ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତରେ, ପାଣ୍ଡୁ ମହାପୁରୁଷ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତପସ୍ୟା ଦେଖି, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାନ ଜନମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ । ପାଣ୍ଡୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧ୍ୟାନୀ, ବିନୟୀ, ନିଜେ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରିଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସ୍ଵର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଥିଲେ । କେହି ତାଙ୍କୁ ଭାଇ ଭାବେ ଦେଖୁଥିଲେ, କେହି ବନ୍ଧୁ ଭାବେ; କିଛି ଋଷି ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ଭାବେ ମାନି, ସ୍ନେହ ଦେଉଥିଲେ । ସମୟ କ୍ରମେ ପାଣ୍ଡୁ ନିର୍ମଳ ତପସ୍ୟାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କ ପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହିମା ଅର୍ଜନ କଲେ । ଏକ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ, ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ । ସେମାନେ ଯିଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖି, ପାଣ୍ଡୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଆପଣମାନେ କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି? ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।” ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃମାନେ ଏକ ମହାସଭାରେ ସମ୍ମିଳିତ ହେବେ; ଆମେ ସ୍ଵୟଂଭୂଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଯାଉଛୁ ।” ଏହା ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡୁ ଶୀଘ୍ର ଉଠି ଗଲେ, ଓ ଋଷିମାନେ ଙ୍କ ସହିତ ସ୍ଵର୍ଗ ଲୋକ ପାଇଁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ନେଇ ଯାତ୍ରା କଲେ । ତେବେ ତପସ୍ଵୀମାନେ କହିଲେ, “ଆମେ ଏହି ରାଜା ପର୍ବତ ଉପରେ ଉପରେ ଯାଉଛୁ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଆରୋହଣ କରୁଛୁ । ଏଠାରେ ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତର ଶୋଭାମୟ ସ୍ଥାନରେ ଅନେକ କଠିନ ପଥ, ଶତଶଃ ବିଚିତ୍ର ଚଳନ୍ତି ମହଲ, ଗୀତ-ସଙ୍ଗୀତର ଧ୍ୱନି ରହିଛି । ଏଠାରେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରାମାନେ ବିହାର କରନ୍ତି, କୁବେରଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି । ମହାନ ନଦୀ ଉପତ୍ୟକା, ଘନ ଗୁହା, ଚିରସ୍ନୋୟ ପର୍ବତ, ଯେଉଁଠାରେ ଗଛ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ନାହିଁ । କେଉଁଠି ଅପାର ମାରୁଭୂମି, କେଉଁଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଦୁର୍ଗ ଅଛି, ଯାହାକୁ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ଚିରିପାରେନି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ତ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଅସମ୍ଭବ । ଏଠାରେ କେବଳ ବାୟୁ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାନ ତପସ୍ଵୀମାନେ ଯାଉଛନ୍ତି; ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ରାଜନ୍, ତୁମର ଝିଅମାନେ କିପରି ଏହି ପର୍ବତ ଚଢ଼ିପାରିବେ?” ତପସ୍ଵୀମାନେ ଆଉ କହିଲେ, “ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ, ଅପତ୍ୟହୀନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ଦ୍ୱାର ଖୋଲି ନାହିଁ । ଏହି କାରଣରୁ, ସ୍ଵର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ନେଇ ମୁଁ ଅତି ଚିନ୍ତିତ; ମୁଁ ଓ ମୋର ଝିଅ ଦୁଇଁଜଣ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଆବଶ୍ୟକ ପଡିଲେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବି । ଅପତ୍ୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କଠିନ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଵର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ହେବା ସମ୍ଭବ । ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖ, ଏକ ନିର୍ମଳ ସନ୍ତାନ, ଯାହା କୁଳର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବ; ତାହା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର । ଯିଏ ଅବିଚଳିତ ରହେ, ସେ ନିର୍ମଳ ଫଳ ପାଏ; ଏପରି ଫଳ ଦେଖି, ରାଜନ୍, ତୁମେ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ ।” ତପସ୍ଵୀଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡୁ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହେଲେ । ମୃଗ ଶାପରେ ନିଜ ପୌର୍ବିକ କର୍ମ ଅବରୋଧ ହୋଇଥିବା ଜାଣି, ସେ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ଦେବ ଓ ପାରାଶର ମୁନିଙ୍କ କନ୍ୟା, ଦେବକ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ଯୁବତୀ ଓ ଶୋଭାମୟୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ । ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ ଚୟନ କରି, ତାଙ୍କର ବିବାହ ବିଦୁରଙ୍କ ସହିତ କରାଇଦେଲେ । ଏହି କନ୍ୟାରୁ ବିଦୁର, କୁରୁବଂଶର ଗୌରବ, ନିଜ ପରି ଗୁଣ ଓ ଚରିତ୍ର ଥିବା ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । ଏହି ଭଳି, ଜନମେଜୟ, ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ଶତପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲା; ଏବଂ ଏଠାରେ ଏକ ବୈଶ୍ୟା ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଶତ ପୁତ୍ର ଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏକ ପୁତ୍ର ମିଳିଲା । ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା, ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ କୁଳର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ । ଏଠି ଜନମେଜୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ କିପରି ଶତପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲା? କେତେ ସମୟ ଲାଗିଲା, ତାଙ୍କର ଆୟୁ କେତେ ଥିଲା? ଏବଂ ବୈଶ୍ୟା ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କିପରି ଏକ ପୁତ୍ର ମିଳିଲା? ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ? ଶାପିତ ଥିବା ସତ୍ୱେ ମହାନ୍ ପାଣ୍ଡୁ କିପରି ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୁତ୍ର ପାଇଲେ? ଏହି ସବୁ ଦୟାକରି ମୋତେ ଖୁବ ଭଲଭାବରେ କୁହନ୍ତୁ ।” ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ଵୈପାୟନ ବ୍ୟାସ, କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଭୂକ୍ଷାର୍ତ୍ତ, ଆସିଲେ । ଗାନ୍ଧାରୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ, ତେଣୁ ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ; ଗାନ୍ଧାରୀ ନିଜ ପତି ସମାନ ଶତପୁତ୍ର ଚାହିଲେ । ଏପରି ଭାବେ ସମୟ କ୍ରମେ ତାଙ୍କର ଗର୍ଭଧାରଣ ହେଲା । ଏହି ସମୟରେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅମ୍ବାଳିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, କାରଣ ସନ୍ତାନ ଆଶାରେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଅତିବେଦନାରେ ଭରିଗଲା । ଗାନ୍ଧାରୀ ଗର୍ଭବତୀ ଥିବା ବେଳେ, ପାଣ୍ଡୁ ନିଜ ଶାପକୁ ନେଇ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହେଲେ, ସମସ୍ତ କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି ଦୁଃଖ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ପାଣ୍ଡୁ ଏହି ଦୁଃଖରେ ତପସ୍ୟାରେ ଶିଖରରେ ପହଞ୍ଚି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତି ଅର୍ଜନ କଲେ । ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଝିଅଙ୍କୁ ନେଇ ଦେଉଥିଲେ, “ମାନବ ଚାରି ପ୍ରକାର ଋଣ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ—ପିତୃ, ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ, ଓ ଋଷିଙ୍କ ପ୍ରତି । ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମୟ ଆସିଲେ ଏହି ଋଣରୁ ମୁକ୍ତି ନ ପାଏ, ସେ କୌଣସି ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେନି—ଏହି ମହାନ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି । ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଋଷିମାନେ, ପୁତ୍ର ଓ ପିତୃତର୍ପଣା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ, ଓ ଦୟା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଋଷି, ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ, କିନ୍ତୁ ପିତୃଙ୍କ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇନାହିଁ; ଏହି ଋଣ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ।” ଏଭଳି ଭାବରେ, ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ, ଉତ୍କଣ୍ଠା ଓ ଧର୍ମ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର କୁଳର ଉତ୍ତରାଧିକାର ଓ ପିତୃ ଋଣ ପୂରଣ ପାଇଁ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ ।