ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ପ୍ରାରମ୍ଭ ହୁଏ ଏହିପରି—ଅପନିଆ ନିଜ ପୂଜା ଅନୁଷ୍ଠାନ କୁ ମୃଗ ର ଶାପ ଦ୍ୱାରା ବିଘ୍ନ ହେବା ପରେ, ସେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବି ଯାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ ନଦୀପୁତ୍ର (ଭୀଷ୍ମ) ପାରାଶର ମୁନିଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଥିବା ଦେବକ ରାଜାଙ୍କର କନ୍ୟା, ଯୋବନ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଶ୍ରୀମତୀ, ଏହି ଅପୂର୍ବ ନାରୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ। ତାପରେ, ଭୀଷ୍ମ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଚୟନ କରି, ସେ ଉତ୍ତମ ବୂଦ୍ଧିଶାଳୀ ଭିଦୁରଙ୍କ ପାଇଁ ବିବାହ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେଲେ। ଏହି କନ୍ୟାରୁ, କୁରୁ ର ଗୌରବ ଭିଦୁର ନିଜ ପରିଚୟ ଅନୁରୂପ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ଗୁଣ ଥିବା ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହିପରି, ଜନମେଜୟ, ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲା; ଏହି ଶତ ପୁଅ ଉପରେ ଏକ ଅତିଶୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଏକ ବୈଶ୍ୟା ନାରୀ ଠାରୁ ମିଳିଲା। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ କୁନ୍ତି ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଠାରୁ ପଞ୍ଚ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାମାନେ ପରି ଏ ପ୍ରଜାର ନିର୍ବାହ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ। ଏଠି ଜନମେଜୟ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ—ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ଏକ ଶତ ପୁଅ କିପରି ଜନ୍ମ ହେଲା? କେତେ ସମୟ ଲାଗିଲା ଓ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆୟୁ କେଉଁଠି? ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ବୈଶ୍ୟା ନାରୀ ଠାରୁ ଏକ ପୁଅ କିପରି ମିଳିଲା? ଗାନ୍ଧାରୀ, ଏହି ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଥିବା ନାରୀ, ଏକ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ କିପରି ପାଇଲେ? ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ନିଜ ଭକ୍ତିଶୀଳ ପତ୍ନୀ ଗାନ୍ଧାରୀ ପ୍ରତି କିପରି ବ୍ୟବହାର କଲେ? ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡୁ, ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଷ୍ଠାନ ବିଘ୍ନ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, କିପରି ଦେବମାନେ ଠାରୁ ପୁଅ ପାଇଲେ? ଏହି ପଞ୍ଚ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ କିପରି ଦେବମାନେ ଠାରୁ ଜନ୍ମ ହେଲେ? ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ୱୈପାୟନ ମୁନି, କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଭୁକ୍କା ଅବସ୍ଥାରେ ଆସିଲେ। ଗାନ୍ଧାରୀ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଲେ, ଏବଂ ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; ଗାନ୍ଧାରୀ ନିଜ ପାଇଁ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଚୟନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ସମାନ ହେବେ। ଏହା ପରେ, ସମୟ ଅନୁସାରେ, ଗାନ୍ଧାରୀ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଥିବା ଶିଶୁ ଗଭ୍ର ଧାରଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ଅମ୍ବାଲିକାଙ୍କର ପୁଅ, ଶତ୍ରୁମାନେ ର ଦାହକ, ସନ୍ତାନ ନିମିତ୍ତେ ଅତି ସଂକଟରେ ଆସିଲେ। ଗାନ୍ଧାରୀ ଗଭ୍ରଧାରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ପାଣ୍ଡୁ ଦୁଃଖରେ ଡୁବି ଯାଇ, ନିଜ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମ-ଶୋକରେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ। ପାଣ୍ଡୁ, ଭୂମିରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପରି ତପସ୍ୟାରେ ସଫଳତା ଲାଭ କରି, ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଏହିପରି କହିଲେ—"ମଣିଷ ଚାରିପ୍ରକାର ଋଣ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ: ପିତୃ, ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଋଷିଙ୍କୁ। ଯଦି ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ସମୟରେ ଏହି ଋଣ ଦୂର କରିନାହିଁ, ତେବେ ସେ କୌଣସି ଲୋକ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି।" "ଯଜ୍ଞ କରି ଦେବମାନେ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ତପସ୍ୟା କରି ଋଷିମାନେ, ପୁଅ ଓ ପିତୃତର୍ପଣ କରି ପିତୃମାନେ, ଓ ଦୟା କରି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।" "ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଋଷି, ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଋଣ ଦୂର କରିଛି; କିନ୍ତୁ ପିତୃଙ୍କ ଋଣ ଦୂର କରିନାହିଁ, ଏହି ଋଣ ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ। ଦେହ ନାଶ ହେଲେ ପିତୃ ଋଣ ଦୂର ହୁଏ—ଏହି ନିଶ୍ଚିତ; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ତିନି ଋଣ ଦୂର ହେଲେ, ଆତ୍ମା ନାଶ ହୁଏ।" "ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ତ୍ରୃଣରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି।" "ତେଣୁ, ଏହି ମୋ ତ୍ରୃଣରେ କିପରି ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ?" ସେ ପୁଅ ପାଇବାର ଉତ୍ତମତା କୁ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଉପରେ ରଖିଲେ; ମଣିଷ, ଉତ୍ତମ କିମ୍ବା ଅଧମ, ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରେ ପୁଅ ଚାହାନ୍ତି। ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ଚାହନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଏହିପରି, ମହାବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବିଷୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିଥିଲେ। ପାଣ୍ଡୁ ନିଜ ପତ୍ନୀ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତରେ କହିଲେ—"ଏହି ଦୁଃଖରେ, ତୁମେ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପାଦନ କୁ ଚେଷ୍ଟା କର।" "ଧର୍ମ ସହିତ ସନ୍ତାନ ହେଉଥିବା ଦେବଲୋକର ମୂଳ; ଏହିପରି, କୁନ୍ତୀ, ପାଣ୍ଡିତମାନେ ସନାତନ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କହନ୍ତି।" "ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ନିୟମ—ଏସବୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ ବିନା କୌଣସି ଜନ୍ମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖି, ମୁଁ ଦେଖୁଛି—ସନ୍ତାନ ବିନା ମୁଁ ଶୁଭ ଲୋକ ପାଇପାରିବି ନାହିଁ, ତେଣୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛି।" "ସତ୍ୟପାଇଁ, ପୁଅ ନଥିଲେ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହେ, ଜୀବନ ନୁହେଁ; ମୁଁ ମୃଗ ଶାପ ର ଗୁପ୍ତ ଦୁଃଖ କୁ ତୁମେ ଜାଣ, ଏବଂ କିପରି ନିଜ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ପଡିଛି।" "ଏଠି ଛଅ ପୁଅ, ପୃଥା, ଧର୍ମାନୁସାରେ ବନ୍ଧୁ ଓ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବେ; ଅନ୍ୟ ଛଅ ପୁଅ ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ନୁହେଁ—ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।" "ସ୍ଵୟଂ ଜନ୍ମ, ନିଯୁକ୍ତ, କିଣା, ପୁନର୍ବିବାହିତା ଠାରୁ, କୌମାର୍ୟା ଠାରୁ, ସ୍ଵଇଚ୍ଛାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ନାରୀ ଠାରୁ—ଏହି ପୁଅ ପ୍ରକାର।" "ଦିଆଯାଇଥିବା, କିଣା, କୃତ୍ରିମ, ସ୍ଵଇଚ୍ଛାରେ ଆସିଥିବା, ସହଉତ୍ପନ୍ନ, ବନ୍ଧୁ, ନିମ୍ନ ଗଭ୍ର ଠାରୁ ଜନ୍ମ—ଏହି ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।" "ଯଦି ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ପୁଅ ନଥାଏ, ଦୁଃଖରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ବ୍ୟକ୍ତି ଠାରୁ ପୁଅ ଚାହିଯାଏ।" "ମଣିଷ ନିଜ ଉତ୍ପାଦରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ପାଇପାରିଥାଏ, ପୃଥା; ଏହିପରି ମନୁ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ର ପୁଅ, କହିଛନ୍ତି।" "ତେଣୁ, ମୁଁ ଆଜି ତୁମକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବି, କାରଣ ମୁଁ ନିଜେ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପାଦନ ରେ ଅସମର୍ଥ।" "ଉତ୍ତମ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମତର ବ୍ୟକ୍ତି ଠାରୁ ସନ୍ତାନ ଚାହିଯାଏ; କୁନ୍ତୀ, ଏହି ଶାରଦଣ୍ଡାୟିନୀ ବିଷୟର ଉପଖ୍ୟାନ ଶୁଣ।" "ତୁମର ଧର୍ମଶୀଳ ସହୋଦରୀ ଶ୍ରୁତସେନା, ଉତ୍ତମ କୈକେୟ ଶାରଦାଣ୍ଡାୟନଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ।" "ସେ ନାରୀ, ପୁଅ ପାଇଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଠାରୁ ଶିଶୁ ଲାଭ କରିବା ଉପଦେଶ ନେଇ, ରାତିରେ ଚତୁର୍ମୁଖ ରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ, କୁନ୍ତୀ।" "ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚୟନ କରି, ପୁଅ ନିମିତ୍ତେ ଅଗ୍ନି ଆର୍ପଣ କରି, କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ରହିଥିଲେ।