ସତ୍ୟବତୀ ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କଲେ ଯେ, ଭାରତବଂଶର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିବା ବଂଶଧାରାକୁ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବା ଦରକାର। ସେ ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର କଟିଅଂଶ ଥିବା ବହୁ ସୁନ୍ଦର ବହୁରାଣୀକୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏକ ଏମିତି ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦିଅ, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ।” ଏହି ପୁତ୍ର ବଂଶର ଭାର ଉଠିବେ, ଏହିପରି କହି ସତ୍ୟବତୀ ତାଙ୍କର ବହୁ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ଧର୍ମମୁତାବକ ବୁଝେଇଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଋଷି ଓ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏହିପରି ଉପୟୁକ୍ତ ସମୟରେ, ବହୁରାଣୀ ନିଜେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରି ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ସତ୍ୟବତୀ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଓ ସ୍ନେହର ସହିତ କହିଲେ, “ହେ କୌଶଳ୍ୟା, ତୁମର ଦେବତା ସ୍ବାମୀ ଆଜି ଆସିବେ। ତୁମେ ସଚେତନ ରୁହ, ରାତିର ମଧ୍ୟରେ ସେ ଆସିବେ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବହୁରାଣୀ ଶୋଇ ଥିବା ସମୟରେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ କୁରୁ ପ୍ରଧାନମାନଙ୍କୁ ମନେ କଲେ। ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ, ସମସ୍ତେ ଘୁମେଇଥିବା ବେଳେ ଓ ଦୀପ ଜଳିଥିବା ସମୟରେ, ମହାନ ତପସ୍ବୀ ବ୍ୟାସ ଶୟନଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାଅନୁସାରେ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ତପୋଧନ ବ୍ୟାସ ପ୍ରଥମେ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ସମୀପକୁ ଗଲେ। କିନ୍ତୁ କୌଶଳ୍ୟା, ଏହି ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଦେଖାରେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ନିଜ ଦୃଷ୍ଟି ଭଲି ନେଲେ। ବ୍ୟାସଙ୍କ ଗାଢ଼ କଳା ଚର୍ମ, ପିତଳା ଝାଟା ଚୁଲ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଚକ୍ଷୁ, ଓ ଧୂସର ଦାଢି ଥିଲା; ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଶରୀର, ମାଟିଆ ଗନ୍ଧ ଓ ଭୟଜନକ ରୂପରେ ଦେଖି, ଅମ୍ବିକା ଭୟରେ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ। ତିନି ମାତୃ ଖୁସି ପାଇବା ପାଇଁ ଏହି ସଂଯୋଗ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପରେ, ବ୍ୟାସ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସତ୍ୟବତୀ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ଏହି ରାଜକୁମାରୀ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ରାଜସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେବେ କି?” ବ୍ୟାସ, ଅତୀନ୍ଦ୍ରିୟ ଜ୍ଞାନ ଓ ଦୈବ ବିଧିରେ ପ୍ରେରିତ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପଣ୍ଡିତ, ରାଜରିଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେବେ। ସେ ଶତପୁତ୍ର ହେବେ, କିନ୍ତୁ ମାତୃ ଦୋଷରେ ଅନ୍ଧ ହେବେ।” ଏହି ଶୁଣି, ସତ୍ୟବତୀ କହିଲେ, “ଅନ୍ଧ ରାଜା କୁରୁବଂଶ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଆମ ବଂଶର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏବଂ ପିତୃପୁରୁଷମାନଙ୍କର କୁଳବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ପୁତ୍ର ଦିଅ, ଯାହା ମୋର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବ। ଏହିପାଇଁ ମୋ ଅନ୍ୟ ବହୁ ଅମ୍ବାଳିକାଙ୍କୁ ତୁମେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଦିଅ।” ବ୍ୟାସ ଏହାକୁ ମନ୍ୟ କଲେ, ଏବଂ ଯଥାସମୟରେ କୌଶଳ୍ୟା ଏହି ଅନ୍ଧ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ପୁନଃ, ସତ୍ୟବତୀ ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ବହୁ ଅମ୍ବାଳିକାଙ୍କୁ ଡାକି ବ୍ୟାସଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ। ଅମ୍ବାଳିକା ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଶୁଭ ଶୟନରେ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ କିଏ ଆସିବେ। ସେହିପରି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ। ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦେଖି ଅମ୍ବାଳିକା ଭୟରେ ମୁହଁ ଫିକା ହେଲା; ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଧୂସର ହେଉଥିବା ଦେଖି, ବ୍ୟାସ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖି ଫିକା ହେଇପଡ଼ିଛ, ତେଣୁ ତୁମର ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଧୂସରବର୍ଣ୍ଣ ହେବେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଏହି ନାମ ହେବ।” ଏପରି କହି ବ୍ୟାସ ଚାଲିଗଲେ। ସତ୍ୟବତୀ ପୁନଃ ପଚାରିଲେ, “ପୁତ୍ର, ଏଠି ଶୁଭ ହେବ କି?” ବ୍ୟାସ କହିଲେ, “ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ବିରତାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶିଂସିତ ହେବେ, କିନ୍ତୁ ମାତୃ ଦୋଷରେ ଧୂସରବର୍ଣ୍ଣ ହେବେ। ସେ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପିତା ହେବେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାଧନୁର୍ଧର।" ଏପରି କହି ବ୍ୟାସ ମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଚାଲିଗଲେ। ସତ୍ୟବତୀ ପୁନଃ ଏକ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ବ୍ୟାସ ସମ୍ମତି ଦେଲେ। ଯଥାସମୟରେ ରାଣୀ ଏକ ଧୂସରବର୍ଣ୍ଣ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ସେମାନେ ପାଣ୍ଡବ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଦୁଇଁ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମ ଉପଲକ୍ଷେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରମୁତାବକ ସଂସ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା। ଭୀଷ୍ମ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରାଇଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଶିଶୁ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଦେଖି, ସତ୍ୟବତୀ ପୁନଃ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ କହିଲେ, “ଏହି ପୁତ୍ର ଅନ୍ଧ; ମୁଁ କୌଶଳ୍ୟାରୁ ଆଉ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଚାହେଁ।” ବ୍ୟାସ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଯଦି କୌଶଳ୍ୟା ଧୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା ଧାରଣ କରିଥିବେ, ସେ ଆଉ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ। ସେ ଧର୍ମ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ତତ୍ତ୍ୱରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଲାଭିବେ।” ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସତ୍ୟବତୀ ପୁନଃ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ବହୁକୁ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ, ପୂର୍ବ ଅନୁଭୂତି ଓ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ରୂପ ଓ ଗନ୍ଧ ଭାବି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ରହିଲେ... (ଏଠାରେ ଉପଖ୍ୟାନ ଅଗ୍ରଗତି ହେଉଛି।