ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କାର୍ମିକ ଫଳ ବିଷୟରେ ଜଣାଯାଇଥିଲା—“ତୁମେ ଏକ ସମୟରେ ପୋକମାନଙ୍କ ଲଜ୍ଜା ଉପରେ ଘାସର ତୀର ଘୁସାଇଥିଲେ, ଏହି କାର୍ମର ଫଳ ତୁମେ ଏବେ ଭୋଗୁଛ। ଯେପରି ଏକ ଛୋଟ ଦାନ ଅନେକ ଗୁଣା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଫଳ ଦିଏ, ସେପରି ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ଫଳ ଦିଏ।” ତପସ୍ୱୀ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, “ମୁଁ କେବେ ଏହି କାମ କରିଥିଲି? ସତ୍ୟ କହ।“ ଧର୍ମଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ତୁମେ ଏହା ଶିଶୁବେଳେ କରିଥିଲେ। ଜନ୍ମରୁ ବାର ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଶୁ କରିଥିବା କାମରେ ଅଧର୍ମ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ସମୟରେ ଶିଶୁ ଦିଗ୍ବୋଧ ନଥାଏ।“ ତପସ୍ୱୀ ଅଭିଯୋଗ କଲେ, “ଏତିକି ଛୋଟ ଅପରାଧ ପାଇଁ ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଶାସ୍ତି ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଯେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବଧ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଭାରୀ।“ ତେବେ ଧର୍ମକୁ ଶାପ ଦେଇ କହାଗଲା, “ଧର୍ମ, ତୁମେ ଏବେ ଶୂଦ୍ରୀ ଗର୍ଭରେ ମାନବ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବ। ଆଜିଠାରୁ ଏହି ନିୟମ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା—ଚୌଦ ଦିନ୍ଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ, ତା’ପରେ ଅପକର୍ମ କଲେ ତାହାର ଦୋଷ ହେବ।“ ଏହି ଶାପରେ ଧର୍ମ ମହାତ୍ମା ବିଦୁର ଭାବେ ଶୂଦ୍ରୀ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଲୋଭ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ଦୃଷ୍ଟି ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଶାନ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ କୁରୁବଂଶର କଳ୍ୟାଣରେ ନିୟୋଜିତ ଥିଲେ। ଏଭଳି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ବିଦୁରଙ୍କ ଜନ୍ମ ସହିତ କୁରୁ ଦେଶ ଓ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଉନ୍ନତିରେ ଭରିଯାଇଲା। ପୃଥିବୀ ଭଲ ଫସଲ ଦେଲା, ଧାନ୍ୟ ଫଳିଲା, ସମୟରେ ବର୍ଷା ହେଲା, ଗଛ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଗଲା। ଯାନବାହନ ଖୁସି ହେଲେ, ପଶୁପକ୍ଷୀ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ମାଳା ଗନ୍ଧରେ ଭରିଗଲା, ଫଳ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ସହର ଅନେକ ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ କଳାକାରରେ ଭରିଗଲା, ଶୂରବୀର, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ଖୁସି ହେଲେ। ତେଁଠାରେ କୌଣସି ଚୋର ନଥିଲେ, ଅଧର୍ମ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଥିଲା ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ସତ୍ୟଯୁଗ ରହିଥିଲା। ସେଇ ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମ, ଯଜ୍ଞ ଓ ସତ୍ୟ ପାଳନରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଉନ୍ନତି କରୁଥିଲେ। ଲୋକମାନେ ଅହଂକାର, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ, ପରସ୍ପରରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ, ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ ବ୍ୟାପିଥିଲା। ସେହି ସହର, ବଡ଼ ସାଗର ପରି ଲୋକେ ଭରିଥିଲା, ଦ୍ୱାର, ତୋରଣ ଓ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ମେଘମାଳା ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ଶତଶଃ ରାଜମହଳରେ ଭରିଥିବା ସେହି ସହର ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଲୋକମାନେ ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ, ପୋଖରୀ, ଝିଲି ଓ ଦୃଶ୍ୟମାନ ବନରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଦକ୍ଷିଣ କୁରୁ ଓ ଉତ୍ତର କୁରୁମାନେ ଦେବମୁନି ଓ ଦେବତାମାନେ ପରି ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଆନନ୍ଦ ଭୂମିରେ କୌଣସି ଦରିଦ୍ର ନଥିଲେ, ବିଧବା ନଥିଲେ। କୂଆଁ, ଉଦ୍ୟାନ, ସଭାମଣ୍ଡପ, ପୋଖରୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୃହ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧିରେ ଭରିଗଲା, ସଦା ଉତ୍ସବ ହେଉଥିଲା। ଭୀଷ୍ମ ଧର୍ମାନୁସାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଦେଶ ଶତଶଃ ଦେଉଳ ଓ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ଅନ୍ୟ ଦେଶ ଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏହି ଦେଶ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଶାସନରେ ଧର୍ମଚକ୍ର ଘୁରିବା ଆରମ୍ଭ କଲା। ମହାତ୍ମା ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ। କୁରୁମାନେ ଓ ସହରବାସୀଙ୍କ ଘରେ “ଦିଅ” ଓ “ଭୋଗ କର” ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ବିଦୁରଙ୍କୁ ଭୀଷ୍ମ ଜନ୍ମରୁ ନିଜ ପୁଅ ପରି ଦେଖିଥିଲେ। ସେମାନେ ସଂସ୍କାରରେ ଶିକ୍ଷିତ, ବ୍ରତ ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ, ଶ୍ରମ ଓ ଅଭ୍ୟାସରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ ଯୌବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ତିନି ଭାଇ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା, ବେଦ, ଗଦା, ତଳୱାର, ଢାଳ, ହାତୀ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ରାଜନୀତିଶାସ୍ତ୍ର ଆଦି ଶିଖିଥିଲେ। ପୁରାଣ, ଇତିହାସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବିଦ୍ୟାରେ ଅନୁଶୀଳିତ ହେଲେ; ବେଦ ଓ ତାହାର ଅଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଓ ରାଜନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୌରବ ରାଜା ହିସାବରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ। ସେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା, ଅଶ୍ୱାରୋହଣ, ଗଦା, ତଳୱାର, ଢାଳ, ହାତୀ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ଶିକ୍ଷିତ ହେଲେ। ପାଣ୍ଡୁ ଧନ ଓ ଧର୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେବା ପରେ ସେନାନାୟକ ହିସାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ। ପାଣ୍ଡୁ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବଳ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଏଠାରେ ବିଦୁର, ଯେଉଁଠି ବାଳକ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଧର୍ମପରାୟଣତା ପାଇଁ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ନିତିପରାମର୍ଶଦାତା କରିଦେଲେ। ବିଦୁର ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିଲେ, ତର୍କ ଓ ପାରମ୍ପରିକତା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବୁଝିପାରୁଥିଲେ। ତିନି ଲୋକରେ ବିଦୁରଙ୍କ ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନଥିଲେ; ସେ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥିଲେ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଶାନ୍ତନୁବଂଶ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଦେଖି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ କଥା ଚାଲିଗଲା। କାଶୀପତ୍ର ବନ୍ଧୁ ଭୀଷ୍ମ ଧର୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଓ କୁରୁଜଙ୍ଗଳର ପ୍ରାଚୀନ ଗଜସାହ୍ୱୟ ଥିଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅନ୍ଧ ଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ; ବିଦୁର ଶୂଦ୍ରୀ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ହେତୁ, ପାଣ୍ଡୁ ରାଜା ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସଗରର ପୁଅ ରାଜା କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ ଝିଅଙ୍କ ବିଷୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଖରୁ ଶୁଣିଲେ, ଯିଏ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୌବନରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ।