ପଣ୍ଡୁ, ରତ୍ନଭଣ୍ଡାର ଓ ଅନେକ ଯାନବାହନ ସହିତ, ମିଥିଲାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଭିଦେହ ରାଜ୍ୟକୁ ଜୟ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, କାଶୀ, ସୁହ୍ମା ଓ ପୁଣ୍ଡ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପଣ୍ଡୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ବଳରେ କୁରୁବଂଶର ମହିମା ବଢ଼ାଇଲେ। ସେ ଯେତେବେଳେ ତୀର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଜଳମଲାଉଥିଲେ, ଦୁସ୍ମନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଭାବରେ ବିଦ୍ୟମାନ ପଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜାମାନେ ସେଠାରୁ ପଛୁଆଇ ଯାଇଥିଲେ। ପଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ସେନା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ରାଜାମାନେ ପଣ୍ଡୁଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଆସି, କୁରୁମାନେ ଦେଇଥିବା କାମରେ ଲାଗିଗଲେ। ପଣ୍ଡୁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଅଧୀନ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଏକମାତ୍ର ବୀର ଭାବେ ଗଣନା କଲେ। ସମସ୍ତ ଭୂପତିମାନେ ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ଓ ଧନ ନେଇ ପଣ୍ଡୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ମାଣିକ, ମୁକ୍ତା, ପ୍ରବାଳ, ଏବଂ ବହୁ ସୁନା-ଚାଁଦି, ଗାଈ-ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହାତୀ, ଉଠ, ମହିଷ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁ, ଅଦ୍ଭୁତ କମଳଚର୍ମ ଧନ, ରଙ୍କାର କମ୍ବଳ ଏବଂ ଅନେକ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଆଣି ଦେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଧନ ଗ୍ରହଣ କରି, ନାଗପୁରର ରାଜା ପଣ୍ଡୁ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଓ ଗଜସହ୍ବୟ ନାମକ ସହରକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବାକୁ ଆଉଥିଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଭାରତଙ୍କ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା କୀର୍ତିକୁ ପଣ୍ଡୁ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ଯେମାନେ ପୂର୍ବେ କୁରୁ ରାଜ୍ୟ ଓ ଧନ ଦଳିଥିଲେ, ପଣ୍ଡୁ ସେମାନେଙ୍କୁ ଅଧୀନ କରି ଦାଣ୍ଡ ଦେଇଲେ। ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ମନେ, ସମସ୍ତ ରାଜା, ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୌରଜନ ଓ ଦେଶବାସୀ ଏହି କଥା କହିଲେ। ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତେ ପଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହରେ ସ୍ୱାଗତ କଲେ, ଏବଂ ନାଗପୁରର ନିବାସୀ ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାଇ ପଣ୍ଡୁଙ୍କ ଆଗମନରେ ଅନନ୍ଦ ହେଲେ। ସେମାନେ ବହୁ ଯାନବାହନ ଓ ନିଜ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମଧ୍ୟମ ରତ୍ନ ଦେଖିଲେ, ଧନ-ଧାନ୍ୟର ଭଣ୍ଡାର ଭରିଗଲା। ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଗାଈ, ଉଠ, ଛାଗଳି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧନ ଦେଖି, କୌରବମାନେ ଏବଂ ଭୀଷ୍ମ ଏହି ଧନର ଶେଷ ପାଇଲେ ନାହିଁ। ପଣ୍ଡୁ, କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇ, ପିତାଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ପୌରଜନ ଓ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଲେ। ଶତ୍ରୁ ରାଜ୍ୟ ଜୟ କରି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରି, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଆନନ୍ଦ ନିର୍ବାପି ଅଶ୍ରୁ ପକାଇଲେ। ସେତେବେଳେ ଶତ ଶଙ୍ଖ-ଘଣ୍ଟା ଓ ଢୋଲ ଧ୍ୱନିରେ ସମସ୍ତ ପୌରଜନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ପଣ୍ଡୁ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ପଣ୍ଡୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଭୀଷ୍ମ, ସତ୍ୟବତୀ ଓ ନିଜ ମାତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ସେ ଏହି ଧନ ବିଦୁରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଇଲେ ଏବଂ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ପଣ୍ଡୁ ଏହି ଅମୂଲ୍ୟ ଧନ ସତ୍ୟବତୀ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ମାତା କୌଶଳ୍ୟା, ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅକୁ ବାହୁଡ଼ିଆ କରି, ଜିତିଯାଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶଚୀ ଯେପରି ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ, ସେପରି ଆନନ୍ଦରେ ଭିଜିଗଲେ। ପଣ୍ଡୁଙ୍କ ବୀରତା ଓ ଦାନଶୀଳତା ଦେଖି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଶତଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ। କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ ସହିତ, ଅକ୍ଲାନ୍ତ ପଣ୍ଡୁ ବନବାସୀ ହେଲେ। ସେ ରାଜମହଳ ଓ ସୁଖ ସଯ୍ୟା ଛାଡ଼ି ନିତ୍ୟ ବନରେ ବାସ କରି ଶିକାରରେ ଲାଗିଗଲେ। ସୁନ୍ଦର ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ଢାଳରେ, ପଣ୍ଡୁ ପର୍ବତ ଶିଖର ଓ ବଡ଼ ସାଳବନରେ ବସିଥିଲେ। କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ ସହିତ ପଣ୍ଡୁ ବନରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ତଳୱାର, ଧନୁଷ୍ୟ-ବାଣ ଧାରଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କବଚ ପିନ୍ଧି, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ ଦେଖି, ବନବାସୀମାନେ ଭାବିଲେ — “ଏହେଁ କିଛି ଦେବତା ହେବେ।” ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଆଞ୍ଜଳିରେ, ସେବକମାନେ ବନ ସୀମାରେ ମଧ୍ୟ ପଣ୍ଡୁଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଆଣି ଦେଉଥିଲେ। ଏଭଳି ଏକ ବଡ଼ ବନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ପଶୁ ଓ ମାଂସଭୋଜୀ ଜନ୍ତୁ ଥିଲେ, ପଣ୍ଡୁ ଏକ ହରିଣ ଦଳର ନେତା ଏବଂ ତାଙ୍କ ସାଥୀ ହରିଣୀଙ୍କୁ ମିଳନ କରୁଥିବାବେଳେ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ପଣ୍ଡୁ ପାଞ୍ଚଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ସୁନା ତୀର ଦ୍ୱାରା ହରିଣ ଓ ହରିଣୀକୁ ବେଧିଦେଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ସେ ହରିଣ ଏକ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୱୀ, ଋଷିପୁତ୍ର ଥିଲେ; ତିନି ଏବେ ହରିଣ ଶରୀରରେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିଲେ। ହରିଣୀ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ମଣିଷର ଭାଷାରେ କହିଲେ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ହରିଣ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ମହାଦୁଃଖରେ କ୍ରନ୍ଦନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ, ତାଙ୍କ ମନ ଯଦି କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ ହୁଏ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବୃତ୍ତି କରିବାରୁ ବଞ୍ଚି ଯାନ୍ତି, ଯଦିଓ ପାପରେ ଆନନ୍ଦ ମାନନ୍ତି। ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନକୁ ଅଧିକାର କରେନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନକୁ ଅଧିକାର କରେ; ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଧର୍ମ ବିପରୀତରୁ ଆସୁଥିବା ଅପଶ୍ରୟ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି। ହେ ଭାରତ, ତୁମେ ଏମିତି ଉତ୍ତମ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଆନ୍ବିକ୍ୟ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, କିପରି କାମ ଓ ଲୋଭରେ ମନ ଦୁର୍ବଳ କଲେ? ଶତ୍ରୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଓ ପଶୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପଥ ସମାନ; ଏହି ମୃଗ ଭାବରେ ମୋତେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଅପମାନ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ପଶୁ ହତ୍ୟା ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ କଲେ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ; ଏହି ନୀତି ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ—ତେଣୁ ଆପଣ ମୋତେ ଅପମାନ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାବନରେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାବେଳେ, ପଶୁ ହତ୍ୟା କରି, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ନିୟମିତ ଜଳ ଛିଟିଥିଲେ। ଏହି ଧର୍ମ ଆଧାରରେ ଆପଣ କିପାଇଁ ମୋତେ ଅପମାନ କରନ୍ତି? ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ, ଆପଣଙ୍କ କୃତ୍ୟ ଧର୍ମସମ୍ମତ।” ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଋଷିପୁତ୍ର ମୃଗ ଶରୀରରେ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ।