚେଷ୍ଟା ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନେ କଲେ, ଏଉଁଥିରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଭୀମସେନ ଗୋମାନ୍ୟକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିରାଟଙ୍କ ଗୋଧନକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ସେହିପରେ କୌରବମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୋଧନ ଚୋରି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କୌରବମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲେ, ଏବଂ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ଗୋଧନକୁ ଶୌର୍ୟରେ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ପରେ ବିରାଟ ତାଙ୍କ ଝିଅ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଦେଲେ। ଏହି ଚତୁର୍ଥ ପର୍ବ, ବିରାଟ ପର୍ବ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ, ଏଠି ଅଧ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଣନା କରାଯାଇଛି। ଏଠି ସତଷଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଓ ଦୁଇହଜାର ପଞ୍ଚାଶି ଶ୍ଲୋକ ରହିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ବେଦବିଦ୍ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପର୍ବରେ ଉପସ୍ଥାପିତ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପଞ୍ଚମ ପର୍ବ, ଉଦ୍ୟୋଗ ପର୍ବ କଥା ସୁଣ। ଯେବେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉପପ୍ଲବ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ, ଜୟ ଆଶା କରୁଥିଲେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଦୁହେଁ ବାସୁଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। "ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ" ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ, ତେଣୁ କୃଷ୍ଣ, ଜ୍ଞାନୀ, ସେଠି କହିଲେ, "ଏକ ପକ୍ଷରେ ମୁଁ ନିଜେ ଅଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ, କେବଳ ଉପଦେଷ୍ଟା ଭାବେ ରହିବି; ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା—କିଏ କଉଁଠି ନେବେ?" ତେବେ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଅବିବେକ ଦ୍ୱାରା, ସେନାକୁ ଚୟନ କଲେ; ଧନଞ୍ଜୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉପଦେଷ୍ଟା ଭାବେ ନେଲେ। ମଦ୍ରରାଜ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ସୁୟୋଧନ ମଧ୍ୟରେ ଉପହାର ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଲେ। ଶଳ୍ୟଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା, ତେଣୁ ଶଳ୍ୟ ସେହି ଅଂଗୀକାର କରି, ପରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟ କଥା କହିଥିଲେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ କୌରବଙ୍କ ନିକଟକୁ ପୁରୋହିତ ପଠାଇଥିଲେ। ଏଠି ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ପୁରୋହିତଙ୍କ କଥା ଗ୍ରହଣ କରାଗଲା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତି ଚାହିଁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ସଂଜୟଙ୍କୁ ଦୂତ ଭାବେ ପଠାଇଲେ। ଏବଂ ବାସୁଦେବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଆସୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ଭାବେ ରାତିଟି ବିତାଇଲେ। ସେଠି ବିଦୁର ବିବିଧ ଉପକାରକ କଥା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ। ସନତ୍ସୁଜାତ ମଧ୍ୟ ଶୋକାକୁଳ ରାଜାଙ୍କୁ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ପ୍ରଭାତେ, ରାଜସଭାରେ, ସଂଜୟ ବାସୁଦେବ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଏକତା ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ। ସେଠି କୃଷ୍ଣ, କରୁଣାମୟ ଓ ମହାଜ୍ଞାନୀ, ଶାନ୍ତି ଚାହିଁ, ନାଗସାହ୍ୱୟ ନାମକ ନଗରକୁ ନିଜେ ଚଳିଗଲେ ଏବଂ ସମ୍ମତି ନିମିତ୍ତେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।