ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ମହାନ ବ୍ୟାସଦେବ, ମାତା ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରି, ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ ଓ ଚାଲିଗଲେ। ସମୟ ଆସିଲା, କୌଶଳ୍ୟା ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଏକ ଅନ୍ଧ ସନ୍ତାନକୁ। ତାପରେ, ସତ୍ୟବତୀ ତାଙ୍କ ସ୍ନୁଷାଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ପରେ, ପୁନି ପୂର୍ବବତ୍ ସେ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ସତ୍ୟବତୀ ଏହିବେଳେ ଅମ୍ବାଳିକାଙ୍କୁ ଡାକି, ବଂଶର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହ ଏକତ୍ର ହେବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଅମ୍ବାଳିକା ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶୟ୍ୟାରେ ବସି, ‘କିଏ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବେ?’ ବୋଲି ଭାବି, ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେହିପରି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ବ୍ୟାସଦେବ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ଓ ଅମ୍ବାଳିକା ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ହେ ଭାରତ, ମୁହଁରେ ଭୟ ଓ ନିରାଶା ଆସି, ଅମ୍ବାଳିକା ଶୁଭ୍ର ଓ ପାଣ୍ଡୁର ହୋଇପଡିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋତେ ଏହି ରୂପରେ ଦେଖି, ଯେପରି ଶୁଭ୍ର ହେଇପଡିଛ, ତେଣୁ ତୁମର ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ୍ର ହେବେ, ଏହି ତାଙ୍କର ନାମ ହେବ।” ଏପରି କହି, ସେ ବଡ଼ ଋଷି ଚାଲିଗଲେ। ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଯିଅଁ ଦେଖି, ସତ୍ୟବତୀ ପୁନି ପୁଅଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ମୋ ପୁଅ, ଏଠାରେ ଶୁଭ ହେବକି?” ବ୍ୟାସଦେବ ତାଙ୍କୁ ଅମ୍ବାଳିକାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଶୁଭ୍ର ହେବା ବିଷୟରେ କହିଲେ, “ସେ ପୁଅ ବହୁତ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଓ ପ୍ରବଳ ହେବେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କ ଦୋଷରୁ ତାଙ୍କ ଦେହର ବର୍ଣ୍ଣ ଶୁଭ୍ର ରହିବ। ସେଠାରୁ ତାଙ୍କ ପାଖରୁ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ହେବେ, ସମସ୍ତେ ଶୂରବୀର ଧନୁର୍ଧର।" ଏପରି କହି, ବ୍ୟାସଦେବ ମାଆଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ, ସତ୍ୟବତୀ ପୁନି ଏକ ଅନ୍ୟ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ଏବଂ ବ୍ୟାସଦେବ ନମ୍ରତାରେ ‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି ମନ୍ଜୁର କଲେ। ଶିଘ୍ରେ ରାଜ୍ଞୀ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଚିହ୍ନଯୁକ୍ତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପୂର୍ବପୂର୍ବକ ସଂସ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା। ଭୀଷ୍ମ ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା କରାଇଲେ। ଏହିପରି ଦେଖି, ଯେଉଁ ସନ୍ତାନ ଅନ୍ଧ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସତ୍ୟବତୀ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ନେଇ ପୁନି ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ସନ୍ତାନ ଅନୁରୋଧ କଲେ—“ଏହିପୁଅ ଅନ୍ଧ, ମୁଁ ଆଉ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ପୁଅ ଚାହେଁ।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, “ଯଦି କୌଶଳ୍ୟା ଦୃଢ଼ ରହିବେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଧର୍ମପରାୟଣ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ। ସେ ସନ୍ତାନ ଧର୍ମ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ସାର ଜାଣିବେ।” ଏହିପରି ସଂକଳ୍ପ କରି, ସତ୍ୟବତୀ ପୁନି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ବଧୁଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ଯଥାସମୟରେ, ତାଙ୍କୁ ବ୍ୟାସଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ବଧୁ ବ୍ୟାସଙ୍କ ରୂପ ଓ ଗନ୍ଧ ଭାବି, ଭୟରେ ରାଜ୍ଞୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଏକ ଦାସୀକୁ ଶୁଭ୍ର ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଅପ୍ସରା ସଦୃଶ ରୂପ ଦେଇ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ। ଏହି ଦାସୀ, ରାଜ୍ଞୀ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଋଷିଙ୍କୁ ଆଗମନରେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଶବ୍ଦ, ଇଂଗিত ଓ ମୂର୍ତ୍ତିସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ସେବା କଲେ। ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବ୍ୟାସଦେବ ତାଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହେଲେ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ଏପରେ, ବ୍ୟାସଦେବ ଦାସୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ମା ହେବ, ଏହି ଗୁଣବାନ୍ ଶିଶୁ ତୁମ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି; ସେ ଜଗତରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ହେବେ।” ସେଇ ଶିଶୁ ଥିଲେ ବିଦୁର, କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ପୁଅ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଭାଇ। ମହାତ୍ମା ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ଦେବତା ବିଦୁର ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ସାର ଜାଣିଥିଲେ, ଏବଂ ରାଗ ଓ କାମରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବ୍ୟାସଦେବ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଜଣେଇଲେ—ଦିର୍ଘ ସମୟ ଦେରି ଓ ଦାସୀଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବା ଉପରେ। ଧର୍ମ ପାଳନ କରି, ସେ ମାଆଙ୍କୁ ଗର୍ଭଧାରଣ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କହି, ତାପରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ପରି, ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଏହି ସମସ୍ତେ, ଦେବସମାନ ପୁଅମାନେ, କୁରୁ ବଂଶକୁ ବଢ଼େଇଲେ। ଏଠାରେ ରାଜା, ତୁମେ ପଚାରିଲେ—ଧର୍ମ ଦେବତା କେଉଁ କାରଣରୁ ଶାପ ପାଇଥିଲେ? କିଏ ତାଙ୍କୁ ଶୂଦ୍ର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମିବା ଶାପ ଦେଇଥିଲେ? ଏହି ବିଷୟରେ, ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ। ସେ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ତପସ୍ବୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ। ସେ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରି, ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯାଇ, ଗ୍ରାମ ନିକଟରେ ଏକ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରି ରହୁଥିଲେ। ସେ ତପସ୍ବୀ, ଆଶ୍ରମ ଦ୍ୱାରରେ ଗଛ ତଳେ, ହାତ ଉପରେ ଉଠାଇ, ମହା ଯୋଗ ଓ ମୌନବ୍ରତ ଧାରଣ କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ସମୟରେ, କିଛି ଚୋର ଚୋରା ଜିନିଷ ନେଇ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ। ଅନେକ ରାକ୍ଷକ ତାଙ୍କୁ ଧାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଚୋରା ସାମଗ୍ରୀ ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଲୁଚାଇ ଦେଲେ ଓ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ରାକ୍ଷକମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସି, ଏହି ସ୍ଥାନରେ ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କୁ ଚୋରମାନେ ସହିତ ଦେଖିଲେ। ତେବେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲି—“ଚୋରମାନେ କେଉଁ ରାସ୍ତାରେ ଗଲେ? ଆମେ ସେଇଠାକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।