ଦେଖ, ଭାରତବଂଶୀ, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗାଥା। ଦେବତାମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା। ଦିନକର, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ, କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ଯେ ପୁଏ ଜନ୍ମ ଦେବ, ସେ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ଅଜୟ ହେବେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯାହା ଚାହିବେ, ସେ କେବେ ଅନୁମୋଦନା କରିବେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ କେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି ଦେବାରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିବାକୁ ପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେ ସଦା ଗର୍ବିତ ଓ ଦାନଶୀଳ ହେବେ।” ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀ ଭୟଭୀତ ହୋଇ କହିଲେ—“ମୁଁ ଏକ କୁମାରୀ, ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି, ମୋର କୌଣସି ସ୍ୱାମୀ ନାହିଁ। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋତେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ, ମୁଁ କେବଳ କୌତୁହଳବଶତଃ ଆପଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲି। ଏହି ଅଜାଣି ଅପରାଧ ପାଇଁ ମୁଁ ମାନ ନମାଇ ଅପରାଧ ମାଗୁଛି; ମହିଳାମାନେ ଯଦି ତ୍ରୁଟି କରିଥାଏ, ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଚାହିଁ।” “ମୁଁ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଜାଣିଛି; ଏହି ଭୟକୁ ପକେଇ ଦିଅ, ଆମର ସଂଯୋଗ ଏଠି ହେଉ।” ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, “ମୋ ଦର୍ଶନ କ୍ଷୟ ନୁହେଁ, ତୁମେ ମୋତେ ଡାକିଛ; ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଆହ୍ୱାନକୁ ଅମାନ୍ୟ କର, ତେବେ ଅପରାଧ ନିଶ୍ଚିତ। ଯଦି ଏହିପରି ଭୟ ଅଛି, ତେବେ କାହିଁକି ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଡାକିଲ? ତୁମେ ମୋତେ ଅମାନ୍ୟ କରିଲେ, ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ ନାହିଁ।” “ମନ୍ତ୍ର ଲାଗି ତୁମର ଗର୍ବ ଓ ଅହଂକାର ଆସିଛି, ଏହି ଅହଂକାରକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମର ବଂଶକୁ ଆମାର୍ଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦଗ୍ଧ କରିଦେବି।” ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀ ନମ୍ର ଭାବରେ “ମୁଁ କୁମାରୀ” ବୋଲି ଅନୁମତି ଦେଲେ ନାହିଁ। ଲଜ୍ଜା ଓ ପରିବାରର ଭୟରେ ହେଉ, ସେ ଦ୍ୱିଧାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ରହିଲେ। ତାହା ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୁନି କହିଲେ—“ମୋ ଦୟାରେ, ମହାରାଣୀ, ତୁମେ କୌଣସି ଦୋଷରେ ପଡିବେ ନାହିଁ।” କୁନ୍ତୀ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ମୋର କୌଣସି ଅହଂକାର ନାହିଁ। ଏହି କୁମାରୀତ୍ୱ ହାରାଇବାର ଦୋଷ ଆପଣ ଦୂର କରନ୍ତୁ।” ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ କହିଲେ, “ତୁମ ଭୟ ଦୂର ହେଉ; ପୁଅକୁ ଦେଖିବେ, ଏବଂ ମୋ ଆନୁଗ୍ରହରେ ପୁନି କୁମାରୀ ହେଇଯିବେ।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀ ଆନନ୍ଦରେ ଅତି ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଶରୀର ଉଲ୍ଲାସରେ କମ୍ପିତ ହେଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବେ ତାଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ପୁଏ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ପୁଏ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦିବ୍ୟ ଗୌରବ ଓ ଆଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ କଂଡ଼ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଥିଲା। ସେ ପୁଏ ଥିଲେ କର୍ଣ୍ଣ, ଯିଁହା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମାତୃକୁ ପୁନି କୁମାରୀତ୍ୱ ଦେଇ, ଦେବଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ। କୁନ୍ତୀ ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁଏକୁ ଦେଖି, ଭୟ ଓ ଲଜ୍ଜାରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଚିନ୍ତା ଚଳିଲା—“କିପରି କରିଲି, ଯେ ପାପ ହେବ ନାହିଁ?” ସେ ତାଙ୍କ ଦୋଷ ଲୁଚାଇ, ପରିବାରର ଭୟରେ ଏକ ମଣିମାଳା ଓ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଉଠିରେ ପୁଏକୁ ରଖି, ଜଳରେ ଭାସାଇଦେଲେ। ସେ ଶିଶୁକୁ ଜଳରୁ ଏକ ରଥଚାଳକ ରାଧାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦତକ ନେଇ, “ଏହି ଶିଶୁ ଧନ ସହିତ ଜନ୍ମିଛି, ତେଣୁ ଏହାଙ୍କୁ ‘ବସୁସେନ’ ବୋଲି ନାମ ଦେଉ,” କହିଲେ। କର୍ଣ୍ଣ ବଢ଼ିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ। ଏକ ଦିନ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଦେବାକୁ ନାହିଁ ଭାବି, ପୃଥିବୀରେ ଦେଖିଲେ। ଏହି ରାତିର ଶେଷରେ ସ୍ୱପ୍ନରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣର ରୂପ ଧାରଣ କରି କହିଲେ—“ପ୍ରଭାତ ହେଲେ ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ଆସିବେ; ସେ ତୁମର କଂଡ଼ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଚାହିବେ, ତାକୁ ଦିଅନାହିଁ। ଯଦି ଦେବାକୁ ପଡ଼େ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଶକ୍ତି ମାଗିବା, ଯାହା ଶତ୍ରୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ।” ସ୍ୱପ୍ନ ଶେଷ, କର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଉପଦେଶ ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ଆସି, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ କଂଡ଼ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଚାହିଲେ। କର୍ଣ୍ଣ, ଅସ୍ବୀକାର କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସ୍ୱୟଂ ଶରୀରରୁ କଂଡ଼ କାଟି, କୁଣ୍ଡଳ ଖୋଲି, ରକ୍ତ ଝରୁଥିବା ଶରୀରରେ ହାଥ ଯୋଡ଼ି ଦେଇଦେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ଦାନ ଦେଖି ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି କୌରିଜ ଦେଖିନଥିଲେ। ସେ ଖୁସି ହୋଇ, “ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ତୁମର ଇଛା କହ,” କହିଲେ। କର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ମାଗିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦେଇ କହିଲେ—“ଏହା ଯାହାକୁ ମାରିବ, ସେ ବଞ୍ଚିବେ ନାହିଁ; ଏକ ଶତ୍ରୁ ହତ ହେଲେ, ଏହା ପୁନି ମୋ ପାଖକୁ ଫେରିଯିବ।” ଏହିପରି ଦାନ ଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠି ସେ ବସୁସେନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସେ କର୍ଣ୍ଣ, ବିକର୍ତନପୁତ୍ର ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲେ।